على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2484

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

آن كار . و غلافى الدين غلوا : تجاوز كرد از حدود دين و غلو نمود در آن . قوله تعالى . لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ . و غلا بسهمه غلوا و غلوا . مر . غلو . غلو ( qolovv ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تجاوز از حدود چيزى . و بلند كردن كسى را از رتبه و مقام خود برتبه و مقامى كه سزاوار آن نباشد . و مبالغه و نوعى از اغراق . غلواء ( qolv ' ) و ( qolav ' ) ا . ع . سركشى و از حد درگذشتگى . و گذشتن جوانى . و اول جوانى و سرعت آن . غلوات ( qalav t ) ع . ج . غلوة . غلوان ( qolv n ) ا . ع . سرعت جوانى . و اول جوانى . غلوة ( qalvat ) ا . ع . نشانه . و يك تير پرتاب مسافت يعنى از سيصد تا چهار صد ذراع . ج : غلوات و غلاء . المثل : جرى المذكيات غلاء : نهايت تك دو اسبهائى كه از اتمام دندانهاى آنها يك يا دو سال گذشته باشد از سيصد تا چهار صد ذراع است . غلوطة ( qalutat ) ا . ع . اغلوطه و سخن غلط . و كلامى كه بدان كسى را در غلط اندازند . غلوفيرياس ( qalufiriy s ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - ريشه‌اى كه اصل السوس گويند . غلول ( qalul ) ا . ع . خائن . الحديث : الغلول من جمر جهنم . و نيز غلول : طعام نرم . يق : نعم غلول الشيخ هذا اى طعام الذى يدخله جوفه . غلول ( qolul ) م . ع . غل غلولا ( از باب نصر ) : خيانت كرد و ناراستى نمود در غنيمت . قوله تعالى : وَ ما كانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ ( قرى معروفا و مجهولا ) . و غل الماء بين الاشجار غلولا : ميان درختان روان گرديد آب . غلول ( qolul ) ا . پ . طعامى كه در راه گلوبند شود و به زحمت تمام فرو رود . غلوله ( qolule ) ا . پ . گلوله . غلوله‌كمان ( qolule - kam n ) ا . پ . گلوله‌اى كه با كمان اندازند و كمان گروهه نيز گويند . غلومة ( qolumat ) و غلومية ( qolumiyyat ) ا . ع . كودكى . غلوى ( qalv ) ا . ع . يك نوع بوى خوشى كه موى را بدان خضاب كنند . غله ( qale ) ا . پ . اضطراب و بيقرارى . غله ( qalle ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حبوب از قبيل گندم و جو و برنج . غله ( qolle ) ا . پ . كوزهء آبخورى كوچك سرتنگ كه غلغلك نيز گويند . و بمعنى غلك . غله‌دان ( qole - d n ) ا . پ . غلك . غله‌دان ( qalle - d n ) ا . پ . انبار غله . و غله‌دان عدم : زمين . غله‌دان ( qolle - dne ) ا . پ . غلك . غله‌زار ( qalle - z r ) ا . پ . زمينى كه غله در آن نيك و بسيار عمل آيد . غله‌فروش ( qalle - faruc ) ا . پ . كسى كه حبوب از قبيل گندم و جو مىفروشد . غلى ( qaly ) ا . ع . جوشش . غلى ( qaly ) م . ع . غلت القدر غليا و غليانا ( از باب ضرب ) : جوشيد ديگ . قوله تعالى : يَغْلِي فِي الْبُطُونِ كَغَلْيِ الْحَمِيمِ . و گاه از باب سمع گويند : غليت القدر . غلى ( qaliyy ) ا . ع . نرخ گران . يق : بعته بالغلى . غليان ( qely n ) ا . پ . آلتى كه در آن آب ريخته و تنباكو را با آن مانند چپق مىكشند . غليان ( qalay n ) م . ع . غلى غليا و غليانا . مر . غلى . غليان ( qalay n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جوش و جوشش . غلية ( qalyat ) ا . پ . يك بار جوشش و يك دفعه جوشش . غليته ( qalite ) ا . پ . گياهى كه از آن جوال مانندى سازند و بدان كاه و پنبه و جز آن كشند . غليث ( qalis ) ا . ع . گندم جو آميخته . يقال : هو ياكل الغليث . و نيز زهر آميخته كه جهة شكار كركس گسترند . غليجن ( qolijan ) ا . پ . پودنه . غليدن ( qalidan ) ف ل . پ . غلطيدن ستور از بسيارى تشنگى به روى گل . و روان شدن آب . و غوطه خوردن . و بيهوش شدن و بى خود گشتن . غليذ ( qaliz ) ا . ع . ستبر و درشت . غليزن ( qalizan ) و غليژن ( qalij ? an ) ا . پ . خلان و لجن و گل و لاى سياه . غليس ( qalis ) ا . ع . از اعلام خراست . غليظ ( qaliz ) ص . ع . گنده و ستبر و درشت . ج . غلاظ . و عذاب غليظ : عذاب بسيار دردناك . و غليظ القلب : سخت دل و بيرحم . غليظ ( qaliz ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ستبر و هنگفت . و هر مايع كه قوامش زياد باشد . و ناپاك . غليظة ( qalizat ) ص . ع . مؤنث غليظ . ج : غلاظ و غلائظ . غليظى ( qalizi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ستبرى و پر قوامى و هنگفتى . غليغر ( qeliqer ) و غليگر ( qeliger ) ا . پ . استاد بنا و گلكار . غليل ( qalil ) ا . ع . تشنگى و عطش . و بسيارى تشنگى . و سوزش شكم . و حرارت دوستى . و گرمى اندوه . و كينه و دشمنى .