على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2446

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ليلة غاضية : شب تاريك و يا شب روشن . و نار غاضية : آتش فروزان . غاط ( q t ) ا . ع . گروه . و زمين پست فراخ . غاطس ( q tes ) ص . ع . فروبرندهء در آب . و زره پوشيده . ج : غواطس . غاطية ( q tiyat ) ا . ع . درخت رز بدان‌جهت كه مىپوشاند زمين را . غاغ ( q q ) ا . ع . پودينه . غاغاء ( qa'q ' ) ا . ع . آواز خروش پرستوك كوهى و زاغ كوهى . غاغاطى ( q q ti ) ا . پ . سنگى سياه و سبك كه بوى قير از آن آيد و از وادى شام آورند . غاغة ( q qat ) ا . ع . مردمان مختلط بسيار . و گياهى . و پشه . و ملخ ناتوان در پريدن . غاغه ( q qe ) ا . پ . پودينه . و نعناع . غاف ( q f ) ا . ع . نام درختى كه ميوه‌اش نيك شيرين است . غافت ( q fat ) ا . پ . نام گياهى دوائى كه از كوهستان حوالى شيراز آورند . غافث ( q fes ) ا . ع . مأخوذ از غافت فارسى و به معناى آن . غافر ( q fer ) ص . ع . آمرزنده . ج : غفراء . غافصة ( q fesat ) ا . ع . سختيهاى زمانه غافق ( q feq ) ا . ع . نام قلعه‌اى در اندلس . غافل ( q fel ) ص . ع . بىخبر . و اهمال‌كننده . و فراموش‌كننده . ج : غافلون . غافل ( q fel ) ص و م . ف . - مأخوذ از تازى - بىخبر و پرداش و فرناس و بىتدبير و نادان و بىانديشه . و بىپروا و بىملاحظه . و بىبصيرت . و كاهل و بيعار و بىاعتنا . و غافل آمدن : ناگهان آمدن و بىخبر آمدن . و غافل رفتن : بىخبر رفتن و ناگهان رفتن . و غافل شدن : غفلت كردن . و روى برگردانيدن . و نپائيدن . و غافل كردن : غفلت به كسى دادن . و بىپروا و بىخبر كارى را كردن . و غافل كردن كسى : آن كس را مشغول كردن و مرتكب كارى گشتن . غافلا ( q felan ) و غافلانه ( q fel ne ) م ف . پ - مأخوذ از تازى - على الغفله و ناگهان و بطور بىخبرى . غافل‌گير ( q fel - gir ) ص . پ . حيوانى كه ناگاه و بىخبر كسى را بگيرد و بر وى حمله كند . غافلى ( q feli ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غفلت و تغافل . و سهل انگارى و بىپروائى و بىاعتنائى . و بىخبرى و نادانى . غاق ( q q ) ا . ع . زاغ . و يك قسم مرغى آبى . غاق ( q qe ) ا . ع . حكايت بانگ زاغ ، و چون بطور نكره استعمال گردد تنوين در آن داخل مىكنند . غاقة ( q qat ) ا . ع . مرغى آبى كه غاق نيز گويند . غاك ( q k ) ا . پ . صدا و بانگ و آواز . و بانگ كلاغ . و فتنه و آشوب و گير و دار و آشفتگى و هنگامه . و فريب و مكر و حيله . غال ( q l ) ا . پ . غار و شكاف كوه و مغاره . و مغاره‌اى كه چوپانان در صحرا و دامنهء كوه جهة خوابانيدن گوسپندان سازند . و سوراخى كه جانوران صحرائى مانند شغال و روباه و كفتار در آن بسر برند . و اشيانهء زنبور . و نيز غال : غلطيدگى . غال ( q ll ) ا . ع . سوراخ چلپاسه . و زمين پست درختناك . و روئيد نگاه سلم و طلح . و گياهى . ج : غلان . غال ( q ll ) ص . ع . بعير غال : شتر تشنه . غالالوط ( q l lut ) ا . پ . باقلاى قبطى . غالب ( q leb ) افا . ع . چيره شونده و غلبه كننده . ج : غالبون . غالب ( q leb ) ا . ع . از اعلام است . غالب ( q leb ) ص و م ف . پ . چيره و چيره دست و مستولى و مسلط و فاتح و مظفر و فيروز و كامياب و كامگار . و بيشتر و اكثر و اغلب . و غالب شدن : چيره شدن و مسلط گشتن . و مظفر و فيروز شدن و فتح كردن و غلبه نمودن . و غالب اوقات : بيشتر و اكثر اوقات . غالبا ( q leban ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بيشتر و اكثر و اغلب . و خصوصا . و ظاهرا . و يحتمل و شايد . و بالاخره و فى الجمله . و البته . و بدون نقصان و كوتاهى . و بىشك و شبهه . غالبانه ( q leb ne ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - فيروزانه و بطور قهر و غلبه و مظفرانه و منصورانه . غالب اوقات ( q leb - avq t ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بيشتر اوقات و اغلب و اكثر . غالبون ( q lebuna ) ع . ج . غالب . غالبيت ( q lebiyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اكثريت و اغلبيت . و چيره دستى و غلبه و استيلا . غالج ( q lej ) ا . پ . شراب صبوحى . غالد ( q lad ) ص . پ . كسى كه خود را از اين طرف به آن طرف و از اين سو بآنسو مىغلطاند . غالوك ( q luk ) ا . پ . گلولهء كمان - گروهه خواه از گل باشد و يا از سنگ . و كمان گروهه . غاله ( q le ) ا . پ . بچهء بز و يا گوسپند . غالى ( q li ) ا . پ . يك نوع فرشى كه قالى نيز گويند . غالى ( q li ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تجاوزكنندهء از حدود دين . و غلوكننده . غالى ( q li ) ا . پ . - مأخوذ از