على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2393
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
عكوز ( akvaz ) ا . ع . چوبدستى آهن دار . و جبه مانندى از آهن كه اجذم پاى خود را بر آن گذارد . عكوف ( okuf ) ص . ع . ج . عاكف . و الناس عكوف اى منتظرون . عكوف ( okuf ) م . ع . عكف عكفا و عكوفا . مر . عكف . عكوك ( akavyak ) ا . ع . مرد كوتاه بالاى گرد اندام استوار خلقت و تندار . و جاى درشت . و جاى نرم و آسان . و بدون الف و لام : نام مردى . عكوكع ( akavka ' ) ا . ع . كوتاه بالا . عكول ( akavval ) ا . ع . مرد كوتاه بالا و فربه . و نام شاعرى . عكوم ( akum ) ا . ع . برگردنده . و جاى بازگشت . و زنى كه از پس هر دختر پسر زايد . عكوم ( akum ) ع . ج . عكم . عكه ( akke ) ا . پ . مرغى از جنس كلاغ و ابلق سياه و سپيد و دمش درازتر از دم كلاغ و زاغچه نيز گويند و بتازى عقعق نامند . و نيز عكه : شهر عكا . عكى ( aky ) م . ع . عكى بازاره عكيا ( از باب ضرب ) : درشت شد نشستنگاه او . و نيز درشت كرد بستنگاه و نيفهء ازار خود را . و عكى زيد : بمرد زيد . عكى ( ak ) ع . ج . عكوة . و ج . عكوة و عكوة . عكى ( akk ) ص . ع . ازرة عكى : پاچه و رماليده يعنى كسى كه دو طرف شلوار را فروهشته كند و باقى آن را بالا كشد . عكى ( okka ) ا . ع . پست مقل . عكى ( akiyy ) ا . ع . شير بىآميغ . و مشك شير . و شير گوسپندان بر يكديگر دوشيدهء دفزك شده . عكيث ( akis ) ا . ع . كميز پيل . عكيس ( akis ) ا . ع . شيرى كه بر شوربا و ديگر خوردنى ريزند . و نوعى از طعام كه از شير تازه سازند . و شاخهء خوابانيدهء از درخت رز يعنى آن شاخه كه در زير زمين خوابانيده و از جاى ديگر در آورند تا سبز گردد و به فارسى فرهانج گويند . و شير تازه كه بر آن پيه گداخته ريخته نوشند . عكيسة ( akisat ) ا . ع . شب نيك تاريك . و شتران بسيار . عكيظ ( akiz ) ا . ع . كوتاه قد . عكيك ( akik ) ا . ع . سختى و تيزى گرما بىوزش باد . ج : عكاك . عكيك ( akik ) ص . ع . يوم عكيك : روز گرم . عل ( al ) ا . ع . طرف بالاى از خانه و جز آن . عل ( ale ) و ( alo ) ا . ع . اتيته من عل : آمدم او را از بالا . و كذلك من عل . عل ( all ) ا . ع . شربت دويم از آب خوردن . و شرب پس از شرب . و مردى كه مصاحبت با زنان را دوست دارد . و تكهء بزرگ جثه . و كنهء لاغر . و كنهء فربه . و كنهء بزرگ جثه . و مرد سالديدهء لاغر . و مرد سالديدهء كوچك جثه شبيه بكنه . و باريك سالديدهء از هر چيزى . و كسى كه پوستش از بيمارى ترنجيده باشد . عل ( all ) م . ع . عل الضارب المضروب علا ( از باب نصر ) : پى هم زد ضارب مضروب را . و عل علا ( از باب ضرب ) : بيمار گرديد . و عل الانسان ( مجهولا ) : بيمار گرديد انسان . و عل علا و عللا ( از باب نصر و ضرب ) : دوباره خورد آب را و پياپى خورد آب را . و عله : دوباره خورانيد آب را ( لازم و متعدى ) . و عل من الطعام ( مجهولا ) : خورده شد چيزى از آن طعام . عل ( alla ) ع . بمعنى لعل . و على و علنى و علك بمعنى لعلى و لعلنى و لعلك . مر . لعل . علا ( al ) ا . ع . بلند . يق : اتيته علا اى عال . و من علا يعنى از بالا . و جل و علا يعنى بزرگ و با جلال و بلندتر از همه . علا ( al ) ع . ج . علاة . علاء ( al ' ) ا . ع . بلندى در قدر و منزلت . و نام شخصى . و نام موضعى . و نام كوچهاى . علاء ( al ' ) م . ع . على علاء ( از باب سمع و فتح ) : برآمد و مرتفع شد . و على فى المكارم : بزرگ قدر و داراى شرف گرديد . علاء ( el ' ) م . ع . عالاه و به معالاة و علاء : بلند برآمد . مر . معالاة . علاب ( el b ) ا . ع . نشانى در درازى گردن . علاب ( el b ) ا . ع . ج . علبة . علابط ( al bet ) ع . ج . علابط . علابط ( ol bet ) ا . ع . گلهء گوسپند از پنجاه تا هر قدر كه باشد . و شير خفتهء دفزك شده . و هر چيز درشت و ستبر . و گرانى تن . ج : علابط و علابيط . و القى على علابطه : انداخت به روى من سنگينى خود را . علابى ( al biyy ) ا . ع . رصاص . و ارزيز . و يا جنسى از رصاص . علابى ( al biyy ) ا . ع . ج . علباء و علباء . علابيط ( al bit ) ع . ج . علابط . علاة ( al t ) ا . ع . سندان . ج : علا . و سنگى كه به روى آن پنير و كشك خشك كنند . و قدحى ستبر كه بر دور آن سرگين ريخته و در آن شير دوشند . و ماده شتر بلند بالاى استوار . و نام كوهى . و نام اسبى . علات ( ell t ) ا . ع . ج . علة . و قولهم : على علاته يعنى بر هر حال .