على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1678

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و فرومايه . و آنكه در غيبت كاروان نگهبانى رخت و بار ايشان كند . رقات ( req t ) ع . ج . رقة . رقاحة ( raq hat ) م . ع . ورزيدن . و كسب كردن ( و الفعل من فتح ) . رقاحة ( raq hat ) ا . ع . بازرگانى . و قولهم : جئناك للنضاحة و لم نات للرقاحة . رقاحى ( raq hiyy ) ص . ع . فلان رقاحى مال يعنى فلان تيمار دار شتران است . رقاد ( roq d ) ا . ع . خواب و خصوصا خواب در شب . و نام مردى . رقاد ( roq d ) م . ع . رقد رقدا و رقودا و رقادا . مر . رقد . رقاراق ( raq r q ) ا . پ . صداى دست و پاى ستوران . رقارق ( roq req ) ا . ع . آب تنك در دريا و يا در رود كه بسيار نباشد . و سراب تنك . و شمشير بسيار آب . رقاش ( raq c ) ا . ع . مار . رقاش ( raq ce ) ا . ع . نام مخصوص و علم است زنان را . رقاص ( raqq s ) ص . ع . پاى كوبنده و بازيگر ( شدد للمبالغة ) . رقاص ( raqq s ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رقص كننده و برجهنده . و پيك و قاصد و پيك شتاب رو . و پاندول ساعت . رقاصة ( raqq sat ) ا . ع . زمينى كه هيخ نروياند با آنكه باران به آن رسيده باشد . و نوعى از بازى مرتازيان را . رقاصى ( raqq si ) ا و ص پ . - مأخوذ از تازى - عمل رقص و شغل رقص . و منسوب برقص و رقاص . رقاع ( raq ' ) ا . ع . يكى از شش خط اختراعى ابن مقله . و ج : رقعة . و ذات الرقاع : يكى از غزوات آن حضرت صلى اللّه عليه و آله كه در سال چهارم از هجرت واقع شد و سميت بذلك لانهم شدوا الخرق على ارجلهم لفقد النعال . رقاعة ( raq at ) ا . ع . گولى و حمق . رقاعة ( raq at ) م . ع . ابله و احمق شدن و كم عقل گشتن . و اشتياق بجنگ و جدال داشتن . و نقطه گذاشتن ( و الفعل من كرم ) . رقاعى ( req iyy ) ا . ع . خط رقاع . رقاق ( req q ) ا و ص . ع . بيابان . و زمين هموار و پست كه روى آن نرم و زير آن سخت باشد . و زمين نرم فراخ . و يوم رقاق : روز گرم . رقاق ( raq q ) و ( roq q ) ا . ع . زمينى كه آب آن فرو رفته باشد . رقاق ( req q ) ا و ص . ع . ج . رقاقة . و ج . رقة . و ج . رقيق . رقاق ( roq q ) ا . ع . نان تنك . يق : عندى غلام يخبز الجردق و الرقاق يعنى نان گرده و نان تنك مىپزد . و تنك و نرم از هر چيزى . رقاق ( roq q ) م . ع . رق البعير رقاقا ( از باب ضرب ) : نرم و سست رفت آن شتر و يا سبك رفت . رقاق ( roq q ) ص . ع . تنك و نازك از هر چيزى . رقاقة ( raq qat ) ا . ع . تنكى و نازكى . رقاقة ( roq qat ) ا . ع . نان تنك . ج : رقاق . رقاقس ( roq qes ) ا . پ . داروئى كه خصية الثعلب و جفت آفريد نيز گويند . رقال ( req l ) ع . ج . رقلة . رقان ( req n ) ا . ع . زعفران . و حنا . رقانه ( req ne ) ا . پ . يك خانهء از چهار خانهء ورق كاغذ نويسندگان و رقانهء اول را صدر و آخر را بارز و ميانه را وسط گويند . رقائق ( raq eq ) ع . ج . رقيقة . رقائم ( raq em ) ع . ج . رقيم . رقب ( raqab ) ا . ع . ستبرى گردن . و ج . رقبة . رقب ( roqob ) ع . ج . رقيب . رقبا ( roqab ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رقيبان . رقباء ( roqab ' ) ع . ج . رقيب . رقبات ( raqab t ) ع . ج . رقبة . رقبات ( raqab t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گردنها . و بنده‌ها . و رقبات و املاك : بنده‌ها و اراضى متصرفه . رقبان ( reqb n ) م . ع . رقب رقبانا و رقابة . مر . رقابة . رقبان ( raqab n ) و رقبانى ( raqab niyy ) ا . ع . مرد ستبر گردن و گردن كلفت . رقبة ( raqbat ) و ( reqbat ) م . ع . رقب رقبة و رقبة و رقابة . مر . رقابة . رقبة ( reqbat ) ا . ع . نگهبانى . و ترس . و بىفرزندى . و ورث مالا عن رقبة اى عن كلالة و لم يرث عن آبائه . رقبة ( roqbat ) ا . ع . مغاكى جهة شكار پلنگ و زبية مغاكى جهة شكار شير . رقبة ( raqabat ) ا . ع . گردن . و سپس گردن . و بن گردن . و ذات و جوهر هر چيزى . و مردم . و بندهء زر خريد . ج : رقاب و رقب و ارقب و رقبات . قوله تعالى : فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ * . رقبه ( raqbe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اطراف و نواحى و پيرامون . و حصار . و ميدان . و حيطه . و اراضى متعلق بده . و در رقبهء اطاعت يعنى در حيطهء تصرف . و از رقبهء اطاعت خارج شدن : از