على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1677
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رفه ( rofah ) ا . ع . كاه . المثل : اعنى من التفه عن الرفه . التفه : السبع . رفه ( rafe ) ا . پ . رف كوچك . و پروين و ثريا كه شش ستارهء كوچك باشد در كوهان ثور . رفهان ( rafh n ) ص . ع . فراخ عيش تن آسا . رفهة ( rafahat ) ا . ع . رحمت و مهربانى و مرحمت . رفهنية ( rofahniyat ) ا . ع . فراخى عيش و ارزانى . رفيده ( rafide ) ا . پ . لته و كهنهاى چند كه بر مثال گرد بالشى بر هم دوزند و خمير نان را روى آن گسترانيده بر تنور بندند . و رفاده . و پارچهاى كه بر رگ فصد كرده بندند . رفيص ( rafis ) ا . ع . هم آبخور . و هو رفيصك : او هم آبخور تو مىباشد كه شتران هر دو بيك نوبت آب خورند . رفيع ( rafi ' ) ص . ع . شريف و بلند قدر و مرتبه . و بلند . و بلند آواز . رفيع ( rafi ' ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بلند و برين و عالى و افراخته . و بنيان رفيع الاركان : بنائى كه ستونهاى آن بسى بلند باشد . و مكان رفيع : جاى بلند . و رفيع الدرجات : داراى درجههاى عالى و بلند . و رفيع الشأن : از القاب شاهزادگان و امراى بزرگ . و رفيع القدر و يا رفيع المقدار : بلند انديشه و بلند مرتبهء در قدرت . رفيعة ( rafi'at ) ص . ع . مؤنث رفيع . رفيعة ( rafi'at ) ا . ع . قصهاى كه براى ديگرى گويند . و هر چيز كه بحضور والى تبليغ كنند . رفيعه ( rafi'e ) ص . پ . - مأخوذ از تازى . - بلند و عالى و برين . و جبال رفيعه : كوههاى بلند . رفيغ ( rafiq ) ص . ع . عيش فراخ و خوش . يق : عيش رفيغ . رفيف ( rafif ) م . ع . رف رفا و رفيفا . مر . رف . رفيف ( rafif ) ا . ع . آسمان خانه و سقف . و درخت تر جنبان و غير آن . و فراخ سالى . و سوسن . و روزن . و جامهء تنگ . و ذات الرفيف : كشتيهاى بهم بسته در دريا جهة عبور ملوك و امرا . رفيق ( rafiq ) ا . ع . همراه . ج : رفقاء و رفقة . فاذا تفرقوا ذهب اسم الرفقة لا اسم الرفيق و هو واحد و جمع مثل الصديق . قال اللّه تعالى : وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً . رفيق ( rafiq ) ص . ع . زيرك و چالاك . و مهربان . و آسان كار . رفيق ( rafiq ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - يار و دوست و همدم و همنشين . و شريك . و همراه . و معاون و مددكار . و همسفر . و دانا و حاذق و كارآزموده . و مهربان . و رفيق شفيق : يار مهربان و خيرخواه . رفيقى ( rafiqi ) ا . پ . رفاقت و موأنست و همدمى و مصاحبت و دوستى . رفيه ( rafih ) ص . ع . فراخ عيش تن آسا . رق ( req ) ا . پ . پوست لاك پشت . رق ( raqq ) ا . ع . پوست تنك از آهو و جز آن كه بر وى نويسند . قوله تعالى : فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ . و صحيفهء روشن . و تنك از هر چيزى ضد غليظ . و سنگ پشت بزرگ . و نوعى از چارپايان بحرى كه بتمساح ماند . ج : رقوق . رق ( raqq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پوست تنكى كه به روى آن نويسند . و رق سپهر : صفحهء آسمان . رق ( reqq ) ا . ع . پوست تنك از آهو و جز آن كه بر وى نويسند . و برگ درخت . و چيزى تك . و ملك . و بنده . و گياهى خار دار . و شاخههاى نرم كه ستور خوردن تواند . و زمين نرم و فراخ . و بندگى . رق ( roqq ) ا . ع . زمين نرم و فراخ . رق ( roqq ) و ( raqq ) ا . ع . آب تك در دريا و يا در رود . رقأ ( raq ' ) م . ع . رقا الدمع رقأ و رقوء ( از باب فتح ) : خشك شد اشك و ايستاد . و كذلك رقأ الدم . و قولهم : ارقأ على ظلعك لغة ارق اى ارفق بنفسك و لا تحمل عليها اكثر مما تطيق . و رقا العرق رقأ و رقوء : بر آمد و بلند گرديد رگ . و رقا بينهم رقا : اصلاح كرد ميان ايشان و فساد انداخت ( از اضداد است ) . و رقافى الدرجة : بالا برآمد . رقاء ( raq ' ) ا . ع . فساد . رقاء ( raqq ' ) ص . ع . مرد بسيار افسونگر . رقاب ( req b ) ا . ع . ج . رقبة . و رقاب المزاود : لقبى است كه تازيان بايرانيان دادهاند . و قوله تعالى : وَ فِي الرِّقابِ * اى فى فك الرقاب . مر . رقبة . رقاب ( req b ) م . ع . راقبه مراقبة و رقابا : نگاهبانى كرد آن را . و راقب الله فى امره اى خافه . مر . مراقبة . رقابة ( raq bat ) م . ع . رقبه رقبة و رقبانا و رقوبا و رقوبا و رقابة و رقبة ( از باب نصر ) : چشم داشت آن را و انتظار كرد . و رقب الشيئ : نگهبانى كرد آن چيز را . و رقب فلانا : رسن انداخت در گردن فلان . رقابت ( req bat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هم چشمى و هم كامى و خمانائى . رقابة ( raqq bat ) ا . ع . مرد ناكس