على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2518
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فتوى ( fatv ) و ( fotv ) ا . ع . حكم فرمان و مفتى . ج : فتاوى ( fat vi ) و فتاوى ( fat v ) . فتوى ( fataviyy ) ص . ع . مركب از قطعههاى چند . فتى ( fat ) ا . ع . جوان . و جوانمرد و سخى . و جوانمرد نيكوخوى . ج : فتيان و فتوة و فتية و فتو و فتى ( fotiyy ) فتى ( fatiyy ) ا . ع . جوان سال از هر چيزى . ج : فتاء و افتاء . فتى ( fotayy ) ا . ع . كاسهء حريفان شوخ و بىباك . فتى ( fotiyy ) ع . ج . فتى ( fat ) . فتيا ( faty ) و ( foty ) ا . ع . حكم و فرمان مفتى و فقيه . فتيات ( fatay t ) ع . ج . فتاة . فتيان ( fety ? n ) ع . ج . فتى . و نام قبيلهاى . فتيان ( fatay ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : شب و روز . يق : لا افعله ما اختلف الفتيان . فتية ( fetyat ) ع . ج . فتى . فتية ( fatiyyat ) ا . ع . مؤنث فتى : جوان مادهء از هر چيزى . فتيت ( fatit ) ص . ع . كوفته و ريز ريز كرده . و نام ريزه . فتيق ( fatiq ) ص . ع . جمل فتيق : شتر كفته و شكافته از فربهى . و رجل فتيق اللسان : مرد تيز زبان . و نصل فتيق الشفرتين : پيكان دو زبانه . و الصبح الفتيق : بامداد روشن . فتيل ( fatil ) ا و ص . ع . حبل فتيل : ريسمان تافته . و ريسمان باريك از ليف خرمابن . و رشتهء دانهء خرما . و چرك بدن كه با انگشتان فتيله شود . و آنچه در شكاف هستهء خرما بود . قوله تعالى : وَ لا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا . و قولهم : ما اغنى عنك فتيلا اى شيئا . فتيلات ( fatil t ) ع . ج . فتيلة . فتيلة ( fatilat ) ا . ع . پليتهء چراغ . ج : فتائل و فتيلات . و چرك بدن كه با انگشتان تافته شده و فتيله گردد . فتيل سوز ( fatil - suz ) ا . پ . شمع و فتيله سوز . فتيله ( fatile ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - افروزه و پليتهء چراغ . و آنچه در حمام از چرك بدن بواسطهء ماليدن دست و يا كيسه تافته گردد . و هر نخ خام تافته شده كه در ميان جراحت و دمبل گذارند تا دهن آن بند نشود وريم از آن پالايد . و هر چيزى كه مانند پليتهء چراغ بسوزد . و هر چيز كه براى گيرائى آتش باشد مانند كبريت . فتيله دهنج ( fatile - dahanj ) ا . پ . موى چين . و گلگير چراغ . فتيله سوز ( fatile - suz ) ا . پ . شمع . فتيله عنبر ( fatile - anbar ) ا . پ . پليتهء معطر از عنبر . فتيله مو ( fatile - mu ) ص . پ . ژوليده . و ديوانه . و احمق و ابله . فتين ( fatin ) ا . ع . زمين سنگلاخ سوخته . و زمين سنگستان سياه . ج : فتن . فتين ( fatin ) ص . ع . ورق فتين : نقرهء سوخته . فتين ( fotayn ) ا . ع . از اعلام است . فث ( fass ) ا . ع . گياهى كه در خشكسال از دانهء آن نان پزند و يا آن را پزند و خورند . و درخت حنظل . فث ( fass ) م . ع . فث جلته فثا ( از باب نصر ) : پراكنده كرد جلت را و هر چه خرما در آن بود بدر آورد . و فث التمر : پراكنده كرد خرماها را . فث ( fass ) ص . ع . تمرفث : خرماى پراكنده ( وصف بالمصدر ) . فثأ ( fas ' ) م . ع . فثاء الغضب فثأ ( از باب فتح ) : فرو نشانيد خشم را . و فثأ القدر فثأ و فثوء : فرو نشانيد جوشش ديگ را . و فثأ الشيئ : آرام كرد سردى آن چيز را بگرم كردن . و فثأ الشيئ عنه : باز داشت آن چيز را از آن . و فثأ اللبن : جوشيد شير . و كف آن بالا آمده پاره پاره شده . المثل : ان الرثيئة تفثأ الغضب يعنى ماست فرو مىنشاند خشم را ، گويند شخصى بر قومى خشم كرد و بسيار گرسنه بود بوى ماست خورانيدند سير شده خشمش فرو نشست و بخشيد آن گروه را و اين مثل را در نيكوئى و احسانهاى جزئى و كم گويند . فثاثيد ( fas sid ) ا . ع . ابرهاى سپيد برهم نشسته . و آسترهاى جامه . فثافيد ( fas fid ) ا . ع . فثائيد . فثج ( fasj ) م . ع . فثج الشيئ فثجا ( از باب نصر ) : كم كرد آن چيز را . و فثج الماء الحار بالبارد : كم كرد حرارت آب گرم را به آب سرد . و فثج فلانا : سنگين و گران كرد فلان را . و قولهم : بئر لا تفثج و فلان بحر لا تفثج ( مجهولا ) اى لا ينزح . فثح ( faseh ) ا . ع . هزار خانهء شكنبه . و مارى كلان كه بانبان ماند . ج : افثاح . فثغ ( fasq ) م . ع . فثغ راسه فثغا ( از باب فتح ) : شكست سر او را . فثوء ( fosu ' ) م . ع . فثأفثأ و فثوء . مر . فثأ . فج ( faj ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - راه گشاده و فراخ . فج ( fej ) و ( foj ) ص . پ . شتر و يا حيوان ديگرى كه لب زيرين آن فروهشته و فرو افتاده باشد . فج ( fajj ) ا . ع . راه گشادهء ما بين دو كوه .