على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2569
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فصيد ( fasid ) ص . ع . عرق فصيد : رگ فصد شده . فصيد ( fasid ) ا . ع . خونى كه در روده كرده و بريان نموده مىخوردند و در جاهليت براى مهمان هم مىآوردند . فصيدة ( fasidat ) ا . ع . خرماى خمير كردهء با خون آميخته . فصيص ( fasis ) ا . ع . خستهء خرماى صاف و پاكيزه گوئى روغن ماليده . فصيص ( fasis ) م . ع . فص الجرح فصا و فصيصا ( از باب ضرب ) : تر شد و روان گرديد آن زخم . و فص كذا من كذا : بيرون كشيد و جدا كرد آن را از آن . و فص الجندب : بانگ كرد ملخ . و فص الصبى : نرم گريست آن كودك . و ما فص فى يدى شيئ : بدستم چيزى نپايد و قرار نگيرد . فصيط ( fasit ) ا . ع . دمچهء خرما . و چيده شدهء از ناخن . فصيل ( fasil ) ا . پ . قسمى از لوبيا . فصيل ( fasil ) ا . ع . ديوار كوچك درون حصار و يا درون بارهء شهر . و بچهء از مادر جدا شده . ج : فصلان ( fesl n ) و فصلان ( fosl n ) و فصال . و نام چند نفر . فصيلات ( fosayl t ) ا . ع . علامات كوچكى به شكل ضمه كه در ميان كلمات گذارند و بفرانسه ويرگول گويند . فصيلة ( fasilat ) ا . ع . شتر بچهء ماده . و پارهاى از گوشت ران . و پارهاى از اعضاى بدن . و گروه و خويشان و نزديكان شخص . و جاءوا بفصيلتهم يعنى آمدند همه با هم . فصيم ( fasim ) ص . ع . فأس فصيم : تبر ستبر . فض ( fazz ) ا . ع . گروه متفرق و پريشان . فض ( fazz ) م . ع . فض الختم فضا ( از باب نصر ) : شكست مهرنامه را و زايل كرد آن را . و فضل اللؤلؤة : سوراخ كرد آن مرواريد را . و فض البكارة : زايل كرد و ربود دوشيزگى را . و فض الله فاه : بريزاند خداى دندانهاى او را و بشكند آنها را . و فض الشيئ : شكست آن چيز را و پراكنده كرد . فضا ( faz ) ا و ص . ع . دانهء مويز . و چيز آميخته . يق : طعام فضا : طعام مختلط . و امرهم فضا بينهم يعنى اميرى بر ايشان نيست . و سهم فضا : يك تير . و بقيت فضا : تنها ماندم . و نيز فضا : نام مردى . فضا ( fez ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ميدان . و جاى فراخ و وسيع . و گشادى و فراخى هوا . و عرصه . و وسعت . و پيشگاه و صحن . و فضاى حياط : صحنسراى . و فضاى واسع : جاى فراخ . و ميدان وسيع . و در فضاى خاطر : در وسعت خاطر . فضاء ( faz ' ) ا . ع . گشادى و فراخى . و زمين فراخ . ج : افضية . و نام موضعى در مدينه . فضاء ( faz ' ) ص . ع . مكان فضاء : مكان فراخ و وسيع . فضاء ( faz ' ) م . ع . فضا المكان فضاء و فضوا ( از باب نصر ) : فراخ شد آن جاى . و فضا دراهمه : در كيسه نكرد درمهاى خود را . فضاء ( fez ' ) ا . ع . آب روان بر روى زمين . فضاح ( fez h ) ا . ع . رسوائى و فضيحت . فضاح ( fazz h ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بسيار رسوا و كسى كه بآشكارى مرتكب كارهاى زشت و خلاف گردد . و رسواكننده . فضاحة ( faz hat ) و ( fez hat ) ا . ع . رسوائى و فضيخت . ج : فضائح . فضاحت ( fez hat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسوائى و بىآبروئى . فضاحى ( fazz hi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسوائى . فضاض ( fez z ) ا . ع . فضاض الجبال : سنگهاى پراكندهء برهم ديگر فراهم آمدهء در كوه . فضاض ( fez z ) ع . ج . فضة ( fazzat ) و فضة ( fezzat ) . فضاض ( fez z ) و ( foz z ) ا . ع . خرده ريزه كه از شكستن چيزى برآيد . فضال ( fez l ) ا . ع . مى و شراب . فضال ( fez l ) ا . ع . ج . فضلة . فضال ( fez l ) م . ع . مفاضلة و بر همديگر افزون آمدن و فزونى جستن و نبرد كردن در افزونى . و فاضلنى ففضلته : نبرد كرد مرا در فضيلت و افزونى پس افزون برآمدم بر آن . فضال ( fazz l ) ص . ع . رجل فضال : مرد بسيار فضل و فزونى . فضال ( fazz l ) ا . ع . از اعلام است . فضالات ( foz l t ) ع . ج . فضالة ( foz lat ) . فضالة ( foz lat ) ا . ع . باقى و زائد ماندهء از چيزى . ج : فضالات . فضاله ( foz le ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بازماندهء از هر چيزى . و شاخههاى بىموقع . و برگهاى ريخته . و شاخههائى كه ميوهء آن را چيده باشند . و باصطلاح طب : آنچه پس از تغذيهء بدن از روده و مثانه و دماغ و جز آن خارج گردد . و فضالهء خوان : باز ماندهء از طعام ميهمانى . و خرده ريزههاى در سفره . و فضاله چين : باغبان كه شاخههاى زيادتى را مىتراشد .