على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2302
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و فراخ . و چادر باريك و نازك از پشم شتر . و بتخانه . و رنگ . و مرد بلندبالا . و تكهء كوهى . و نام بتى . و نام مردى . عبعبة ( ab'abat ) ا . ع . پشم گوسپند سرخ رنگ . و نام زنى . عبعبة ( ab'abat ) م . ع . عبعب عبعبة : شكست خورد و گريخت . عبق ( abaq ) ا . ع . سختى . و نام مزدى . عبق ( abaq ) م . ع . عبق عبقا و عباقة و عباقية . مر . عباقة عبق ( abeq ) ص . ع . رجل عبق : مرد آلودهء بوى خوش از چند روز كه هنوز باقى باشد . عبقان ( abq n ) و عبقانة ( abq nat ) ص . ع . رجل عبقان : مرد بدخوى . امراة عبقانة كذلك . عبقة ( abaqat ) ا . ع . چربش روغن در مشك . يق : ما فى النحى من عبقة أى شيئ من السمن . عبقة ( abeqat ) ص . ع . امراة عبقة : زن آلودهء بوى خوش از چند روز كه هنوز باقى باشد . عبقر ( abqar ) ا . ع . نام موضعى بسيار پرى . و نام دهى كه پارچهء خوب در آنجا مىبافند و تازيان هر چيز خوب از مردم و جامه و جز آن را بوى نسبت كنند . يق : ثوب عبقرى و ثياب عبقرية . عبقر ( abaqorr ) ا . ع . ژاله و تگرگ كه حب الغمام نيز گويند . يق : ابرد من عبقر . عبقرة ( abqarat ) ا . ع . زن پر گوشت نازك خوشگل . عبقرة ( abqarat ) م . ع . عبقر السراب عبقرة : درخشيد سراب . عبقرى ( abqariyy ) ا و ص . ع . مهتر . و قوى و سخت . و مرد قوى . و كاملتر و بهتر از هر چيزى . و آنچه در حسن و نيكوئى فايق تر باشد . و دروغ بىآميغ . و نوعى از فرش ديبا و نگارين . و هو عبقرى قوم يعنى او مهتر و قوىترين قوم است . و ثوب عبقرى : جامهء نيكو و نفيس . و ظلم عبقرى : ستم شديد و سخت . و روى ان عمر رضى اللّه عنه كان يسجد على عبقرى . عبقس ( abqas ) ا . ع . يك قسم جانور كوچكى . عبقسى ( abqasiyy ) و عبقسية ( abqasiyyat ) ص . ع . منسوب بعبد قيس . عبقص ( abqas ) ا . ع . عبقس و يك نوع جانور كوچكى . عبقوس ( obqus ) و عبقوص ( obqus ) ا . ع . عبقس و يك قسم جانور كوچكى . عبك ( abk ) م . ع . عبك الشيئ بالشيئ عبكا ( از باب نصر ) : آميخت آن چيز را به آن چيز . عبكة ( abakat ) ا . ع . بيخ درخت رز . و پاره و شكستهء از هر چيزى . و سست و سبك از هر چيزى . و چرك مشك شير . و پست لوله كرده . و ما ذقت عبكة و لا لبكة : نچشيدم نه قدرى از پست و نه پارهاى از تريد . و ما فى النحى عبكة : نيست در خيك چيزى از روغن . و نيز عبكة : دشمن روى درمانده و عاجز . عبل ( abl ) ص . ع . كلان و ستبر از هر چيزى و تمام اندام . يق : رجل عبل : مرد ستبر تمام اندام . ج : عبال . و رجل عبل الذراعين : مرد ستبر بازو . و فرس عبل الشوى : اسب درشت بندپاى . عبل ( abl ) م . ع . عبل الشجر عبلا ( از باب ضرب ) : فروريخت برگ آن درخت را . و عبل السهم : پيكان نهاد آن تير را . و عبل الشيئ : رد كرد آن چيز را . و بازداشت آن را . و بريد آن را . و عبل به : برد آن را . و عبل عليه : انداخت بر وى سنگينى را . عبلت الشجرة : برگ ريخت آن درخت و برگ برآورد . و عبل الحبل عبلا ( از باب نصر ) : تافت آن رسن را . عبل ( abal ) ا . ع . هر برگ تافتهء بىپهنا و باريك مانند برگ گز . و بار درخت ارطى و يا برگ آن وقتى كه سخت شود و قابل دباغت گردد و يا برگ باريك آن و يا برگ فروريختهء آن و يا برگ نو درآمدهء آن . عبل ( abal ) م . ع . عبل عبلا ( از باب سمع ) : درشت و ستبر گرديد . و سپيد شد . عبل ( abel ) ص . ع . درشت و ستبر و سپيد از سنگ و جز آن . عبلاء ( abl ' ) ص . ع . صخرة عبلاء : سنك سپيد . و واكمة عبلاء : پشتهء درشت . و شجرة عبلاء : درخت نيك سپيد ستبر . ج : عبال . عبلاء ( abl ) ا . ع . كان روى در بلاد قيس . و نام چند موضع . عبلات ( abl t ) ع . ج . عبلة . عبلات ( abal t ) ا . ع . قبيلهاى از قريش عبلة ( ablat ) ص . ع . امراة عبلة : زن تمام اندام . و امراة عبلة المخلخل : زن ستبر جاى خلخال . ج : عبال و عبلات . عبلة ( ablat ) ا . ع . نام جاريهء قريش مادر قبيلهء اميهء صغرى و ايشان را عبلات گويند . عبلى ( abliyy ) ص . ع . منسوب بقبيلهء عبلات قريش . عبم ( ebamm ) ا . ع . بلند بالاى تنومند و تناور . عبن ( abn ) م . ع . عبن جسمه عبنا ( از باب نصر ) : ستبر و درشت بدن گرديد .