على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2523
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فخة ( faxxat ) ا . ع . فروهشتگى هر دو پاى . و خواب پس از جماع . وزن چركين . و زن ستبر . و خواب بر پشت . و خواب بامدادى . و كمان نرم . و خواب با خرخر ( و الفعل من ضرب ) . فخة ( faxxat ) م . ع . فخت رجلاه فخا و فخة و فخخا ( از باب نصر و سمع ) : فروهشته شدند هر دو پاى آن و مسترخى گشتند . فخت ( faxt ) ص . پ . پخت و پهن و پخش . و پايمال شده . فخت ( faxt ) ا . پ . سود و نفع و فايده . فخت ( faxt ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شعلهء ماه . و ماهتاب . فخت ( faxt ) ا . ع . اول ماهتابى كه نمايان گردد . و دام شكارى . و سوراخهاى گرد در آسمان خانه . فخت ( faxt ) م . ع . فخته فختا ( از باب فتح ) : بريد آن را . و فخت الاناء : واگشاد آن آوند را . و فخت را سه بالسيف : زد سر او را بشمشير و بريد آن را . و فخت الفاختة : بانگ كرد آن فاخته . و فخت الطباخ : برآورد آشپز گوشت پاره را از ديگ . و فختت المراة : بطور تبختر و تمايل راه رفت آن زن . فخج ( faxj ) م . ع . فخج فخجا ( از باب فتح ) : بزرگ منشى كرد . فخج ( faxaj ) ا . ع . دورى سخت ميان هر دو پاى و اين عيب بدتر است از فحج . فخخ ( faxax ) ا . ع . فروهشتگى هر دو پاى . فخخ ( faxax ) م . ع . فخ فخا و فخة و فخخا . مر . فخة . فخذ ( faxz ) م . ع . فخذه فخذا ( از باب ضرب و فتح ) : بر ران او زد و يا شكست ران او را . و فخذ ( مجهولا ) : بر ران رسيده شد . فخذ ( faxz ) و ( fexz ) و ( faxez ) ا . ع . ما بين ورك و ساق يعنى ران ( مؤنث آيد ) . ج : افخاذ . فخذ ( faxez ) ا . ع . گروه برادران و تبار مرد كه كم از بطن باشد . ج : افخاذ . تقول : هذا فخذ فلان . و يق : انساب العرب ست مراتب : شعب ثم قبيلة ثم عمارة ثم بطن ثم فخذ ثم فصيلة . و بعضى نيز به اين ترتيب گفتهاند : شعب و قبيلة و فصيلة و عمارة و بطن و فخذ . فخذاء ( faxz ' ) ا . ع . زنى كه مرد را ميان رانهاى خود گيرد و بند نمايد . فخر ( faxr ) م . ع . فخره فخرا ( از باب نصر ) : چيره شد به روى در نازش و مفاخرت . و فخره عليه فخرا ( از باب فتح ) : فضيلت و برترى داد او را به روى در مفاخرت . فخر ( faxr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نازش و ناز و مفاخرت . و سرافرازى و سربلندى . و لاف و خودستائى و تصلف و خودآرائى و مباهات . و فخر كردن : بر خود نازيدن و نازيدن و مفاخرت نمودن و اظهار سرافرازى و سربلندى كردن و لاف زدن و خودستائى و خودآرائى نمودن و مباهات كردن . فخر ( faxr ) و ( faxar ) م . ع . فخر فخرا و فخرا و فخارا و فخارة و فخورا و فخيراء و فخيرى ( از باب فتح ) : نازيد . و نازيد بخوى نيكو ، و از نصر نيز آيد . فخر ( faxar ) م . ع . فخر فخرا ( از باب سمع ) : ننگ داشت . فخر ( faxer ) ص . ع . ننگ داشته شده . فخرانيت ( faxr niyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - افتخار و مفاخرت . و سعادت و اقبال . فخرز ( faxrez ) ص . پ . فربه و قوى هيكل و تنومند . و مرطوبى . فخرى ( faxri ) ا . پ . نوعى از انگور . فخريه ( faxriyye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مفاخرت و مباهات و لاف زنى و ستايش و تمجيد بيهوده . فخز ( faxz ) ا . ع . فضل و فضيلت . و بقيه و باقيمانده . فخز ( faxz ) م . ع . فخزه فخزا ( از باب نصر ) : چيره شد به روى در نبرد فخر دروغ . فخز ( faxaz ) م . ع . فخز فخزا ( از باب سمع و فتح ) : بزرگ منشى كرد و بزرگى نمود و فخر آورد . و افزون شد . و نيكوئى كرد . و چيزى را باقى گذاشت . فخش ( faxc ) م . ع . فخش الامر فخشا ( از باب فتح ) : ضايع كرد آن كار را . و نيز فخش : بىتيمار گذاشتن . و هيچكاره كردن . فخفخة ( faxfaxat ) م . ع . بناچيز فخر كردن و نازيدن . فخفره ( faxfare ) ا . پ . سبوس . و نخاله . و زنگ زده . و كهنه . و مانده . و نان ماندهء سبزى زده . فخفور ( faxfur ) ا . پ . لقب پادشاه چين . فخلمه ( faxlame ) ا . پ . مشتهء حلاجى يعنى ابزارى چوبين كه برزه كمان زنند تا پنبه حلاجى شود . فخم ( faxm ) ص . ع . مرد بزرگ و ستبر . يق : رجل فخم اى ضخم . و منطق فخم : سخن درست و استوار كه ركيك نباشد . و رجل فخم : مرد بزرگ قدر . ج . فخام .