على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2392
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رسغ شتر را با عكال بد و بازوى آن . و عكل الرجل فى الامر : براى خود گفت آن مرد در آن كار . و عكل الامر على فلان : مشتبه شد آن كار بر فلان و دشوار گرديد . و عكل فلان برايه : بدريافت و گمان و حدس خود گفت فلان . و عكل المتاع : برهم نهاد رخت را . و عكل فى الامر : كوشش كرد در آن كار و اجتهاد نمود . و عكل فلان : مرد فلان . و عكل الرجل : باز داشت آن مرد را و بند نمود آن را و باز گردانيد و بر زمين زد . عكل ( ekl ) و ( okl ) ا . ع . ناكس و لئيم . ج : اعكال . عكل ( okl ) ا . ع . نام پدر قبيلهاى از تازيان . عكل ( akal ) م . ع . عكلت المسرجة عكلا ( از باب سمع ) : دردى ناك شد چراغدان . عكل ( okol ) ع . ج . عاكل . عكلد ( okaled ) و عكلط ( okalet ) ص . ع . شير دفزك و ستبر و خفته . عكله ( akle ) ا . پ . قسمى از لبلاب . عكم ( akm ) ا . ع . اندرون پهلو . عكم ( akm ) م . ع . عكم المتاع عكما ( از باب ضرب ) : بست آن متاع را با پارچه و بار كرد . و عكم فلانا : منتظر كرد فلان را . و عكم عليه : باز گرديد بر وى . و عكم الارض كذا : قصد كرد آن زمين را . و عكم عن شتمه : بازماند از دشنام آن . و عكمت الابل : فربه شدند شتران و تو بر تو نشست پيه آنها . و عكم البعير : بست بر آن شتر بار را . و عكم فلانا العكم : براى فلان بست آن بار را . و عكم عنه ( مجهولا ) : برگردانيده شد از زيارت او . عكم ( ekm ) ا . ع . عدل و تنگبار . ج : اعكام . و جامهدان . و پشتوارهء جامه . ج : عكوم . و چرخ چاه . و گليمى كه زنان در آن ذخيرهء خود نهند . عكم ( okom ) ع . ج . عكام . عكمان ( ekm ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو عدل و دو تنگبار . عكمة ( okmat ) ا . ع . عكمة البطن : گوشهء شكم . عكمز ( okmoz ) ا . ع . مهرهء نره . و حشفهء انسان . عكمزة ( okmozat ) ا . ع . زن پرگوشت گرد اندام نازك بدن . و نرهء پرگوشت كلفت . عكمس ( akames ) ص . ع . ابل عكمس : شتران بسيار . و گلهء شتران نزديك بهزار . عكمة ( akmasat ) م . ع . عكمس الليل عكمسة : تاريك شد شب . عكمص ( okames ) ا . ع . بلا و داهيه . و زيرك . و برحذر و ترسان از هر چيزى . و ابو العكمص : كنيهء مردى . عكموز ( okmuz ) ا . ع . مهرهء نره . و حشفهء انسان . عكموزة ( okmuzat ) ا . ع . زن پرگوشت گرد اندام نازك بدن . و نرهء پرگوشت كلفت . عكموس ( okmus ) ا . ع . خر و حمار . عكن ( okan ) ع . ج . عكنة . عكناء ( akn ' ) ص . ع . جارية عكناء : دخترى كه شكمش نورد و شكن داشته باشد . و ناقة عكناء : ماده شتر ستبر سر پستان . عكنان ( akn n ) و ( akan n ) ا . ع . شتران بسيار . و شتر مرغان بسيار . عكنباة ( akanb t ) ا . پ . تننده و عنكبوت . عكنة ( oknat ) ا . ع . نورد شكم از فربهى . ج : عكن و اعكان . عكنكع ( akanka ' ) ا . ع . غول نر . عكنه ( akne ) ا . پ . سورنجان . عكو ( akv ) م . ع . عكا الذنب عكوا ( از باب نصر ) : گره زد دنب آن ستور را و خم داد . و عكا بازاره : بزرگ ساخت نيفهء آزار خود را و درشت نمود آن را . وعكت الابل : درشت شدند شتران و فربه گرديدند . و عكا الفحل الناقة : باردار نمود گشن ماده شتر را . وعكت المراة شعرها : فروهشته نكرد آن زن گيسوى خود را . و عكا على قومه : ميل كرد بقوم خود . و عكا فلان بغائطه : بيرون آمد قدرى از پليدى فلان و باقى ماند بعض ديگر آن . و عكا الدخان : بلند شد دود . و عكا فلانا فى الحديد : بند كرد فلان را در آهن و بست آن را . عكواء ( akv ' ) ص . ع . شاة عكواء : گوسپندى كه دنبهء وى سپيد و ساير بدنش سياه بود و يا گوسپندى كه مؤخرش سپيد و باقى بدنش سياه بود و گفتهاند اين صفت مخصوص بماده است . عكوب ( akub ) ا . پ . كنگر . عكوب ( akub ) ا . ع . گرد و غبار . عكوب ( okub ) ع . ج . عاكب . عكوب ( okub ) م . ع . عكب الرجل عكوبا ( از باب نصر ) : ايستاد آن مرد و بانگ و فرياد كرد آن مرد . و عكبت الابل على الحوض : گرد آمدند شتران بر حوض . و عكب القدر : جوشيد ديگ . عكوب ( akkub ) ا . ع . گروه انبوه . و گرد و غبار . عكوة ( akvat ) ا . ع . نام شاعرى . عكوة ( okvat ) ا . ع . پست مقل . ج : عكى . و بن دنب ستور كه عارى از مو مىباشد . ج : نيز عكى . عكوة ( okvat ) و ( akvat ) ا . ع . نوبت . و ميانه . و راست از هر چيزى . و بن زبان . و پى كه شكافته دوتاه بافند مانند فوطه . و نيفهء درشت . و درشت از هر چيزى و معظم آن . ج : عكى و عكاء . عكور ( okur ) م . ع . عكر عكرا و عكورا . مر . عكر .