على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2301
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
انديشه . و پند . و شگفت . و تنبه از غفلت بسوى آگاهى . و هر چيز كه موجب تنبه و آگاهى گردد . و عبرت شش روزه : آسمان و زمين و آنچه از مخلوق در ما بين آسمان و زمين و در روى زمين است . و آنچه از انسان بفعل آيد . و آنچه از حوادث بفعل آيد . و عبرت پذيرفتن : پند گرفتن و نصيحت گوش كردن . و عبرت شدن : نمونه شدن و دستور العمل گشتن . و عبرت كردن : متنبه شدن و پند گرفتن . عبرة ( obrat ) ا . ع . گروه . و بسيار از هر چيزى . و نام مهرة . و ذو العبرة : لقب مردى از تازيان كه آنر مىپوشيد . عبرة ( obrat ) و ( abarat ) ا . ع . گرمى چشم بواسطهء جريان اشكهاى حزنانگيز . عبرة ( abarat ) ا . ع . ابو عبرة : بيهوده گوى فسوسكننده . عبرة ( aberat ) ص . ع . امراة عبرة : زن با اشك . عبرتآميز ( ebrat - miz ) ص . پ . هر چيز كه موجب تنبه و آگاهى گردد . و تعجبآميز . عبرت بخش ( ebrat - baxc ) ص . پ . پنددهنده . عبرتنما ( ebrat - nam ) ص . پ . پنددهنده . و شگفتىآورنده . و هر چيز كه تنبه آورد . عبرت نمودن ( ebrat - namun ) ص . پ . تعجبانگيز و حيرتانگيز . و چيزى كه موجب پند و تنبه گردد . عبرد ( obrod ) ص . ع . عشب عبرد : گياه باريك و هيچكاره . و غصن عبرد : شاخ نرم و نازك . عبرد ( obrod ) و ( obared ) و عبردة ( obaredat ) ا . ع . دختر سپيد رنگ تازه بدن نازك و لرزان اندام . عبرود ( obrud ) ص . ع . غصن عبرود : شاخ نرم و نازك . و شحم عبرود : پيه جنبان و لرزان . عبرى ( abr ) ص . ع . امراة عبرى : زن با اشك . و عين عبرى : چشم پر اشك . ج : عبارى . عبرى ( ebri ) ا . پ . لغت جهودان . عبرى ( ebriyy ) ا . ع . عبرانى و لغت جهودان . عبرى ( obriyy ) ا . ع . كنار با ساق كه بر لب جوى رويد و يا كنار بىساق . عبرية ( ebriyyat ) ا . ع . تكلم به زبان عبرى . عبس ( abs ) ا . ع . نام گياهى كه به فارسى شاپاپك و سيسنبر گويند . و نام كوهى و آبى و محلهاى در كوفه . و نام پدر قبيلهاى . عبس ( abs ) م . ع . عبس وجهه عبسا و عبوسا ( از باب ضرب ) : ترش كرد روى را . و عبس اليوم : سخت گرديد روز . عبس ( abas ) ا . ع . سرگين و پشكى كه بر دنب ستور خشك شده و آويزان باشد . عبس ( abas ) م . ع . عبس عبسا ( از باب سمع ) : خشك گرديد سرگين و يا پشكل بر دنب ستور و آويزان شد . و عبس الوسخ فى يده : خشك گرديد چرك بر دست او . عبسة ( absat ) ا . ع . يك مرتبه عبوس كردن . عبسة ( ebsat ) ا . ع . نوع عبوس و ترشروئى و هيئت و شكل آن . عبسة ( abasat ) ا . ع . واحد عبس يعنى يك سرگين و پشكل خشك شده بر دنب ستور . عبسر ( absor ) و عبسور ( obsur ) ا . ع . ماده شتر قوى و تيزرو . عبش ( abc ) ا . ع . نيكوئى و صلاح در هر چيزى . يق : الختان عبش للصبى اى صلاح . عبش ( abc ) و ( abac ) و عبشه ( abcat ) ( abacat ) ا . ع . گولى و كند فهمى . و سستى و غفلت . عبشمى ( abcamiyy ) ص . ع . منسوب بقبيلهء عبد شمس . عبط ( abt ) م . ع . عبط الذبيحة عبطا ( از باب ضرب ) : بىعلت كشت ذبيحهء پر گوشت و جوان را . و عبط فلان : پنهان و غايب گرديد فلان . و عبطت الريح وجه الارض : رنديد باد روى زمين را . و عبط الارض : كنديد زمين ناكنده را . و عبط على الكذب : دروغ بست بر من بىسبب و بهانه . و عبط نفسه فى الحرب : بىسبب و بىباكانه انداخت خود را در جنگ . و عبط التراب : برانگيخت خاك را . و عبط الفرس : تاخت اسب را چندانكه عرق آورد . و عبط الضرع : خونآلود كرد پستان را . و عبط الثوب الجديد : دريد جامهء نو و درست را . و عبط هو : دريده شد او ( لازم و متعدى ) . و عبط الدواهى الرجل : بىموجب رسيد آن مرد را بلاها . و عبطته المنية : بىعلت و جوان كشت او را . عبط ( obot ) ع . ج . عبيط . عبطة ( abtat ) ا . ع . مات فلان عبطة : جوان و صحيح و تندرست مرد فلان . عبطة ( obtat ) ا . ع . تازگى و ترى . عبعاب ( ab ' b ) ا . ع . فراخ گلوى بزرگ شكم تمام اندام نيكو سرشت . و مرد دراز بالا . و كسائى از پشم . عبعب ( ab'ab ) ا . ع . نازكى و تازگى جوانى . و جوان پر گوشت . و جامهء وسيع