على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2389
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
عقيمة ( aqimat ) ص . ع . رحم عقيمة : زهدانى كه قبول آبستنى نكند . ج : عقائم و عقم . عقيون ( eqyavn ) ا . ع . نام دريائى از باد در تحت عرش . عك ( akk ) ا و ص . ع . يوم عك : روز گرم و مرطوب و حبس و بىباد . و رجل عك : مرد درشت ستبر . و نيز عك : نام گروهى از تازيان . و ائتزر فلان ازرة عك وك يعنى ازار پوشيد فلان در صورتى كه دو طرف شلوار آن فروهشته و باقى آن را فراهم آورده بود . عك ( akk ) م . ع . عككت فلانا عكا ( از باب نصر ) : بازداشتم فلان را از حاجت خود . و عككته بحقه : دير نمودم در اداى حق او . و عككته بشر : بار با ربدى كردم با او . و عككته عن حاجته : منصرف كردم او را از حاجت خود . و عكه بالحجة : چيره شد بر وى در حجت . و عكه بالامر : برگردانيد بر وى كار را چندان كه آزرد آن را . و عكه بالسوط : بتازيانه زد آن را . و عك عليه : ميل كرد و حمله آورد بر آن . و عك الكلام : بيان كرد كلام را . و عككت فلانا الحديث : مستعد كردم فلان را بحديث گفتن تا آنكه مكرر كرد آن را بر من دو دفعه و يا سه دفعه . وعكت الحمى فلانا : گرم شد تب فلان و دائم گرديد . و عك يومنا عكا ( از باب ضرب ) : گرم شد روز ما . عكا ( akk ) ا . پ . نام بندرى از فلسطين در كنار بحر الروم داراى 7000 نفر جمعيت . عكاء ( akk ' ) ا . ع . بندر عكا . عكاء ( ek ' ) ع . ج . عكوة و عكوة . عكاب ( ek b ) ع . ج . عنكبوت . عكاب ( ok b ) ا . ع . دود . و گرد و غبار . عكابة ( ok bat ) ا . ع . پدر قبيلهاى از تازيان . عكابر ( ak ber ) ا . ع . كلاكموش نر . عكابس ( ok bes ) ا . ع . شتران بسيار . و شترانى كه شمارهء آنها نزديك هزار باشد . عكار ( akk r ) ص . ع . مرد بسيار حمله كننده و بسيار باز گردنده . و باز گردندهء در جنگ و حملهكننده . عكار ( akk r ) ا . ع . نام پدر قبيلهاى از تازيان . عكاز ( okk z ) ا . ع . عصاى داراى نيزه . ج : عكاكيز . عكازات ( okk z t ) ع . ج . عكازة . عكازة ( okk zat ) ا . ع . واحد عكاز يعنى يك عصاى داراى نيزه . و عصاى چوپانان . و عصاى تفرج و گردش . و چوبدستى آهن دار . و عصاى صليب دارى كه كشيشانگاه بر دست مىگيرند . ج : عكازات . عكازيل ( ak zil ) ا . ع . بچهء شير . و ج . عكزول و عكزولة . عكاس ( ek s ) ا . ع . رسنى كه بدان دست شتر را با مهار آن بندند تا رام گردد . و قولهم : دون هذا الامر عكاس و مكاس يعنى پس از اين كار تو بايد موى پيشانى او را بگيرى و او موى پيشانى تو را . و مكاس از اتباع است . عكاس ( akk s ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه عكاسى مىكند و عكس مىاندازد . عكاسى ( akk si ) ا . پ . صنعت ثابت كردن در روى شيشه و در روى فلز و يا در روى كاغذ شبههائى را كه نور در اطاق تاريك حاصل مىكند . عكاش ( akk c ) ا . ع . نام مردى . عكاش ( okk c ) ا . ع . عنكبوت . و عنكبوت نر . و خانهء عنكبوت . و علمى كه بر درخت بند شده و بر آن بپيچد . و نام كوهى . عكاشة ( okk cat ) ا . ع . واحد عكاش يعنى يك عنكبوت . و يك عنكبوت نر . و يك خانهء عنكبوت . و نام چند نفر صحابى . عكاظ ( okk z ) ا . ع . نام بازارى مرتازيان را در دشت مكه كه قبل از اسلام هر سالى يك ماه باز مىشد و تازيان از اطراف بدانجا روى آورده و هر يك كالا و متاع خود را عرضه نموده و خريد و فروش مىكردند و انشاد شعر كرده بر يكديگر مفاخره مىنمودند . عكاظى ( okk ziyy ) ا . ع . الاديم - العكاظى : اديم منسوب ببازار عكاظ . عكاك ( ek k ) ا . ع . تيزى و سختى گرما بىوزش باد . و ج . عكة . عكاكيز ( ak kiz ) ع . ج . عكاز . عكال ( ek l ) ا . ع . رسنى كه بدان دست شتر را با بازوى وى بندند . و نام شخصى . عكالد ( ok led ) ص . ع . لبن عكالد : شير دفزك و خفته . عكام ( ek m ) ا . ع . باربند . ج : عكم . عكام ( akk m ) ا . ع . كسى كه بار به روى شتران مىبندد . عكامس ( ok mes ) ص . ع . ابل عكامس : شتران بسيار . و شتران نزديك بهزار . و ليل عكامس : شب تاريك . عكان ( ek n ) ا . ع . گردن . عكب ( akb ) ا . ع . گرد و غبار . و تندى و سختى در رفتار . عكب ( akb ) ص . ع . رجل عكب : مرد چست و چالاك و شادمان . عكب ( akb ) م . ع . عكب عكبا ( از باب نصر ) : سخت رفت . عكب ( akab ) ا . ع . ستبرى لب و زنخ . و ستبرى دندان . و بهم چسپيدگى و نزديكى انگشتان پاى بهم . عكب ( akab ) م . ع . عكب عكبا ( از باب سمع ) : بسيار دود شد .