على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2485
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و حسد . و هستهء خرماى با سپست كوفته جهة خوراك ستور . و روئيد نگاه طلح و سلم . و وادى پست . ج : غلال . غليل ( qalil ) ص . ع . تشنه . و سوختهء از عطش . غليل ( qolil ) ا . پ . گلوله كمان و كمان گروهه . غليلباز ( qolil - b z ) ص . پ . كسى كه مشق كمان گروهه مىكند . غليلبازى ( qolil - b zi ) ا . پ . مشق با كمان گروهه . غليلة ( qalilat ) ا . ع . زره . و ميخى كه حلقههاى زره را فراگيرد . و بطنيهاى كه زير زره پوشند . ج : غلائل . غليم ( qellim ) ص . ع . تيز شهوت ( مذكر و مؤنث در وى يكسان است ) . غليم ( qolayyem ) ا . ع . مصغر غلام . غليمة ( qellimat ) ص . ع . زن تيز شهوت . غليو ( qaliv ) ا و ص . پ . سرگشته و حيران . و وحشى . و حماقت . و احمقى كه چيز ممتنع را در صورت ممكن تصور كند . غليواج ( qaliv j ) و ( qaleyv j ) و غليواژ ( qaliv j ? ) و غليواژه ( qaliv j ? e ) ا . پ . زغن و مرغ گوشتخوار كه موشگير نيز گويند . غليون ( qalivan ) ا . پ . لجن و گل ولاى سياه . و نام قلعهاى در يمن . غليون ( qelyun ) ا . ع . - مأخوذ از اندلسى - نوعى از كشتيهاى بزرگ مخصوص اندلس . غم ( qam ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اندوه و حزن و دلگيرى وهم . و آزردگى و ملالت . و تشويش و پريشانى . و محنت و آزارى كه موجب افسوس گردد . و زيان و گزند . و غم خوردن : شفقت نمودن و مرحمت كردن و همدرد شدن و دلسوزى كردن . و توجه كردن . و اندوهگين شدن و افسوس خوردن . و دفع غم كردن : خوشحال كردن . غم ( qamm ) ا . ع . اندوه و حزن . ج : غموم . و ابر تنگ . يق : فى السماء غم . غم ( qamm ) ص . ع . يوم غم : روز دمگير از گرما و تيره . و روز اندوه . و كذا : ليلة غم . غم ( qamm ) م . ع . غمه غما ( از باب نصر ) : اندوهگين كرد آن را . و غم الحمار و غيره : پتفوز بست آن خر و جز آن را بغمامة . و غم الشيئ پوشيد آن چيز را . و غم يومنا : سخت گرم گرديد امروز چندانكه دم گير گرديد شدت گرمى آن . و غم السماء : ابرناك شد هوا . و غم الهلال ( مجهولا ) : فرو شد ماه نو در ابر تيره و تنك و ديده نشد . و غم عليه الخبر ( ايضا مجهولا ) : پوشيده شد به روى آن خبر . غماء ( qam ' ) ا . ع . اندوه و ملالت . و پوششى كه بدان اسب را پوشند تا خوى آرد . غماء ( qem ' ) ا . ع . سقف خانه و آنچه بالاى سقف است از چوب و گل و خاك و جز آن . ج : اغمية . غماء ( qam ' ) ا . ع . اندوه . و بلا و سختى . و پر موئى پيشانى . يق : يكره الغماء من نواصى الخيل : پرموئى پيشانى اسبان ناپسند است . غماء ( qamm ' ) ص . ع . ليلة غماء : شب غبارناك كه ماه نو ديده نشود . و نيز غماء : مؤنث اغم . يق : امراة غماء الوجه و القفا : زنى كه پيشانى و پشت گردن ويرا مويها فرا گرفته و تنگ به نظر آيد . و جبهة غماء : پيشانى كه مويها آن را فرا گرفته باشد . و سحابة غماء : ابرهاى بىفرجه . غماء ( qamm ' ) و ( qomm ' ) ا . ع . صمنا للغماء : روزه گرفتيم چونكه ماه نو ديده نشد . و كذلك : للغماء . غماء ( qamm ' ) و ( qomm ' ) ص . ع . ليلة غماء : شبى كه در آن ماه نو ديده نشود . و كذلك : ليلة غماء . غمار ( qam r ) و ( qem r ) و ( qom r ) ا . ع . غمار الناس : گروه مردم پراكنده از هر جاى . و گروه مردم . يق : دخلت فى غمار الناس . و كذلك : غمار الناس و غمار الناس . غمار ( qem r ) ع . ج . غمر . و ج . غمرة . و ج . غمير . و نام وادى . غمارة ( qam rat ) م . ع . غمر غمارة ( از باب كرم ) : گول گرديد و ناآزموده كار شد . و غمر غمارة و غمورة . مر . غمورة . غمارة ( qam rat ) و ( qom rat ) ا . ع . گروه پراكندهء از مردم . غماريد ( qam rid ) ا . ع . نوعى از سماروغ . غماز ( qamm z ) ص . ع . بسيار سخن چين و نمام . غماز ( qamm z ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - طعنه زننده و سخن چين و جلبيز و جليز . و اشاره كنندهء به چشم . و نيز چشم معشوق . غمازة ( qamm zat ) ا . ع . دختر نيكو پيكر نيكو اعضا در هنگام غمز و اشاره . غمازك ( qam zak ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چوبكى كه بر ريسمان قلاب و شست ماهى گيرى بندند و در آب اندازند و چون آن چوبك در آب فرو رود معلوم مىگردد ماهى بقلاب آويخته شده . غمازى ( qamm zi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - افترا و تهمت . و غيبت و عيبگوئى . غماس ( qamm s ) ع . ج . غماسة .