على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2489

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دلير و بارى ترسو گردد . غملس ( qamallas ) ص . ع . ذئب غملس : گرگ پليد دلير بىباك . غملط ( qamallat ) ا . ع . دراز گردن . غملوج ( qomluj ) ص . ع . رجل غملوج : مرد غملج . غملوجة ( qomlujat ) ص . ع . امراة غملوجة : زن غملج . غملول ( qomlul ) ا . ع . رودبار درختناك . و رودبار دراز كم پهناى درهم پيچيده گياه . و هر چيز انبوه . و هر جاى مجتمع تاريك و فراهم آمدهء از درخت و از ابر و جز آن . و راويه . ج : غماليل . و نيز پشتهء بلند . و تره‌اى كه آن را پخته مىخورند . غملى ( qaml ) ا . ع . هر گياه فراهم‌آمدهء درهم پيچيده . غمليج ( qemlij ) ص . ع . رجل غمليج : مرد غملج . غمليجة ( qemlijat ) ص . ع . امراة غمليجة : زن غملج . غمم ( qamam ) ا . ع . فراگرفتگى مويها پيشانى و قفارا . غمم ( qamam ) م . ع . غم غمما ( از باب سمع ) : فرا گرفت مويهاى سر او پيشانى و قفارا . غمن ( qamn ) م . ع . غمنت الجلد غمنا ( از باب نصر ) : پوست را تر كرده و خورش داده زير چيزى نهادم تا پشم بريزد و يا تباه گردانيدم تا پشم بريزد . و غمنت البسر : غورهء خرماى نارسيده را خوابانيدم تا برسد . و غمن فلانا : جامه افگند بر روى فلان تا خوى كند و عرق آرد . و غمن فى الارض ( مجهولا ) : داخل كرده شد در زمين . غمناك ( qam - n k ) ص . پ . مغموم و ملول و اندوهناك و دلگير . غمنة ( qomnat ) ا . ع . سفيداب . و روشويه‌اى كه زنان بر روى مالند . و غاليه . غمند ( qamand ) و غمنده ( qamande ) ص . پ . غمناك و اندوهگين و آزرده . غمو ( qamv ) م . ع . غما البيت غموا ( از باب نصر ) : فرا گرفت خانه را به گل و چوب . غموان ( qamv ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو سقف خانه . غموج ( qomuj ) ا . ع . ج . غمج . غمود ( qomud ) ع . ج . غمد . غمود ( qomud ) م . ع . غمد العرفط غمودا ( از باب نصر ) : افزون گرديد دسته‌هاى برگ عرفط چندانكه فرو پوشيد خار را . و غمدت الركية : خشك گرديد آن چاه . غمور ( qomur ) ع . ج غمر ( qamr ) . و ج . غمر ( qamar ) . و ج . غمر ( qemr ) . غمورة ( qomurat ) ا . ع . فراخ خوئى و جوانمردى . و بسيارى آب . يق : ما اشد غمورة هذا النهر : چه بسيار زياد است آب اين جوى . و رجل غمر بين الغمورة : مرد بسيار سخى كه سخاوت وى آشكار باشد . غمورة ( qomurat ) م . ع . غمر الماء غمارة و غمورة ( از باب سمع ) : بسيار گرديد آب . غموز ( qamuz ) ص . ع . ماده شترى كه تا دست بر كوهان وى نمالند فربهى از لاغرى وى ندانند . غموس ( qamus ) ا و ص . ع . كار سخت دشوار در سختى . و زخم نفوذكننده . و ماده شترى كه باردارى آن تا هنگام زادن نمايان نگردد . و آنكه آبستن باشد و دنب برندارد تا باردارى آن پيدا گردد . و ماده شترى كه در مغر استخوانش شك باشد كه تباه و گداخته است و يا سخت و محكم . و اليمين الغموس : سوگند دروغ كه صاحب خود را در گناه فرو برد سپس در دوزخ . و يا سوگند دروغ كه صاحبش ديده و دانسته دروغ گويد و سوگند خورد تا مال غير را تلف نمايد . غموس ( qomus ) م . ع . غمس النجم غمسا و غموسا . مر . غمس . غموص ( qamus ) ص . ع . رجل غموص الحنجرة : مرد سخت دروغ‌گوى . غموص ( qamus ) ا . ع . يكى از دو ستارهء شعرى كه الغميصاء نيز گويند . و اليمين الغموص بمعنى يمين غموس است . غموض ( qomuz ) ا . ع . ج . غمض . غموض ( qomuz ) م . ع . غمض غمضا و غموضا . مر . غمض . و غمض الكلام غموضا و غموضة ( از باب كرم و نصر ) : باريك و دور معنى گرديد سخن . و غمض عنه فى البيع غموضا ( از باب ضرب ) : آسان داشت از وى در خريد و فروش . و غمض المكان غموضا ( از باب نصر ) : پست و مغاك شد آن جاى . غموضة ( qomuzat ) م . ع . غمض غموضة و غماضة . مر . غماضة . و غمض غموضة و غموضا . مر . غموض . غموم ( qomum ) ع . ج . غم . غمى ( qamy ) ا . ع . كان على السماء غمى : در آسمان ابر تنكى است كه مىپوشاند ماه نو را و ديده نمىشود . و صمنا للغمى : روزه گرفتم چونكه ماه نو ديده نشد . غمى ( qamy ) م . ع . غميت البيت غميا ( از باب ضرب ) : پوشانيدم خانه را به چوب و گل و سقف ساختم براى خانه . و غمى على المريض غميا ( مجهولا ) : بيهوش گرديد آن بيمار و به هوش آمد و يا بيهوش گرديد و بس .