على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2475

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

الشيئ غضوا و غضوا ( از باب نصر ) : خاموش گشت بر آن چيز و ساكت گرديد . و غضا الليل : تاريك شد شب و پوشيد شب همه چيز را . و غضا الرجل : نيكو حال گرديد آن مرد و بسندهء عيال خويش شد . غضو ( qozovv ) ص . ع . بسيار و وافر . غضو ( qozovv ) م . ع . غضا غضوا و غضوا . مر . غضو . غضوب ( qazub ) ص . ع . خشمناك . و بسيار خشمناك ( مذكر و مؤنث در وى و يكسان است ) . غضوب ( qazub ) ا . ع . مار خبيث . و ترشروى از زن و ماده شتر و گاو نر و شير بيشه . و نام زنى . غضور ( qazvar ) ا . ع . گل برچفسيده . و نام درختى . و و نام چاهى مر طايفهء طى را . غضور ( qazavvar ) ا . ع . شير بيشه . غضورة ( qazvarat ) م . ع . غضور غضورة : خشم گرفت . غضوضة ( qozuzat ) م . ع . غض غضاضة و غضوضة . مر . غضاضة . غضون ( qozun ) ع . ج . غضن ( qazn ) و غضن ( qazan ) . و ج . غضن ( qazan ) . و غضون الاذن : بناگوش و شكنجهاى آن . و فى غضون ذلك : در اين اثنا و در اين بين . غضوى ( qazaviyy ) ص . ع . بعير غضوى : شتر گياه غضاةخوار . غضى ( qazy ) م . ع . غضى غضيا ( از باب ضرب ) : نيكو حال گرديد و بسنده شد عيال را . غضى ( qaz ) ا . ع . بيشه و جنگل . و زمينى مربنى كلاب را . و وادى در نجد . و اهل الغضى : مردمان نجد . و ذباب الغضى : بنى كعب بن مالك بن حنظلة . غضى ( qaz ) م . ع . غضيت الابل غضى ( از باب سمع ) : دردناك شكم گرديدند شتران از خوردن غضاة . غضى ( qazi ) ص . ع . بعير غض : شتر درد شكم رسيده از خوردن گياه غضاة . غضيا ( qazy ) و غضياء ( qazy ' ) ا . ع . فراهم آمد نگاه درختان غضاة . غضياء ( qazy ' ) ص . ع . ارض غضياء : زمين غضاةناك . غضيانة ( qazy nat ) ا . ع . گلهء شتران برگزيده . غضية ( qaziyat ) ص . ع . مؤنث غضى . يق : ابل غضية : شتران درد شكم رسيدهء از خوردن گياه غضاة . ج : غضايا . غضير ( qazir ) ص . ع . نرم و نازك و سبز از هر چيزى . غضيرة ( qazirat ) ص . ع . زمين پاكيزهء نيكو خاك . غضيض ( qaziz ) ص . ع . تازه . و شكوفهء نرم . و چشم سست نگاه و ناقص . و خوار . ج : اغضة . و ظبى غضيض الطرف : آهوى سست چشم . غضيضة ( qazizat ) ا . ع . خوارى . و نقصان و كمى . غضيى ( qazy ) ا . ع . گلهء صد شتر . غط ( qatt ) م . ع . غطه فى الماء غطا ( از باب ضرب و نصر ) : فرو برد آن را در آب . و غط البعير غطا و غطيطا ( از باب ضرب ) : غريد آن شتر و بانگ كرد . غط النائم : خرخر كرد آن خفته . و كذا : غط المذبوح و المخنوق . غطا ( qat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پرده و پوشش . غطاء ( qat ' ) ا . ع . پرده و پوشش . غطارس ( qat res ) ع . ج . غطرس . غطارفة ( qat rafat ) ع . ج . غطراف . و ج . غطريف . غطاريس ( qat ris ) ع . ج . غطريس . غطاس ( qatt s ) ا . ع . غواص . و غوطه‌خور . غطاط ( qat t ) ا . ع . مرغ سنگخوار و يا نوعى از آن كه پشت و شكمش تيره رنگ و درون بازويش سياه باشد . غطاط ( qat t ) و ( qot t ) ا . ع . اول پگاه . و يا پس ماندهء سياهى شب و تاريكى . غطاط ( qet t ) م . ع . مغاطة و همديگر را غوطه دادن . غطاطة ( qat tat ) ا . ع . واحد غطاط يعنى يك مرغ سنگخواره . غطاغط ( qat qet ) ع . ج . غطغط . غطامط ( qot met ) ا . ع . آواز . و آواز جوش ديگ . از دريا . غطامط ( qot met ) ص . ع . بحر غطامط : درياى مواج بسيار آب . غطاية ( qat yat ) ا . ع . آنچه زنان در زير جامه پوشند مانند شاماكچه و جز آن . غطر ( qatr ) م . ع . غطر غطرا ( از باب ضرب ) خراميد . و مر يغطر بيديه : مىرفت و دستها را مىجنبانيد . غطراف ( qetr f ) مهتر بزرگ . و جوانمرد و سخى جوان . ج : غطارفة . غطرب ( qetrab ) ا . ع . مار . غطرس ( qetres ) ا . ع . ستمگار و ظالم متكبر . ج : غطارس . غطرسة ( qatrasat ) م . ع . فضيلت نهادن بر خود . و دست درازى نمودن بر اقران . و بزرگ منشى كردن و تكبر نمودن . و خشمناك كردن كسى را . غطرشة ( qatracat ) م . ع . غطرش بصره : تاريك شد چشم او . و غطرش الليل بصره : تاريك ساخت شب چشم او