على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2473

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

غصنة ( qesanat ) و غصون ( qosun ) ع . ج . غصن . غصه ( qosse ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خدوك و اندوه . و اندوه گلوگير . و اندوهى كه از ترس و يا شرم از كسى و يا از جهة ديگر در دل نگاهدارند و اظهار آن نكند . و غصه خوردن : غم و اندوه را در دل پنهان كردن و اظهار وى نكردن . غصه‌دار ( qosse - d r ) ص . پ . مهموم و مغموم و دم فرو بستهء از اندوه و خشم و قهر . غصه‌ناك ( qosse - n k ) ص . پ . غمناك و پرملال . و خشمناك . غض ( qazz ) ا . ع . تازه . و شكوفهء با برك . و شكوفهء نرم . و چشم سست نگاه و ناقص . و گوسالهء نوزاد . و تازه روى خندان . و جوانى . ج : غضاض . غض ( qazz ) م . ع . غض طرفه غضا و غضاضا و غضاضا و غضاضة ( از باب ضرب ) : فرو خوابانيد چشم خود را . و برداشت كرد مكروه را . و كذا : غض من طرفه . و غض صوته و من صوته : فرو داشت آواز خود را . و امر از آن بلغة نجد غض ( qozz ) و بلغة حجاز اغضض ( oqzoz ) مىآيد . قوله تعالى : اغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ . و غض فلان الطرف عنه غضا : متحمل مكروه شد فلان . و غض منه : كم گرديد مرتبهء او و برافتاد از پايهء خود . و غضن الغصن : شكسته شد آن شاخه و جدا نگرديد . و غضه : كم كرد آن را . غضا ( qaz ) ا . ع . بيشه و جنگل . نام وادى در نجد . و نام زمينى . و اهل الغضا : مردم نجد . و ذباب الغضا : بنو كعب بن مالك . و ذئب غضا : گرگ منسوب بغضاة . غضا ( qaz ) ا . ع . ج . غضاة . غضاب ( qez b ) ص . ع . ج . غضبان . غضاب ( qez b ) م . ع . غضب غضابا ( از باب سمع ) : چيچك زده شد . و كذا : غضب ( مجهولا ) . غضاب ( qez b ) و ( qoz b ) ا . ع . خاشاك چشم . و آبله و چيچك . و نام بيمارى ديگرى . غضابر ( qoz ber ) ا . ع . سخت درشت . غضابى ( qaz b ) و ( qozab ) ع . ج . غضبان . غضابى ( qoz biyy ) ص . ع . تيره و مكدر در معاشرت و محالفت . غضاة ( qaz t ) ا . ع . درخت تاغ . ج : غضا . غضار ( qaz r ) ا . ع . گل پاكيزهء خوشبوى برچسپان و سبز . و سفال سبز . و سفال پاره‌اى كه جهة دفع چشم زخم با خود دارند . غضارب ( qoz reb ) ص . ع . مكان غضارب : جاى بسيار آب و گياه . غضارة ( qaz rat ) ا . ع . گل خوشبوى سبز بر چفسان نيكو . و نعمت و فراخى و ارزانى و خوشى زندگانى و گشادگى . و مرغ سنگخوار ماده . غضارة ( qaz rat ) م . ع . غضر غضارة ( از باب كرم ) : نيكو حال و توانگر گرديد . غضاريف ( qaz rif ) ع . ج . غضروف . غضاض ( qaz z ) و ( qoz z ) ا . ع . بينى و آنچه بدان پيوسته باشد از روى . و ما بين بينى و بن موى و پيشانى و پيشين سر . و آنچه نزديك آن است از روى و كرانهء سر بينى . و ما بين اسفل و اعلاى سر بينى . غضاض ( qez z ) ع . ج . غض . غضاض ( qaz z ) و ( qez ? z ) و غضاضة ( qaz zat ) م . ع . غض غضا و غضاضا و غضاضا و غضاضة . مر . غض . غضاضة ( qaz zat ) ا . ع . خوارى . و نقصان . و ذلت . و كمى و منقصت . يق : ليس عليك فى هذا الامر غضاضة اى ذلة و منقصة . غضاضة ( qaz zat ) م . ع . غض فلان غضوضة و غضاضة ( از باب سمع و از باب فتح - لغة قليلة ) : تازه روى گرديد فلان . غضافر ( qoz fer ) ا . ع . شير بيشه . غضان ( qaz n ) و ( qoz n ) ا . پ . طعام پس مانده . غضان ( qez n ) ا . ع . سقط و بچهء ناتمام افگنى ماده شتر . غضايا ( qaz y ) ع . ج . غضية . غضاية ( qaz yat ) ا . ع . گله‌اى از شتران برگزيده . غضب ( qazb ) ا . ع . گاو نر . و شير بيشه . و سنگلاخ . و سخت سرخ . غضب ( qazb ) ص . ع . خشمناك . و احمر غضب : سرخ سخت سرخ . غضب ( qazab ) م . ع . غضب عليه و له غضبا و مغضبة ( از باب سمع ) : خشم گرفت بر او درصورتىكه غضب كرده شده زنده باشد و اگر مرده باشد گويند غضب به . و غضب فلان : چيچك در آورد فلان . و كذا غضب فلان ( مجهولا ) . و غضبت عينه : خاشاك افتاد در چشم او . و كذا : غضبت عينه ( مجهولا ) . غضب ( qazab ) ا . ع . خشمگينى . غضب ( qazab ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خشم و قهر و خشمگينى . و آشفتگى . و كين . و عقاب . غضب ( qazeb ) ص . ع . خشمناك . غضب ( qozobb ) ص . ع . سخت خشم و زود خشم . غضبا ( qazaban ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - در حالت خشم و قهر . غضب‌آلود ( qazab - lud ) ص . پ .