على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2549

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و مجرائى كه در زير زمين كنند و از چاهى بچاهى آب برند . و مطلق رهگذر آب خواه در روى زمين و يا در زير زمين و يا از ميان ديوار . و شمر و غدير و بركه . و هر چيز كه بواسطهء طول مدت از هم ريخته و پوسيده شده باشد . فركندن ( far - kandan ) ف ل و م . پ . كندن جوى و مجرا براى آبيارى باغ و كشت زار . و فرسودن . و بر كندن موى و علف و جز آن . و زيان رسانيدن بطور اتفاق و بدون قصد و نيت . و در مخاطره انداختن بىغرضانه و بدون مقصود . و خراب كردن . فركنده ( far - kande ) ص . پ . كهنه و فرسوده . و از هم ريخته . و ريزريز شده . و پاره پاره شده . و بركنده . فركنديدن ( far - kandidan ) ف م . پ . بركندن كنانيدن و بركندن فرمودن . فرگان ( far - g n ) ا . پ . بوزه و نام يك قسم شربتى . فرگاه ( far - g h ) ا . پ . حضور . و عبادت . و سجده . و قبله . و حضرت . و در فرگاه : در حضور . فرگروى ( fargaravi ) ا . پ . شرطيه . و فرگروى پيوسته : شرطيهء متصله . و فرگروى واگشته : شرطيهء منفصله . فرگفت ( far - goft ) ا . پ . فرمايش و فرمان و حكم و امر . فرگل ( fargol ) ا . پ . قسمى از جامه و فرغل . فرلاس ( farl s ) ا . پ . نام روح كرهء عطارد . فرگوهر ( far - govhar ) ا . پ . ذات . فرگويا ( far - guy ) ص . پ . ناطق . و جانور فرگويا : حيوان ناطق يعنى انسان . فرم ( farm ) ا . ع . داروى تنگ‌كننده‌اى كه زنان به كار مىبرند . فرم ( faram ) ا . پ . غم و اندوه و دلتنگى . و فرومايگى . فرما ( farm ) ص . پ . فرمان دهنده و حكم دهنده . و اجراكننده ، و هميشه متصل باسم استعمال مىشود . مانند : فرمانفرما و حكم‌فرما يعنى اجراكنندهء فرمان و حكم . فرماء ( farm ' ) ص . ع . امراة فرماء : زنى كه داروى تنگ‌كننده استعمال كند . فرمان ( farm n ) ا . پ . حكم و امر . و حكمى كه از جانب شخص بزرگ صادر گردد . و توقيع پادشاه . و پروانه . و تازيان فرامين بر آن جمع بسته‌اند . فرمانبر ( farm n - bar ) ا . پ . خدمتگار و خادم . ج : فرمان بران . فرمانبران ( farm n - bar n ) پ . ج . فرمان‌بر . فرمان بردار ( farm n - bord r ) ص . پ . مطيع و رام و تابع . فرمانبردارى ( farm n - bord ri ) ا . پ . اطاعت . و فرمانبردارى كردن : اطاعت كردن و مطيع شدن و تسليم شدن و قبول اطاعت و حكم كردن . فرمانبرى ( farm n - bari ) ا . پ . اطاعت و فرمانبردارى . فرمان‌پذير ( farm n - pazir ) ص . پ . مطيع و تسليم شده و رام شده . فرمانج ( farm naj ) ا . پ . برگ درخت . فرمانده ( farm n - deh ) ا . پ . كسى كه حكم و فرمان مىدهد و امر مىكند . و كسى كه اجراى حكم مىكند . و سردار و امير و پادشاه . فرماندهى ( farm n - dahi ) ا . پ . حكومت و امارت . فرمانروا ( farm n - rav ) ا . پ . پادشاه نافذ الامر و پادشاهى كه حكم و فرمان آن رايج باشد . ج : فرمانروايان . فرمانروايان ( farm n - rav y n ) پ . ج . فرمانروا . فرمان‌شنو ( farm n - cenov ) ص . پ . آنكه گوش بفرمان مىدهد و مطيع . فرمانفرما ( farm n - farm ) و فرمانفرماى ( farm n - farm y ) ا . پ . حاكم و آمر . و مجرى احكام . فرمانفرمائى ( farm n - farm 'i ) ا . پ . حكومت . فرمان‌گذار ( farm n - goz r ) ا . پ . حاكم و رئيس . فرمان‌گذارى ( farm n - goz ri ) ا . پ . حكومت و رياست . فرمان‌نيوش ( farm n - niyuc ) ص . پ . فرمان شنو و مطيع و آنكه گوش بفرمان مىدهد . فرماى ( farm y ) ص . پ . فرما . فرمايش ( farm yec ) پ . م ح . فرمودن . ا . حكم و امر و فر گفت و فرمان . و دستور . و توصيه و سپارش . ج : فرمايشات . فرمايشات ( farm yec t ) پ . ج . فرمايش . فرمايشى ( farm yeci ) ص . پ . منسوب بفرمايش . و سپارشى . و هر چيز اعلا و نفيس . فرمايشى ( farm yeci ) ا . پ . يك سپارشى و يك حكمى . فرماينده ( farm yande ) افا . پ . گويندهء فرمان و حاكم و آمر . فرمة ( farmat ) ا . ع . داروى تنگ كننده كه زنان به كار مىبرند . فرمد ( farmad ) ا . پ . نام دهى در طوس كه انگور خوب در آن عمل مىآيد و شت زردشت گويند دو درخت سرو از بهشت آورد يكى را در فرمد و ديگرى را در كشمر نشانيد . فرمرست ( farmarost ) ا . پ . كسى كه از كم و اندك خوردن ضعيف و لاغر شده باشد . فرمس ( farmos ) ا . پ . نام قديم شهر دامغان .