على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2455

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

غدن ( qadan ) ا . ع . دست‌رس . و نيكى . و نرمى و نازكى و سستى . و خواب و نعاس . و فترت . و زمان ميان دو پيغمبر . غدن ( qadan ) م . ع . بخواب شدن . و فروهشته و نرم گرديدن ( و الفعل من سمع ) . غدنة ( qodnat ) ا . ع . سستى و نرمى و فروهشتگى . غدنة ( qodonnat ) ا . ع . گوشت‌پاره‌اى درشت در زير نرمهء گوش . و فروهشتگى و نرمى و هموارى . غدنگ ( qadang ) ص . پ . جاهل و نادان و ابله و احمق و گول . و ناهموار . و بد شكل و بىاندام . و بىآرام . و بىصيقل . غدو ( qadv ) م . ع . غدا عليه غدوا و غدوا و غدوة ( از باب نصر ) : آمد او را بامداد . غدو ( qadv ) ا . ع . فردا . غدو ( qadu ) ا . پ . شرابى كه از ارزن سازند . غدو ( qodovv ) ا . ع . ج . غدوة . و قوله تعالى : بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ : اى بالغدوات واصله المصدر فعبر به عن الوقت . غدو ( qodovv ) م . ع . غدا غدوا ( از باب نصر ) : صبح رفت نقيض راح رواحا . و غدا غدوا و غدوا و غدوة . مر . غدو . غدوات ( qadav t ) ع . ج . غداة . غدوة ( qodvat ) ا . ع . پگاه و ما بين طلوع فجر و طلوع آفتاب . ج : غدى و غدو . يق : اتيته غدوة يعنى آمدم او را پگاه و اين كلمه چون از ظروف متمكنه است مىگويند . سر على فرسك غدوة ( qodvata ) و غدوة ( qodvatan ) و غدوة ( qodvato ) و غدوة ( qodvaton ) اگر تنوين در وى داخل كنند نكره خواهد بود و اگر داخل نكنند معرفه مىباشد . غدوة ( qodvat ) م . ع . غدا غدوا و غدوا و غدوة . مرغدو . غدودنى ( qadavdaniyy ) ص . ع . جلد و زود . غدور ( qadur ) ص . ع . بىوفا ( مذكر و مؤنث در وى يكسان است ) . غدورة ( qadurat ) ا . ع . ماده شتر پس‌مانده . غدوى ( qadviyy ) ص . ع . منسوب بغد يعنى فردائى . غدوى ( qadaviyy ) ا . ع . بار شكم و جنين . و يا بار شكم گوسپند او ان يباع البعير او غيره بما يضرب الفحل اوان تباع الشاة بنتاج ما نزا عليه الكبش ذلك العام . غده ( qodde ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گره مانندى كه در بعض اجزاء بدن متشكل مىگردد و غرده . و هر آلت اسفنجى كه جهة ترشح بعضى مايعات مقرر شده است مانند غدهء بزاق و غدهء دمعه و جز آن . غدى ( qad ) م . ع . غدى غدى ( از باب سمع ) : چاشت خورد . غدى ( qod ) ع . ج . غدوة . غدى ( qadiyy ) ص . ع . منسوب بغد يعنى فردائى . غدياء ( qady ' ) ص . ع . مؤنث غديان . غديات ( qaday t ) ع . ج . غدية . غديان ( qady n ) ص . ع . مرد چاشت خوار . غدية ( qadyat ) ا . ع . پگاه . و ما بين طلوع فجر و طلوع آفتاب و بين طلوعين . ج : غدايا و غديات . غدير ( qadir ) ا . ع . آبگير . و آبى كه سيل سپس گذارد . ج : غدر و غدران . و شمشير . و نام مردى . غدير ( qadir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گودال آب و مرداب و شمر . و آب فراهم آمدهء درگو كه جريان نداشته باشد و بركه و تو و تيهو . و غدير خم : نام موضعى در جحفة . مر . خم . غدير ( qeddir ) ص . ع . بسيار بيوفا . غديرة ( qadirat ) ا . ع . پاره‌اى از گياه . ج : غدران . و گيسوى بافته . ج : غدائر . و شتر و گوسپند پس مانده . و ماده شترى كه شتربان پس گذاشته باشد آن را . و نوعى از آش كه از شير و آرد ترتيب دهند . غديى ( qady ) ص . ع . مؤنث غديان يعنى زن چاشت خوار . غذ ( qazz ) م . ع . غذا الجرح غذا ( از باب نصر و ضرب ) : روان گرديد ريم از آن جراحت و آماسيد آن جراحت و ريم كرد . يق : تركت جرحه يغذ : واگذار كردم جراحت او را وريم كرد . و غذه غذا : ( از باب نصر ) : كم كرد آن را . غذا ( qez ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوراك و خورش و قوت و طعام و خوردنى . و توشه . و هر آنچه بدان جسم پرورش يابد و ببالد و آراسته كردد و پازوم و پاه و پود و پوده نيز گويند . غذاء ( qez ' ) ا . ع . ج . غذى . غذاء ( qez ' ) ا . ع . خورش و پرورش كه بدان باليدگى و آراستگى جسم است . غذارم ( qoz rem ) ا . ع . آب بسيار . غذارم ( qoz rem ) ص . ع . كيل غذارم : پيمانهء تخمينى . غذام ( qozz mm ) ع . ج . غذامة . غذامة ( qoz mat ) ا . ع . مقدار بسيار از شير . غذامة ( qozz mat ) ا . ع . نوعى از شور - گياه . ج : غذام . غذامر ( qoz mer ) ا . ع . آب بسيار . غذامس ( qoz mes ) و ( qaz mes ) ا . ع . نام شهرى در افريقا نزديك بزنگبار .