على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2491
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
غناء ( qan ' ) م . ع . اغنى فلان بكذا غنية و غناء . مر غنية . غناء ( qen ' ) ا . ع . آواز خوش كه طرب انگيزد . و سرود . غناء ( qann ' ) ص . ع . مؤنث اغن يعنى زنى كه از بينى سخن گويد . و قرية غناء : ده بسبار مردم و بسيار بنا . و روضة غناء : مرغزار بسيار درخت و بسيار گياه و مرغزارى كه از بسيارى و انبوهى درختان و فراوانى علف آواز باد در آن بآواز غنة ماند . غناة ( qon t ) ع . ج . غانى . غناث ( qonn s ) ا . ع . مردمان نيكو آداب درهم نشينى و مجالست . غناج ( qen j ) ا . ع . دود كوره . و دودهء پيه كه براى سرمه گيرند . غناج ( qen j ) و ( qon j ) ا . ع . كرشمه . غناجل ( qan jel ) ع . ج . غنجل . غنادب ( qan deb ) ع . ج . غندبة . و ج . غندوب . غناده ( qon de ) ا . پ . نامسازى . و نوعى از بازى . غناظيك ( qan zayka ) و ( qen zayka ) ا . ع . فعل ذلك غناظيك يعنى بيشتر كرد آن كار را تا دشوار گردد بر تو آن كار و در مشقت انداخت تو را . و كذلك : فعل ذلك عناظيك . غنافر ( qon fer ) ا . ع . مرد بىخبر كند ذهن . و كفتار نر بسيار موى . غناما ( qon m ) ا . ع . جهد و كوشش بسيار . و هذا غناماك ان تفعل كذا : منتهاى جهد و كوشش تو است كه اين كار را بكنى . غنامة ( qan mat ) ا . ع . نسال الله السلامة و الغنامة يعنى مسئلت مىكنيم از خداوند سلامت را ( از اتباع است ) . غنان ( qon n ) ا . ع . بانگ مگسان . غنائم ( qan 'em ) ع . ج . غنيم . و ج غنيمة . غنايم ( qan yem ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غنيمتها و مالهائى كه بىدسترنج نصيب گردد . غنب ( qanb ) ا . ع . غنيمت بسيار . غنب ( qonab ) ع . ج . غنبة . غنبة ( qonbat ) ا . ع . چاه زنخدان . و يا گودى در كنار لب طفل مليح و يا در گونه و رخسار او . ج : غنب . غنة ( qonnat ) ا . ع . آواز در بينى و آوازى كه از بينى برآيد . و بانگ تصادم سنگها . غنة ( qonnat ) م . ع . غن غنا و غنة ( از باب سمع ) : آواز كرد در كام . و غن الحجارة : آواز كرد سنگ . و غن الوادى : بسيار درخت گرديد آن رودبار . و غن النخل : رسيد بار آن خرمابن . غنتل ( qantal ) ا . ع . مرد گمنام بىقدر . و ام غنتل : كفتار . غنث ( qans ) ا . ع . از اعلام است . غنث ( qanas ) م . ع . غنث غنثا ( از باب سمع ) : نفس كشيده نوشيد آب را . و غنثت نفسه : شوريد دل او . و بد دل و خبيث گشت . غنث ( qanes ) ص . ع . آنكه آب خورد پس نفس كشد . غنثة ( qanesat ) ص . ع . خبيث و بددل . غنثر ( qansar ) و ( qonsar ) و ( qonsor ) ا . ع . نادان و گول . و آنكه صحبت وى را ناخوش دارند . و فرومايه و ناكس و اين دشنام است مر تازيان را . يق : يا غنثر . و كذلك : يا غنثر و يا غنثر . عنثرة ( qansarat ) ا . ع . صفائى سر . و افزونى موى . و مگس كبود لاجوردى . غنثرة ( qansarat ) م . ع . غنثر الماء غنثرة : بىتشنگى و بىميل آب آشاميد . و قد غنثر راسه : پر موى و قشنگ شد سر او . غنج ( qanj ) ا . پ . ناز و عشوه و غمزه . و حركات چشم و ابرو . و گلگونه و غازه كه زنان بر روى مالند . و جوال . و جوالى خرجين مانند . غنج ( qanj ) ص . پ . بيمار غنج : بيمار ناك و دردناك و آغشته ببيمارى و درد . غنج ( qanj ) و ( qenj ) ا . پ . سرين و كفل حيوانات . غنج ( qonj ) ا . ع . دودهء پيه كه براى سرمه گيرند . غنج ( qonj ) و ( qonoj ) ا . ع . كرشمه و ناز . غنج ( qanaj ) ا . ع . در لغت هذيل : پير كلانسال . يق : فلان غنج القوم : فلان در ميان آن گروه شيخ و پير كلانسال است . و قولهم : غنج على شنج يعنى مردى بر روى شتر نشسته ( لغة فى العين المهملة ) . غنج ( qanj ) م . ع . غنجت الجارية غنجا ( از باب سمع ) : كرشمه كرد آن دخترك . غنجار ( qanj r ) و غنجاره ( qanj re ) ا . پ . گلگونه و غازه كه زنان جهة زيبائى بر روى مالند . و ناز و غمزه و كرشمه . غنجال ( qanj l ) ا . پ . هر ميوهء ترش مانند انگور و انار و سيب و جز آن . غنجة ( qanejat ) ص . ع . زن با ناز و كرشمه . غنجر ( qanjar ) ا . پ . غازه و سرخى كه زنان جهة زيبائى بر روى مالند . غنجرش ( qanjrac ) و ( qanjrec ) ا . پ . وزغ و غوك و قرباغه . غنجره ( qanjare ) ا . پ . غنجر . غنجل ( qonjol ) ا . ع . سياهگوش . ج : غناجل . غنجمرش ( qanjmarec ) و غنجموش