على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2545
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و يا بينى آن . و سر نرهء ستبر . ج : فراطيس . فرطوم ( fortum ) ا . ع . موزه . و نوك موزه . فرطى ( faratiyy ) و ( foratiyy ) ص . ع . بعير فرطى : شتر سخت سركش . و كذا : رجل فرطى . و كذلك : فرطى . فرطيسة ( fertisat ) ا . ع . نرهء خوك . و بينى آن . و سر نرهء ستبر . ج : فراطيس . و نيز فرطيسة : كنار بينى . و هو منيع الفرطيسة اى منيع الناحية و الحوزة . فرع ( far ' ) ا . ع . اعلا و بر سوى هر چيزى . و آنچه از اصل هر چيزى متفرع مىشود . ج : فروع . و شريف و مهتر قوم . و موى تمام . و موى زن . و شاخ درخت . و كمانى كه از طرف شاخ درخت سازند . و يا كمانى كه از شاخ ناكفانيده سازند . و مال منفعت آماده . ج . نيز : فروغ . و جاى روان گرديدن آب بسوى شعب كوه . ج : فراع . و بر سوى گوش . فرع ( far ' ) م . ع . فرع الجبل و فيه فرعا ( از باب فتح ) : برشد بر آن كوه . و فرود آمد از آن كوه . و فرع البكر : ربود دوشيزگى آن دوشيزه را . و فرع راسه بالعصا : بچوبدستى زد بر سر او . و فرع القوم فرعا و فروعا : برتر گرديد از آن قوم ببزرگى و يا بجمال . و فرع الفرس باللجام : بلگام زد آن اسب را و عنان كشيد تا باز ايستد . و فرع بين القوم : باز داشت ميان آن گروه را و اصلاح نمود . فرع ( far ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شاخ و شاخه . و هر چيز كه پيرو اصلى بود و از آن متفرع گردد . و اثر و نتيجه . و حاصل و محصول . و نسل و نژاد . و اولاد . و فرع خواران خاك : آدميان . فرع ( far ' ) و ( fara ' ) ا . ع . شپشهاى بزرگ . فرع ( far ' ) و ( fara ' ) ص . ع . قوس فرع : كمانى كه از شاخ نا كفانيده سازند . و كذلك : قوس فرع . فرع ( for ' ) ع . ج . افرع و فرعاء . فرع ( fara ' ) ا . ع . مال منفعت آماده . و نخستين بچهء ماده شتر و يا گوسپند كه نظر بتبرك براى خدايان خود در جاهليت مىكشتند ، و يا آنكه اذا تمت ابل واحد مأة قدم بكرا من الابل فنحره لصنمه ، و اين كار را مسلمين در اول اسلام مىكردند و سپس منسوخ گشت . ج : فرع ( foro ' ) . الحديث : لا فرع . و نيز فرع : پوست پارهاى كه بر مشك افزايند اگر چندان وسعت نداشته باشد . و قسمت و حصه و قسم . فرع ( fara ' ) م . ع . فرع فلان فرعا ( از باب سمع ) : تمام موى گرديد فلان ضد صلع . فرع ( foro ' ) ع . ج . فرع ( fara ' ) . فرعاء ( far ' ' ) ص . ع . مؤنث افرع : زن تمام موى ضد صلعاء . ج : فرع ( for ' ) و فرعان . فرعان ( far ' n ) ا . پ . نام معمار خسرو پرويز . فرعان ( for ' n ) ص . ع . ج . افرع و فرعاء . فرعان ( for ' n ) ا . ع . از اعلام است . فرعة ( far'at ) ا . ع . نوك كوه و يا دامنهء كوه . و جاى بلند . ج : فراع . فرعة ( far'at ) ص . ع . قوس فرعة : كمانى كه از شاخ ناكفانيده سازند . و بهترين كمانها . فرعة ( fara'at ) ا . ع . پوست پارهاى كه بر مشك افزايند هرگاه چندان وسعت نداشته باشد . فرعة ( fara'at ) ا . ع . ج . فارع . فرعة ( fara'at ) و ( far'at ) ا . ع . واحد فرع ( fara ' ) و فرع ( far ' ) يعنى يك شپش بزرگ . فرعل ( for'ol ) ا . ع . بچهء نر كفتار . ج : فراعل و فراعلة . المثل : هو اغزل من فرعل ، و الا غزل من غزل للمعاشقة . فرعلان ( for'ol n ) ا . ع . كفتار نر . فرعلة ( for'olat ) ا . ع . مؤنث فرعل يعنى بچهء مادهء كفتار . ج : فراعلة . فرعنة ( far'anat ) ا . ع . زيركى . و هو ذو فرعنة اى دماء و فكر . فرعون ( fer'un ) ا . ع . تمساح كه كروكوديل و تساچه نيز گويند . فرعون ( fer'avn ) و ( for'un ) و ( for'avn ) ا . ع . پادشاه مصر كه معاصر با حضرت موسى بود . و نام پدر خضر و يا نام پسر آن . و لقب هر پادشاه مصر . و هر سركش ستمگار تباه كار . ج : فراعنة . و در تورة فرعون پادشاهان مصر را گويند . فرعونى ( fer'avni ) و فرعونيت ( fer'avniyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تكبر و خود بينى و خود ستائى . فرعى ( far'i ) ص . پ . منسوب بفرع ضد اصلى . فرعيات ( far'iyy t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شاخ و برگها و چيزهائى كه از اصلى متفرع گشته و پيرو آن باشند . فرعيه ( far'iyye ) ص . پ . منسوب و متعلق بفرع ضد اصليه . فرغ ( farq ) ا . پ . چوزه و جوجه . و بچهء مرغ خانگى . فرغ ( farq ) ا . ع . جاى برآمدن آب از دول از ما بين دستهء آن . و خنور با دوشاب . و فرغ الدلو المقدم و فرغ الدلو المؤخر : دو منزل است مرماه را در برج حوت و هر يك از آنها دو ستاره است و ميان آن دو ستاره باندازهء يك نيزه مسافت به نظر مىآيد . و فرغ القبة و فرغ الحفر : نام دو شهر .