على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2291

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عاطس ( tes ) ص . ع . عطسه‌آورنده و عطسه‌دهنده . عاطس ( tes ) ا . ع . صبح . و آهوئى كه پيش آيد شخص را . عاطش ( tec ) ص . ع . عطش‌دارنده و كسى كه تشنه بود . عاطف ( tef ) ص . ع مهربانىكننده . و برگرداننده . و ظبية عاطف : آهوئى كه وقت نشستن گردن كج كند . عاطف ( tef ) ا . ع . ازار . و چادر . ج : عطف . و اسب ششم رهان . عاطفة ( tefat ) ا . ع . مهر خويشى و قرابت . عاطفت ( tefat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دوستى و محبت و عطوفت . و نيكوئى . و شفقت و مهربانى و عنايت و توجه . عاطفه ( tefe ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - . حرف عاطفه : كلمه‌اى كه ربط مىدهد اسم و يا جملهء ما بعد را باسم و يا جملهء ما قبل مانند واو . عاطل ( tel ) ص . ع . زن بىگردن بند و بىپيرايه . ج . عواطل و عطل . عاطل ( tel ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بىكار و باطل و بيهوده و بيفايده و بىمعنى . و خالى و تهى . و ناقص . و بىحاصل . عاطم ( tem ) ص . ع . هلاك شده . ج : عطم . عاطن ( ten ) ص . ع . ابل عاطن : شتران سيراب فروخفتهء در عطن . عاطنة ( tenat ) ص . ع . ابل عاطنة : شتران سيراب فروخفتهء در عطن . ج : عواطن و عطون . عاطنة ( atenat ) ا . ع . نام لنگرگاهى در درياى يمن . عاطوس ( tus ) ا . ع . هرچه بدان عطسه آورند . و نام حيوانى كه بدان فال بد گيرند . عاطوف ( tuf ) ا . ع . دام و مصيده‌اى كه چوب كج داشته باشد . عاطى ( ti ) ص . ع . گيرنده . المثل : عاط به غير انواط يعنى گيرنده است ولى چيزى آويزان نيست كه بگيرد و اين مثل را در ارتكاب كارهاى بىفايده گويند . عاظب ( zeb ) افا . ع . مرغ دم جنبانندهء بسرعت . و لازم‌گيرندهء . و صابر . عاظب ( zeb ) ا . ع . در جاى خشك فرودآينده . عاظل ( zel ) ا . ع . مرد مأبون . و متهم بشر و بدى . ج : عظل . عاظل ( zel ) ص . ع . جراد عاظل : ملخ دو سه تا برهم نشسته . ج : عظلى . عاف ( f ) ا . ع . سهل و نرم . عافط ( fet ) ص . ع . رجل عافط : مرد گوز زن . عافطة ( afetat ) ا . ع . ميش ماده . و قولهم : ما له عافطة و لا نافطة يعنى نه ميش ماده دارد و نه بز ماده و يا عافطة داه شبانىكننده و نافطة گوسپند است . عافق ( feq ) ص . ع . هر وارد و صادر و راجع مختلف و هر طرف آمد و رفت نماينده . و بسيار آمدوشدكننده . عافل ( fel ) ا . ع . كسى كه جامهء كوتاه به روى جامهء دراز پوشد . عافور ( fur ) ا . ع . وقع فى عافور شر و عاثوره : در بدى و جاى هلاكت و سختى افتاد . عافون ( funa ) ع . ج . عافى . عافى ( fi ) افا . ع . آمرزنده و عفوكننده و در گذرندهء از گناه . ج : عافون . عافى ( fi ) ص . ع . ناپديد و مندرس . ج : عفى و عوافى . عافى ( fi ) ا . ع . جوينده . و خواهنده . و بخشنده . و دراز موى . و شورباى در ديگ عاريتى انداخته . و مهمان . و خواهندهء فضل . و هر خواهندهء رزق . و هر آينده‌اى كه طالب معروف باشد . ج : عفاة و عفى و عافون و . باقى طعام در ديگ . عافيات ( fiy t ) ع . ج . عافية . عافية ( fiyat ) ا و ص . ع . دور كردن خداى از بنده مكروه را . و سلامت از بيمارى و بلا و مكروهات در بدن . و سلامت باطن در دين در دنيا و آخرت ( اسم است مصدرا ) . و نيز عافية : خواهندهء رزق از طيور و سباع و جز آن . ج : عوافى . و عافية الماء : آب آينده . و هو كثير العافية : او بسيار مهمان است . و ناقة عافية اللحم : ماده شتر پرگوشت . ج : عافيات . عافية ( fiyat ) م . ع . عافا معافاة و عافية . مر . معافاة . عافيت ( fiyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صحت و سلامتى و تندرستى . و رستگارى . و امنيت . و عافيت باد : كلمهء دعا كه پس از آب خوردن و پس از بيرون آمدن از حمام و پس از عطسه گويند . عاق ( q ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ز بهر و برمخ و مخيذه و مخيده و آنكه نافرمانى پدر و مادر كند و پدر و يا مادر از وى راضى نباشند . و عاق والدين : كسى كه پدر و مادر هر دو از وى ناراضى باشند . و عاق كردن : فرزند را از جهة نافرمانى از خود دور كردن و از ارث خود بىبهره ساختن و وى را از فرزندى خود خارج نمودن و برمخيدن . عاق ( qq ) ص . ع . ناخوش دارنده و آزار دهندهء پدر و مادر . و نافرمان . ج : عققة . عاقب ( qeb ) ا و ص . ع . نايب مهتر و قائم مقام آن بعد از وى . و نايب و خليفهء