على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2492

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

( qanjmuc ) ا . پ . وزغ و غوك . غنجول ( qonjul ) ا . ع . يك نوع جانورى . غنجه ( qanje ) و ( qonje ) ا . پ . فراهم آورى و جمع كردگى و گردآورى . و سرشتن . و غنجه كردن : سرشتن و خمير كردن . و فراهم كردن و جمع كردن و گرد آوردن . و پختن . غنجه ( qonje ) ا . پ . غنچه . غنجيدن ( qonjidan ) ف ل و م . پ . زشت گفتن و زشت‌گوئى كردن . و بذله‌گوئى كردن . و استهزا كردن . و بازى كردن . غنچه ( qonce ) ا . پ . برآمدگى كوچكى كه در روى شاخه‌هاى نباتات پديد آيد و چون باز گشته و شكفته گردد از آن برگ و يا شكوفه و يا گل درآيد . و گل ناشكفته كه هنوز باز نشده . و غنچهء آب : حبابى كه به روى آب پديد آيد . و غنچهء ارغوان : شرارهء آتش و اخگر آتش . و غنچه شدن : گرد شدن و جمع گشتن . و غنچهء كبك درى : نام لحنى از سى لحن باربد و يا لحن هفتم . غنچه پيشانى ( qonce - pic ni ) ص . پ . آنكه ابروهاى وى درهم و پيچدار باشد . و زشت . و عبوس كرده . غنچه‌خاطر ( qonce - x ter ) ص . پ . مغموم و حزين و دلتنگ و ملول . غنچه‌خسب ( qonce - xasb ) و غنچه خواب ( qonce - x b ) ص . پ . آواره . و رند خراباتى . غنچه‌دل ( qonc ? e - del ) ص . پ . غنچه خاطر . غنچه‌دهان ( qonce - dah n ) و غنچه لب ( qonce - lab ) ص . پ . معشوق و معشوقه . غند ( qond ) ا . پ . گرد كرده شده و جمع آمده . و هر چيز فراهم‌آمده و انبوه . و گروه . غندار ( qand r ) ا . ع . مرد بدگمان . و كسى كه براستى و درستى حدس كند . غندبة ( qondobat ) ا . ع . گوشت‌پارهء درشت پيرامون ناى گلوى . ج : غنادب . غندبتان ( qondobat ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو گره در بن زبان . و دو گوشت‌پارهء گرداگرد كام . و دو گوشت‌پارهء شبيه بگره در دو استخوان بلند زير هر دو گوش . غندر ( qondar ) ا . ع . چون كسى در سؤال الحاح كند بدان گويند : يا غندر . غندر ( qondar ) و ( qondor ) ص . ع . غلام غندر : نوجوان فربه ستبر نازپرورد خوش گذران . و كذلك : غلام غندر . غندرة ( qandarat ) ا . ع . بدى . غندرود ( qond - rud ) ا . پ . نفيرى كه براى گرد آمدن و جمع شدن مردمان نوازند . غندش ( qondec ) ا . پ . پنبهء زدهء گرد كرده شده . غندلانى ( qondolaniyy ) ا . ع . كلان سر . غندماش ( qond - m c ) ا . پ . لوبيا . غندوب ( qondub ) ا . ع . غندبة . ج : غنادب . غنده ( qonde ) ا . پ . هر چيز جمع كرده شده و فراهم گشته . و پنبهء زدهء گرد كرده شده . و گلولهء خمير نان . و عنكبوت . و عنكبوت زهردار و رتيلا . و نفير . و حباب آب . و كماج ترش . و بوى بد . غنده‌بر ( qonde - bor ) ا . پ . كارد . و مقراض . غنده رود ( qonde - rud ) ا . پ . غندرود . غندى ( qandi ) ا . پ . ابر و سحاب . غنذاء ( qenz ' ) و غنذاة ( qanz t ) م . ع . غنذى به غنذاء و غنذاة : برآغالانيد آن را و برانگيخت . غنذمة ( qanzamat ) م . ع . عنذم الفصيل ما فى ضرع امه غنذمة : خورد آن كرهء شتر همهء شير پستان مادر را . غنشوش ( qoncuc ) ا . ع . باقى ماندهء از مال . و ما بقى من ابله غنشوش : از شتران او چيزى نماند . و ما له غنشوش : نيست مر او را چيزى . غنشيدن ( qancidan ) ف ل و م . پ . نوازش كردن بگفتار بيهوده . و بيهوده گفتن . غنص ( qanas ) ا . ع . تنگدلى . و تنگ حوصلگى . غنص ( qanas ) م . ع . غنص صدره غنصا ( از باب سمع ) : تنگ گرديد حوصلهء او . غنظ ( qanz ) م . ع . غنظه الامر غنظا ( از باب ضرب ) : رنجانيد وى را آن كار و دشوار كرد و سخت اندوهگين گردانيد او را . غنظ ( qanz ) و ( qanaz ) ا . ع . اندوه سخت و لازم . و اندوهى كه بمرگ و هلاك نزديك گرداند و سپس از آن نجات حاصل شود . و ذكر عمر بن عبد العزيز فقال : غنظ ليس كالغنظ و كنظ ليس كالكنظ . غنظاءة ( qanz 'at ) م . ع . غنظى به غنظاءة : فحش شنوانيد او را و سخن زشت گفت به او . غنظيان ( qenziy n ) ص . ع . رجل غنظيان : مرد فحاش پليد زبان . غنقيلى ( qonqili ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - شلغم . غنگ ( qang ) ا . پ . صدا و آواز بلند . و سنگ عصارى و يا تير عصارى . و هاون چوبين و يا سنگين . و خر الاغ . غنم ( qanm ) و ( qonm ) و ( qanam ) م . ع . غنم غنما و غنما و غنما و غنيمة و غنمانا ( از باب سمع ) : غنيمت گرفت و بغنيمت رسيد .