على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1668
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فتح ) : سخت نيزه زد او را . و رعل فلانا بالسيف : بشمشير زد فلان را . رعل ( re'l ) ا . ع . خرما بن نر . رعل ( ro'l ) ع . ج . رعلاء . رعل ( raal ) م . ع . رعل رعالة و رعلا . مر . رعالة . رعل ( raalla ) ع . از حروف مشبههء بفعل بمعنى لعل و مگر و كاش و شايد . رعلاء ( ra'l ' ) ص . ع . شاة رعلاء : گوسپندى كه گوش آن را شكافته آونگان گذارند . و كذلك : ناقة رعلاء . ج : رعل . و نيز رعلاء : مؤنث ارعل يعنى زن احمق . رعلاء ( ra'l ' ) ا . ع . گوسپند گوش دراز . رعلة ( ra'lat ) ا . ع . آنچه از گوش گوسپند و ماده شتر بريده آونگان گذارند . و غلاف سر نره . و شتر مرغ . و نخلهء بلند . و خرما بن نر . و خرمابن بلايهء بار آور . و عيال مرد . و عيال بسيار . و آنچه از شاخه و برگ و جز آن اول برآيد . و تيزى هر چيزى . و گلهء اسبان اندك . و پيش رو گله . و گلهء مقدار بيست و يا بيست و پنج اسب . و گلهء گاوان . ج : ارعال و رعال . و ج ج : اراعيل . رعلة ( re'lat ) ا . ع . ابو رعلة : گرگ . رعلة ( ro'lat ) ا . ع . تاج ريحان و مورد . رعلول ( ro'lul ) ا . ع . نوعى از تره و طرخون . رعم ( ra'm ) م . ع . رعمت الشاة رعما و رعاما . مر . رعام . رعم ( re'm ) ا . ع . پيه و چربش . و ام رعم : كفتار . رعن ( ra'n ) ا . ع . بينى پيش آمدهء كوه . و كوه دراز . ج : رعون و رعان . رعن ( ra'n ) م . ع . رعن رعنا و رعنا . مر . رعن . رعن ( raan ) م . ع . رعن رعنا و رعنا و رعونة ( از باب فتح و سمع و كرم ) : احمق و سست گرديد . و رعنته الشمس رعنا : درد رسانيد دماغ او را آفتاب چنان كه سست و بيهوش گرديد . و در تعجب گويند : ما ارعنه : يعنى چه گول و سست است او . و قوله تعالى : لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا قيل معناه كان المسلمون يقولون لرسول اللّه صلى اللّه عليه و آله اذا القى عليهم شيئا من العلم راعنا يا رسول اللّه اى راقبنا و انتظرنا حتى نفهمه و نحفظه و كان لليهود كلمة يتسابون فيها و هى راعنا فلما سمعوا بقول المسلمين راعنا اقترضوه و خاطبوا به رسول اللّه و هم يعيبون تلك اللفظة عندهم فنهى المؤمنون عنها و امروا بما هو فى معناه و هو انظرنا . مر . راعنا . رعن ( roon ) ا . ع . دوشيزگان . رعن ( raanna ) ع . لغة فى لعل . رعنا ( ra'n ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - خوب صورت و خوشگل و جميل و نازنين و لطيف و ظريف و دلربا و دلكش و محبوب و صاحب حسن و زيبا و خوشنما . و چالاك . و متكبر . و خرامان . و نادان فريفتهء به خود و داراى عجب . و آزاد از كار و شغل . و گل رعنا : گل زيبا و گلى كه اندرون آن سرخ و از بيرون زرد باشد . و هر چيز دو رنگ . و رعناى صاحب بربط : ستارهء زهره . رعناء ( ra'n ' ) ا و ص . ع . مؤنث ارعن . و زن گول و سست . و نوعى از انگور . و نام بصره . رعنائى ( ra'n i ) ا . پ . زيبائى . و رفتار زيبا . و حسن و جمال و دلربائى . و خود آرائى . رعو ( ra'v ) و ( re'v ) و ( ro'v ) ا . ع . پرداختن از جهل و بدى و باز ايستادن از آن . رعو ( ra'v ) و رعوة ( ra'vat ) و ( re'vat ) م . ع . رعا الرجل رعوا و رعوة و رعوة و رعوى ( از باب نصر ) : باز ايستاد آن مرد از كار خود . رعوة ( ra'vat ) و ( re'vat ) ا . ع . باز داشت از كارها . يق : فلان حسن الرعوة . و كذا حسن الرعوة رعوة ( ra'vat ) و ( re'vat ) و ( ro'vat ) ا . ع . پرداختن از جهل و بدى و باز ايستادن از آن . رعود ( roud ) ع . ج . رعد . رعود ( roud ) م . ع . رعد رعدا و رعودا . مر . رعد . رعوس ( raus ) ا و ص . ع . كسى كه سرش از غلبهء خواب بجنبد . و ماده شترى كه سرش از نشاط لرزان باشد . و ماده شتر شتاب رو كه دستها را زود زود بردارد . و كسى كه سرش از پيرى لرزان باشد . و نيزهء نرم و جنبان . رعوش ( rauc ) ص . ع . ناقة رعوش : ماده شتر سر لرزان از كلانسالى . رعوف ( rauf ) ا . ع . بارانهاى سبك . رعولى ( ra'valiyy ) ص . ع . شواء رعولى : كباب نيك ناپخته . رعوم ( raum ) ا . ع . گوسپند لاغر كه از بينى آن آب رود . و سياهى دوات . و سخت لاغر . و روح و جان . و خويشتن . رعوم ( roum ) ا . ع . زن نازك اندام . رعون ( raun ) ا و ص . ع . سخت و درشت از هر چيزى . و بسيار جنبان . و تاريكى شب . رعون ( roun ) ع . ج . رعن . رعونة ( rounat ) م . ع . رعن رعونة و رعنا و رعنا . مر . رعن . رعونت ( rounat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نادانى و كم عقلى . و نرمى و سستى . و سركشى . و خودآرائى و زينت .