على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2474
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
پر از خشم و خشمناك و خشمگين . غضبان ( qazb n ) ا . پ . سنگى كه در منجنيق گذاشته بجانب دشمن اندازند . و منجنيق . و غضبان فلك : خورشيد و مريخ . غضبان ( qazb n ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - خشمناك . غضبان ( qazb n ) ص . ع . خشمناك . ج : غضاب و غضابى و غضابى و غضبى . غضبانة ( qazb nat ) ص . ع . مؤنث غضبان يعنى زن خشمناك . غضبة ( qazbat ) ا . ع . پوست بز كوهى كلانسال . و سپر مانندى از پوست شتر . و گوشتپارهاى كه بسرشت در چشم خانه يا پلك بالائين رويد . و پوستپارهء ماهى . و پوستپارهء سر . و پوستپارهء ميان دو شاخ گاو نر . و سنگلاخ درشت و سخت . غضبة ( qazobbat ) و ( qozobbat ) و ( qazabbat ) ص . ع . سخت خشم . و زود خشم . غضبر ( qozaber ) ا . ع . سخت درشت . غضبناك ( qazab - n k ) ص . پ . خشمناك . غضبناكى ( qazab - n ki ) ا . پ . خشمگينى . غضبى ( qazb ) ا . ع . گلهء صد شتر . غضبى ( qazb ) ص . ع . ج . غضبان . و مؤنث غضبان يعنى زن خشمناك . غضة ( qozzat ) ا . ع . ذلت و خوارى . و كمى و منقصت . غضر ( qazr ) م . ع . غضره الله غضرا ( از باب نصر ) : توانگر و فراخ حال ساخت آن را خداى پس از درويشى و تنگى . و غضر عنه غضرا ( از باب ضرب ) : برگشت از آن . و غضر فلانا : باز داشت فلان را و بند نمود . و غضر الشيئ : بريد آن چيز را . و غضر عليه : ميل كرد بوى . و غضر له من ماله : جدا نمود چيزى جهة وى از مال خود . غضر ( qazar ) م . ع . غضر بالمال غضرا ( از باب سمع ) : فراخ حال گرديد سپس تنگى . غضر ( qazer ) ص . ع . رجل غضر الناصية : مرد نيكبخت مبارك فال . و عيش غضر مضر : زندگانى خوش و خرم . غضراء ( qazr ' ) ا . ع . زمين پاكيزهء سبز رنگ نزديك آب . و زمينى كه گل نيكو دارد . و زمينى كه تا نكنند درخت خرما نروياند . و گل سبز . يق : انبط فلان بئره فى غضراء . و خوشى زيست . يق : اباد الله غضراءهم اى اهلك اللّه طيب عيشهم . غضرب ( qazrab ) ص . ع . مكان غضرب : جاى بسيار آب و گياه . غضرة ( qazrat ) ا . ع . يك قسم گياهى . غضرة ( qazerat ) ص . ع . دابة غضرة الناصية : ستور فرخنده فال . غضرم ( qazram ) و ( qezrem ) ا . ع . جاى بسيار خاك نرم بر چفسان غليظ ستبر . و پارهء خشك كفته از گل سرخ نيكو . و جائى كه به سنگ نرم و گج ماند . غضروف ( qozruf ) ا . ع . كركرانك . و چرنده . و استخوان نرم . ج : غضاريف . غضريف ( qezrif ) ا . ع . ياسمن . غضس ( qazas ) ا . ع . بلغة اهل يمن : گياهى كه كرويا گويند . غضغضة ( qazqazat ) م . ع . كم كردن چيزى . و كم كردن آب . و كم شدن آب ( لازم و متعدى ) . غضف ( qazf ) م . ع . غضفت العود غضفا ( از باب ضرب ) : شكستم چوب را . و غضف الكلب : فروهشت آن سگ گوش را و سست انداخت . و غضفت الاتان : برفتار آمد آن ماده خر . و غضفت الاتان بالاست : تيز داد آن ماده خر . غضف ( qozf ) ا . ع . ج . غضفة . غضف ( qozf ) ص . ع . ج . اغضف . غضف ( qazaf ) ا . ع . فروهشتگى گوش . و درختى هندى شبيه بخرمابن . غضف ( qazaf ) م . ع . غضف غضفا ( از باب سمع ) : فروهشت گوشت را و سست كرد آن را و سست گوش گرديد . و غضف الليل : تاريك شد شب . و غضف الاسد : دو تا كرد آن شير گوش را و فروهشته گوش گرديد . و فرو هشت پلك پائين را از خشم و يا از كبر . و غضف السهم : درشت و آگنده پر گرديد آن تير . و نيز غضف : فراخ عيش گرديدن . غضفة ( qazafat ) ا . ع . پشته . و مرغ سنگخوار . ج : غضف . غضفر ( qazfar ) ا . ع . مرد درشت اندام درشتخوى . غضفرة ( qazfarat ) م . ع . غضفر غضفرة : گران گرديد . غضن ( qazn ) م . ع . غضنه غضنا ( از باب ضرب و نصر ) : بازداشت آن را . و يق : ما غضنك عنا اى ما عاقك عنا . و غضنت الناقة بولدها : بچهء ناتمام افگند آن ماده شتر . غضن ( qazn ) و ( qazan ) ا . ع . نورد جامه . و آزنگ پوست . و شكن زره . و بن گوشت . ج : غضنون . و رنج و تعب . غضن ( qazan ) ا . ع . غضن العين : پوستك بيرون چشم . ج : غضون . غضنة ( qaznat ) ا . ع . سبوسهء پوست بدن . يق للمجدور اذا البس الجدرى جلده : اصبح جلده غضنة واحدة . غضنفر ( qazanfar ) ا . ع . شير بيشه . و مرد درشت اندام درشتخوى . غضو ( qazv ) م . ع . غضا على