على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2445
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كسى كه در راه دين با كفار جنگ كند و جهاد نمايد . و پادشاه غازى : پادشاه مجاهد در راه دين و مظفر و فيروز . غازى ( q zi ) ص . ع . رجل غاز : مرد پيكاركننده و با دشمن دين كارزار نماينده . ج : غزى و غزى و غزاء و غزاة . غازيان ( q ziy n ) ا . پ . ج . غازى يعنى مجاهدين در راه دين . غازيان ( q ziy n ) ا . پ . بندرى در كنار مرداب و محاذى انزلى كه در ميان آن و انزلى مرداب فاصله مىباشد . غازيانه ( q ziy ne ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بهادرانه و دلاورانه و دليرانه . غازى مرد ( q zi - mard ) ا . پ . گرد و بهادر و دلير و پهلوان . و مركب و اسب . غازى ميان ( q zi - miy n ) ا . پ . نام برادرزادهء سلطان محمود غزنوى . غاژ ( q j ? ) ا . پ . مردم دهان فراخ . و خار مانند خار گل و خار درخت و جز آن . و غاژ كردن : پنبه دانه از پنبه بيرون كردن . و پشم زدن و حلاجى كردن تا براى رشتن آماده باشد . و بر جامهء فرسوده و جز آن پينه و وصله زدن . و دوباره بافتن . غاژه ( q je ) ا . پ . غازه و گلگونه . و تذهيب صفحهاى كه به روى آن شعر نوشتهاند . و پنبه زن . و داروئى كه آن را اكليل الملك گويند . غاسق ( q seq ) ا . ع . ماه و قمر . و شب وقت غروب شفق . و تاريكى پس از غروب شفق . قوله تعالى : مِنْ شَرِّ غاسِقٍ إِذا وَقَبَ يعنى از شر بدى شب چون در آيد و يا تاريك گردد . و نيز گفتهاند من شر الذكر اذا قام . غاسل ( q sel ) افا . ع . شوينده . غاسلة ( q selat ) ا . ع . زن غسال كه شغل آن شستن و غسل زنهاى مرده است . غاسول ( q sul ) ا . ع . گياهى كه از آن اشخار استخراج مىكنند و به فارسى اشنان گويند . غاسى ( q si ) ص . ع . شيخ غاس : پير فانى . غاش ( q c ) ا . ع . عاشقى كه عشق او بدرجهء كمال رسيده باشد و در نهايت محبت بود . و كج سليقه و كم ادراك و كند ذهن و كند طبع و كودن . و شور و غوغا . و خوشهء انگور . و خيار تخمى يعنى خيارى كه براى تخم نگاهدارند . غاش ( q cc ) ص . ع . خائن . و كينهور خدعهكننده . غاشم ( q cem ) ص . ع . ستمگار و ظلم كننده . ج : غاشمون . غاشمات ( q cem t ) ع . ج . غاشمة . غاشمة ( q cemat ) ص . ع . مؤنث غاشم : زن ستمگار و ظلمكننده . ج : غاشمات . غاشمون ( q cemuna ) ع . ج . غاشم . غاشية ( q ciyat ) ا . ع . پوشش و چيزى كه بپوشاند . ج : غواشى . قوله تعالى : مِنْ فَوْقِهِمْ غَواشٍ . و نيز غاشية : قيامت . قوله تعالى : هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ الْغاشِيَةِ . و نيز آتش . و پوشش دل . و پوشش زين . و چرمى كه بدان نيام شمشير را از زير قبضه تا بن شمشير در گيرند . و پوست پارهاى كه بدان قبضهء شمشير را پوشند . و خواهندگان شخص كه نزد وى آيند . و زيارت كنندگان و دوستان بنوبت آينده . و آهن پس كوههء پالان شتر . و زين . و درد . و بيمارى شكم . يق : رماه الله بالغاشية : مبتلا سازاد خداى ويرا به درد شكم . غاشيه ( q ciye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زين پوش . و زينپوشى كه ركابدار بر دوش اندازد . غاشيه بر دوش ( q ciye - bar - duc ) ص . پ . فرمان بردار و مطيع . غاشيهدار ( q ciye - d r ) ا . پ . ركاب دار كه زين پوش بر درش اندازد . و بواب و دربان . و جبرئيل . غاص ( q ss ) ص . ع . كسى كه بگلوى وى چيزى درماند . و منزل غاص بالقوم : منزل پر از قوم . غاصب ( q seb ) افا . ع . غصبكننده و گيرندهء چيزى بقهر و ظلم . ج : غصاب و غاصبون . غاصب ( q seb ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه چيزى از كسى بستم و ظلم گيرد و حق كسى را بناحق مالك شود . غاصبون ( q sebuna ) ع . ج . غاصب . غاض ( q zz ) ا . ع . پاى برنجنى كه پر كند ساق را و بچسبد بر آن . غاضب ( q zeb ) ص . ع . خشمگين . غاضر ( q zer ) ا . ع . پوست نيكو پيراسته . و شتاب آيندهء در حاجات خود و صلحكنندهء در آن . غاضرة ( q zerat ) ا . ع . نام قبيلهاى از تازيان . غاضف ( q zef ) ا . ع . نيكو حال . و زيست خوش و نيك . و سگى كه گوش وى سوى پيش فروهشته باشد . غاضى ( q zi ) ص . ع . شيئ غاض : چيز نيكوى فراهم آمده . و رجل غاض : مرد نيكو حال و بسندهء عيال خويش را . و بعير غاض : شتر غضاة خوار . و ليل غاض : شب تاريك . و شب روشن . ج : غواضى . غاضية ( q ziyat ) ص . ع . مؤنث غاضى . ج : غواضى . يق : ابل غاضية : شتران غضاة خوار . و كذا ابل غواض و