على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2443
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
گروهه و آن گلولهاى باشد كه از گل سازند . و كمان گروهه . غابى ( q bi ) ص . ع . بىخبر و غافل و گول و نادان و بىخرد . غاتفر ( q tfar ) ا . پ . نام شهرى در تركستان . و محلهاى در سمرقند . و نام پهلوانى تورانى . غاتية ( q tiyat ) ا . ع . زن گول بيخرد . غاثر ( q ser ) ا . ع . پسر ارم بن سام بن نوح كه پدر ثمود باشد . غاد ( q d ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - نرم و لين . و نازك . غاد ( q dd ) ص . ع . شتر طاعون زده . غادة ( q dat ) ا . ع . زن نازك بدن نرم كه نرمى و نزاكت آن نمايان باشد . و درخت تازه و نازك و نرم . و نام موضعى . غادر ( q der ) ص . ع . مرد بىوفا و ناقض عهد و عهد شكن . غادف ( q def ) ا . ع . كشتيبان . و ملاح و پارو زن . غادوف ( q duf ) ا . ع . بيل كشتى . و پاروى كرجى . غادى ( q di ) ص . ع . در بامداد رونده و سيركنندهء در بامداد . غادية ( q di ) ا . ع . شير بيشه . غادية ( q diyat ) ا . ع . ابر بامدادى . و باران بامدادى . غادية ( q diyat ) ص . ع . مؤنث غادى . ج : غوادى . غاذ ( q zz ) ا . ع . ناسور هر كجا كه باشد . يق : بالبعير غاذ يعنى آن شتر مبتلاى سور است . و نيز غاذ : حس . و رگ آب چشم كه پيوسته روان باشد . غاذة ( q zzat ) ا . ع . ملاز و آن جاى از سر كودك كه سخت نشده و مىجنبد . غاذى ( q zi ) ص . ع . هو غاذى مال : او نگهبان و نيكو سياستكنندهء شتران است . غاذى ( q zi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غذا دهنده و قوت دهنده . غاذية ( q ziyat ) ا . ع . نام رگى . و آن جاى از سر كودك كه سخت نشده و مىجنبد و ملاز . و قوهاى كه غذا را تحليل كند و جزء بدن سازد . غاذيه ( q ziye ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آن قوهاى كه غذا را تحليل برد و جزء بدن كند . غار ( q r ) ا . پ . نام درختى دوائى و هميشه سبز كه چوب آن را چون بسوزانند بوى خوش كند . غار ( q r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كهف و شكاف كوه و گاباره و مغاره و سمج در كوه و گاز و گويه و هنگ . و گو در زمين كه تهال و دهار و دهاز و داها و دهاژ نيز گويند . غار ( q r ) ا . ع . سمجى كه در كوه باشد و مغاره . ج : اغوار و غيران . و يا جاى نشيبدار در كوه . و هر زمين پست و هموار . و سوراخ زمين . و گو بزرگ كه در آن جانور وحشى جاى گيرد و غار در كوه بمنزلهء خانه است در زمين . و نيز غار : گروه بسيار از مردم و لشكر . و غلهاى كه از جائى به جائى برند . و گرد و غبار . و رشك و غيرت . و برگ درخت رز . و درختى بزرگ و روغن دار . و آنچه پس استخوان تنك بالائين دهن باشد . و شكاف ما بين هر دو زنخ . و اندرون دهن . و نيز غار : پيمانهايست به قدر صد قفيز مراهل نسف را . و نيز غار : آن جائى در كوه حراء كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله در آن عبادت مىفرمود . و آن جائى در كوه ثور كه مشرف بر مكه است و در آنجا از شر منافقين و كفار قريش پناه برد . و فلان شديد الغار على اهله : فلان سخت غيرت است بر اهل خود . غار ( q r ) م . ع . غار غيرا و غيرة و غيارا و غارا . مر . غير . غار ( q rr ) ص . ع . ناچيز و باطل . ج : غرور . و غافل . و چاهكن . غارات ( q r t ) ع . ج . غارة . غاران ( q r ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دهن و فرج و يا شكم و فرج . و آن دو استخوان كه خانهء چشم در آنها است . و التقى غاران : دو لشكر بهم رسيدند . غارب ( q reb ) ا . ع . سردوش و ما بين كوهان و گردن شتر . و سر موج و بالاى موج . و بالاى هر چيزى . ج : غوارب . و قولهم : حبلك على غاربك : كنايه است از طلاق يعنى برو هر جا كه خواهى . غارة ( q rat ) ا . ع . تاخت و تاراج و نهب . ج : غارات . و تاراجكننده . و اسبان تاخت . و ناف . و حبل شديد الغارة : ريسمان نيك تافته . و قولهم : شنوا الغارة : متفرق كردند سواران را . غارة ( q rat ) م . ع . اغار غارة و اغارة و مغارا . مر . اغارة . غارت ( q rat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تاخت و تاراج و نهب و يغما . و غنيمت . و هجوم بر دشمن در ميدان جنگ و گرفتن از وى هر آنچه در تصرف داشته باشد . و غارت كردن : تاراج كردن و بيغما بردن . و ويران كردن . غارة ( q rrat ) ا . ع . نام ماهى درازى . غارت خورده ( q rat - xorde ) و غارت زده ( q rat - zade ) ص . پ . غارت شده و تاراج شده .