على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2479
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
غفى ( qaf ) م . ع . غفى غفى ( از باب سمع ) : خوابيد ( واوى و يائى ) . غفى ( qafy ) م . ع . غفى الطعام غفيا ( از باب ضرب ) : دور نمود دانهء تلخ را از گندم و يا پاكيزه كرد آن را از كاه و جز آن . غفية ( qafyat ) ا . ع . پشتهء بلند كه آب بر آن نرود . و مغاكى كه جهة شكار شير در بلندى حفر كنند و غفوة نيز گويند . غفير ( qafir ) م . ع . غفر غفرا و غفيرا . مر . غفر . غفير ( qafir ) ا . ع . موى گردن . و موى پس گردن . و موى رخسار . و الجم الغفير : خود كه همهء سر را فراگيرد . و قولهم : جاءوا جما غفيرا يعنى آمدند همه از وضيع و شريف و كسى خلاف نورزيد و در آن لغات چند است . يق : جاءوا جماء غفيرا ، و جم الغفير ، و جماء الغفير ، و الجماء الغفير ، و جماء الغفيرى ، و جم الغفيرة ، و جماء الغفيرة ، و الجماء الغفيرة ، و جماء غفيرة ، و الجم الغفيرة ، و بجماء الغفير ، و بجماء الغفيرة . غفيرة ( qafirat ) م . ع . غفر غفرا و غفيرة . مر . غفر . غفيرة ( qafirat ) ا . ع . غفيرة الشيئ : سزاوار آن چيز . يق : غفر الامر بغفيرته . مر . غفر . و ما فيه غفيرة : نيست در او بخششى يعنى گناه كسى را نمىبخشد . و نيز غفيرة : پوشش . و جم الغفيرة : مر . غفير . غفيرى ( qafir ) ا . ع . قولهم : جماء الغفيرى . مر . غفير . غفيفة ( qafifat ) ا . ع . غفيفة من بقل : ترهء سبز و تازه . غق ( qaqq ) ا . ع . آواز آب چون از جاى گشاده در تنگ جاى در آيد . و حكايت آواز زاغ چون گران گردد . غق ( qaqq ) م . ع . غق القار غقا و غقيقا ( از باب ضرب ) : جوشيد قير و آواز برآورد . و غق الصقر : بانگ كرد چرغ . و غق الماء : آواز كرد آب هنگامى كه از جاى گشاده در تنگ جاى درآمد . غقاق ( qaqq q ) ص . ع . امراة غقاق : زنى كه در هنگام جماع از فرج وى بانگ برآيد . غق غق ( qeq - qeq ) ا . ع . حكايت بانگ جوشش . غقفقة ( qaq'qaqat ) م . ع . غقغق الصقر غقغقة : بانگ كرد چرغ . غققة ( qaqaqat ) ا . ع . پرستوك كوهى . غقوق ( qaquq ) ص . ع . امراة غقوق : زنى كه هنگام جماع از فرج وى بانگ برآيد . غقيق ( qaqiq ) م . ع . غق غقا و غقيقا . مر . غق . غك ( qak ) ا . پ . شخص كوتاه بالاى بسيار فربه بىاندام و مضحك . غكه ( qoke ) ا . پ . فواق و جستن گلو و هكهك . غل ( qol ) ا . پ . اره . و يوغ . و طوق آهنين . و ديو كوهى . و غلغله . غل ( qall ) م . ع . غل فى الشيئ غلا ( از باب نصر ) : درآمد در آن چيز . و غل فلانا فى الشيئ : درآورد فلان را در آن چيز ( لازم و متعدى ) . و غل فلان المفاوز : در آمد فلان در جاى هلاك . و غل الكبش قضيبه من غير ان يرفع الالية : درآورد تكه نرهء خود را بىآنكه بلند كند دنبه را . و غل الغلالة : پوشيد شاماكچه را . و غل الدهن فى الراس : در بن مويها در رسانيد روغن را . و غل بصره : ميل كرد نگاه او از صواب و راستى . و غل المراة حشاها : در آورد حشاى آن زن را يعنى در هنگام جماع يا از كلانى ذكر و يا از بسيارى منى . و غل فلانا : طوق نهاد در دست و پاى فلان و يا در گردن او . كذا غل يده الى عنقه : يعنى با طوق بست دست او را با گردنش . و غلت الضيعة : غله آورد آب و زمين . و غل النوى بالقت : آميخت هسته را با سپست . غل ( qall ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كينه و بدخواهى و عداوت و دشمنى . و رشك و حسد و بدانديشى . و بدفرجامى . و خيانت و غدر . و غل و غش : شك و شبهه . و تعدى و زبر دستى . و عيب . و بىغل : بىحيله و بىفريب و مكر . و بىغل و غش : بىشبهه و بىترديد . و بىعيب . غل ( qell ) ا . ع . كينه . و حقد و حسد . غل ( qell ) م . ع . غل صدره غلا ( از باب سمع و ضرب ) : كينه داشت و دلش پر كينه گرديد . غل ( qoll ) ا . ع . تشنگى . و سختى . و سوزش تشنگى . و سوزش شكم . و گردنبند و هر چه گرد گيرد چيزى را . ج : اغلال . و زن بدخوى را گويند : غل قمل . و در دعاى بد و نفرين گويند : ماله ال و غل ( مجهولا فيهما ) يعنى هلاك كرده شود و برساد بوى تشنگى . غلا ( qal ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قحطى و گرانى نرخ غله و ديگر مأكولات . غلاء ( qal ' ) ا و ص . ع . نوعى از ماهى خرد . ج : اغلية . و رجل غلاء : مرد سخت دور اندازندهء تير . غلاء ( qal ' ) م . ع . غلاغلاء ( از باب نصر ) : گران گرديد نرخ . غلاء ( qel ' ) م . ع . غالى السهم مغالاة و غلاء : بغايت برداشت دست را در انداختن تير و بنهايت قوت دور انداخت تير را . و غالاه و به مغالاة : بها كرد و در گذشت در آن از حد و گران خريد .