عكز ( akz ) م . ع . عكز عكزا ( از باب سمع ) : پنجه گرفت . و ترنجيد . و عكز على عكازته عكزا ( از باب نصر ) : تكيه نمود بر عكازة خود . و عكز الرمح : در زمين زد نيزه را و سپوخت در آن . و عكز بالشيئ : راه يافت به آن چيز و شناخت آن را . عكز ( akz ) ا . ع . گرفتگى . عكز ( ekz ) ا . ع . مرد بدخوى زفت و بخيل مشئوم . عكزول ( okzul ) و عكزولة ( okzulat ) ا . ع . پنجهء شير . ج : عكازيل . عكس ( aks ) ا . ع . عكس شاخص در آئينهء و جز آن آنچه را كه منطبع مىشود در آن بطور باژگونه . ج : عكوس . عكس ( aks ) م . ع . عكسه عكسا ( از باب ضرب ) : باژگونه كرد آن را و برگردانيد آخر آن را بسوى اول آن . و عكس البعير : بست مهار آن شتر را بر دست آن تا رام گردد . و عكس الكلام و نحوه : گردانيد سخن و مانند آن را در ترتيب و معنى و باژگونه كرد آن را . و عكس العكيس : شير ريخت در طعام . و عكس على فلان امره : رد كرد بر فلان كار آن را . و عكس عن امره : بازداشت آن را از كارش . و نيز عكس : بازداشتن ستور و كشيدن عنان اسب را بسوى خود تا برگردد . عكس ( aks ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرتور و شبهى كه از شاخص در آب و آئينه و جز آن پيدا و ظاهر مىشود . و تصويرى كه عكاس از شاخص به روى صفحهء كاغذ و جز آن ثابت مىكند . و باژگونهء از چيزى و مخالف و ضد آن . و عكس نور : برگشتگى نور و انعكاس آن . و عكس انداز كردن : نمودن انعكاس . و بر عكس : بر خلاف و بر ضد و مخالف . و باصطلاح عروض : عكس و طرد : يكى از صنايع شعر كه در يك مصراع و يا يك بيت چند لفظ آورند و همان الفاظ را بعينه قلب كرده مكرر كنند چنانچه در اين مصراع : باده چه كنى پنهان پنهان چه كنى باده . عكش ( akc ) م . ع . عكش عليهم عكشا ( از باب ضرب ) : حمله كرد بر ايشان . و عكشت العنكبوت : بافت آن تننده خانه را . و عكش الشيئ : گرد كرد آن چيز را و فراهم آورد . و عكشت الكلاب بالثور : گرد گرفتند سگان گاو را . و عكش فلانا : سخت بست فلان را . عكش ( akac ) م . ع . عكش الشعر عكشا ( از باب سمع ) : پيچيده شد آن مويها و برهم نشست . و عكش النبت : بسيار و انبوه گرديد آن گياه و در خود پيچيد . عكش ( akec ) ص . ع . موى مرغول . و مردى كه از روى نيكوئى نيايد . و فراهم آورندهء چيزى . عكشة ( akecat ) ص . ع . شجرة عكشة : درخت بسيار شاخ درهم پيچيده . عكص ( aks ) ا . ع . بد خوئى . و بر هم شدگى اندام . عكص ( aks ) م . ع . عكصه عكصا ( از باب ضرب ) : برگردانيد آن را و رد كرد . عكص ( akas ) م . ع . عكصت الدابة عكصا ( از باب سمع ) : توسنى كرد آن ستور و باز ايستاد از رفتن . و عكص الرجل : بدخو گرديد آن مرد . و عكصت الرملة : دشوار گذار شد آن ريگ توده . عكص ( akes ) ص . ع . رجل عكص : مرد بدخوى . عكصة ( akesat ) ص . ع . امراة عكصة : زن بدخوى . و رملة عكصة : ريگ تودهء دشوار گذار . عكض ( akz ) م . ع . مجبور كردن و مطيع كردن . و جدا كردن . و ساكت كردن . و فرونشاندن كسى كه لاف مىزند . و منع كردن . و به زير آوردن . عكعك ( ak'ak ) ا . پ . نام مرغى كه زاغچه و عكه و بتازى عقعق گويند . عكف ( akf ) م . ع . عكف على الشيى عكفا و عكوفا ( از باب ضرب و نصر ) : پيوسته پيش آمد بر آن چيز و روى آورد بر آن و مقيم ماند . قوله تعالى : يَعْكُفُونَ عَلى أَصْنامٍ لَهُمْ ( قرئ بضم الكاف و كسرها ) . و يق : فلان عكف على فرج حرام . و عكف الشيئ عكفا : بند نمود آن چيز را و حبس كرد آن را . و عكف فى المسجد : گوشه گرفت در مسجد و نگاهداشت خود را در آن . و عكف القوم حوله عكفا و عكوفا : گرديدند آن گروه دور آن . و عكف الطير حول القتيل : پيرامون كشته گرديد آن مرغ . و عكف الجوهر : در رشته در آمد آن گوهر . و عكف فلان : اصلاح نمود فلان . و عكف زيد : درنگى نمود زيد و ديرى ورزيد . و عكف فلان : چريد فلان . و عكف فلانا عن حاجته : باز داشت فلان را از حاجت خود . و ما عكفك عن هذا : چه چيز باز داشته است تو را از اين . عكف ( akef ) ا . ع . مرغولى موى . عكك ( akak ) ا . پ . زاغچه كه عكه نيز گويند . عكك ( akak ) ا . ع . تيزى و سختى گرما بدون وزيدن باد . عكك ( okak ) ع . ج . عكة . عكل ( akl ) م . ع . عكل الشيئ عكلا ( از باب نصر و ضرب ) : فراهم آورد آن چيز را . و عكل الابل : راند شتران را و سخت راند . و عكل البعير : بست هر دو