على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2438
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
عيصوم ( aysum ) ا . ع . اكول و بسيار خورنده . عيضفوط ( ayzafut ) ا . ع . كرمكى سپيد كه بدان انگشتان زنان را تشبيه كنند . عيضموز ( ayzamuz ) ا . ع . پيره زال . و ماده شتر درشت و فربه كه بسيارى پيه آن مانع از آبستنى باشد . و ماده شتر دراز بزرگ جثه . و ماده شتر درشت گوشت گرد اندام . و ماده شتر درشت و درهم اندام كه به نظر پر خشم نمايد . و سنگ بزرگ دراز . عيضمون ( ayzamun ) ا . ع . شتر كلان سال . ج : عضامين . عيضوم ( ayzum ) ا . ع . اكول و پرخور . و بسيار گزنده . عيط ( ayt ) م . ع . عاطت العنق عوطا و عيطا ( واوى و يائى - از باب نصر و ضرب ) : دراز گرديد آن گردن . و عاطت المراة عوطا و عياطا و عيطا : سالها باردار نگرديد آن زن بدون آنكه نازا باشد . و كذا : عاطت الناقة . عيط ( it ) ص . ع . ج . اعيط و عيطاء . عيط ( it ) ا . ع . شتر برگزيده و جوان . و در مبالغه در صفت زن و يا ماده شترى كه سالها باردار نشود گويند : عائط عيط . عيط ( ite ) ا . ع . آواز جوانان سبك و چابك چون همديگر را آواز كنند . و نيز كلمهايست كه در وقت مستى و بازى و چيرگى بدان بانگ كنند و خروشند . عيط ( it ) و ( oyyat ) ع . ج . عائط . عيط ( ayat ) ا . ع . درازى گردن . عيط ( ayat ) م . ع . عاط عيطا ( از باب نصر ) : دراز گردن گرديد . عيطاء ( ayt ' ) ص . ع . مؤنث اعيط يعنى دراز گردن . و قارة عيطاء : پشتهء بلند . ج : عيط . عيطات ( it t ) ع . ج . ج . عائط و ج . عيط . عيطبول ( aytabul ) ا . ع . زن جوان خوب صورت تمام خلقت نيكو اندام . عيطل ( aytal ) ا . ع . دراز گردن نيكو اندام از زن و اسب و شتر . و هر چيز دراز . و گردن دراز . و خوشهء طلع خرمابن نر . عيطموز ( aytamuz ) ا . ع . دراز و كلان و بزرگ از ماده شتر و سنگ . عيطموس ( aytamus ) ا . ع . زن تمام اندام . و شتر قوى هيكل تمام خلقت . و زن نيكو صورت . و زن خوب شكل دراز بالاى پرگوشت نازا . و ماده شتر كلانسال . ج : عطامس و عطاميس . عيعاء ( i ' ' ) و عيعاة ( ay ' t ) م . ع . عوعى يعوعى عيعاة و عيعاء : زجر كرد ميشها را بكلمهء عا و عو . عيف ( ayf ) م . ع . عاف الرجل عيفا و عيفانا و عيافا و عيافة ( از باب سمع و ضرب ) : ننگ داشت آن مرد . و عاف الطعام و الشراب : ناپسنديد طعام و شراب را و ناخوش داشت و نخورد آنها را . و عافت الطير عيفا ( از باب ضرب ) : گرديد آن مرغ گرد چيزى و يا پيرامون آب و يا مردار و فرود آمدن خواست ( لغة فى عاف يعوف ) . عيفان ( ayaf n ) م . ع . عاف عيفا و عيفانا . مر . عيف . عيفان ( ayyef n ) ص . ع . متشكى و آنكه كراهت از هر چيزى خوى وى باشد . عيفة ( ayfat ) ا . ع . گرد گشتگى مرغ پيرامون آب و جز آن . و زنى كه شير زن عيوف را بمكد . مر . عيوف . و منه قولهم : لا تحرم العيفة . عيفة ( ifat ) ا . ع . شتران برگزيده . عيفس ( ifas ) ا . ع . كوتاه بالا . عيق ( ayq ) م . ع . يق : هذا ما لا يليق به و لا يعيق ( از باب ضرب ) : از اتباع است . عيق ( ayq ) ا . ع . مرد بىخير و بازدارندهء از حاجت . و بهرهاى از آب . عيق ( iqe ) ا . ع . كلمهاى كه بدان زجر نمايند . عيق و ( ayyeq ) و ( ayq ) ص . ع . رجل عيق : مرد نيك بازدارندهء از حاجت و درنگى نماينده . و كذلك : رجل عيق . عيق ( ayyeq ) ع . از اتباع است . يق : ضيق ليق عيق . عيقة ( ayqat ) و ( iqat ) ا . ع . كنار دريا و ناحيهء آن . و گوشه و ناحيهء خانه . عيقص ( ayqas ) ا . ع . مرد زفت . و شكنبه . عيكان ( ayak n ) م . ع . عاك عيكانا ( از باب ضرب ) : دوش جنبان رفت . عيكة ( aykat ) ا . ع . درختان بهم پيچيده و انبوه از هر جنس كه باشد . و كنارستان . عيل ( ayl ) م . ع . عال عيلا و عيلة و عيولا و معيلا ( از باب ضرب ) : نيازمند و درويش گرديد و فقير شد . و عال فلان : عيالمند گرديد فلان . و عال النمر : شكار جست آن پلنگ . و عاله الشيئ عيلا و معيلا : حاجتمند گردانيد او را آن چيز و درمانده نمود . و منه : عيل صبرى . و عال فلان فى مشيته : خميده و خرامان و نازان و با تبختر رفت فلان . و عال فلان الضالة عيلا و عيلانا : ندانست فلان كه گم شده بكجا رفت و در چه جا بجويد او را . و عال فلان فى الارض عيلا و عيولا و عيولا : سفر كرد و رفت فلان . و عال فلانا الامر عيلا : عاجز كرد آن كار فلان را و درماند در آن . و عال فلان : جور كرد فلان و از حق و راستى ميل نمود . و عال الميزان : كم كرد ترازو و يا زياد كرد .