على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1667

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و نام فرشته‌اى كه زجر مىكند او را . و بادى زير آسمان . ج : رعود . و ذات الرعد : جنگ . يق : جاء بذات الرعد و الصليل اى الحرب و القتال . و نيز رعد : بلا و سختى . رعد ( ra'd ) م . ع . رعدت السماء رعدا و رعودا ( از باب فتح و نصر ) : بانگ كرد آسمان و غريد . و رعد زيد و برق : ترسانيد زيد . و رعدت المراة : آراست آن زن خود را و زينت كرد . رعد ( ra'd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تندرو كتور و آواز ابر كه بخنود نيز گويند . و رعد و برق : تندر و درخش كه بخنونه نيز گويند . و غريدن رعد : بخنويدن . رعد انداز ( ra'd - and z ) ا . پ . توپ . و توپچى . و شمخال و زنبورك و خمپاره . رعدة ( ra'dat ) و ( re'dat ) ا . ع . لرزه . رعدوار ( ra'd - v r ) ص . پ . مانند رعد و تندر . رعديد ( re'did ) ا . ع . جبان و ترسان . و زن لرزان گوشت . و پالوده . ج : رعاديد . رعديدة ( re'didat ) ا . ع . بد دل و ترسان و جبان . رعراع ( ra'r ' ) ا . ع . كودك باليدهء نيكو و راست قامت و نيكو جوانى . ج : رعارع . و مرد بد دل . و نى دراز . رعرع ( ra'ra ' ) و ( ro'ro ' ) ا . ع . كودك باليده و راست قامت و نيكو جوانى . ج : رعارع . رعرعة ( ra'raat ) م . ع . جنبيدن آب صاف بر روى زمين . و بر باليدن كودك . و باليده گردانيدن كودك را . و رعرعه الله : بروياند و باليده گرداند او را خداى . و رعرع الفارس دابته : سوار شد آن سوار بر ستور خود تا رياضت دهد او را . رعز ( ra'z ) م . ع . رعز الجارية رعزا ( از باب فتح ) : گائيد آن دخترك را . رعس ( ra's ) و رعسان ( raas n ) م . ع . رعس رعسا ( از باب فتح ) : مرتعش شد و لرزيد . و رعس فلان : آهسته رفت فلان از ماندگى و ضعف . و رعست الناقة : با نشاط شد آن ماده شتر . و رعس الرجل رعسانا : جنبيد سر آن مرد از پيرى و كلانسالى . رعسان ( raas n ) ا . ع . جنبش سر از كلانسالى و پيرى . رعش ( ra'c ) و ( raac ) م . ع . رعش رعشا و رعشا ( از باب فتح و سمع ) : لرزه گرفت او را و لرزيد . رعش ( raec ) ص . ع . مرد بد دل و ترسنده . و شتاب و چالاك در جنگ و در نيكى و احسان ( از اضداد است ) . رعشاء ( ra'c ' ) ا . ع . شتر مرغ شتاب رو . و ماده شتر جنبان در شتاب رفتن . و شهرى در شام . و نام اسبى . رعشة ( ra'cat ) و ( raacat ) ا . ع . لرزه . و نوع لرزيدن و هيئت آن . رعشن ( ra'can ) ا . ع . مرد باهتزاز رونده . و بد دل . و شتر و شتر مرغ شتاب باهتزاز رونده . و لقب پادشاهى از حمير . و نام اسبى . رعشنة ( ra'canat ) ا . ع . مؤنث رعشن . مر . رعشن . رعشه ( ra'ce ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جنبش و لرزشى كه در اندام آدمى از پيرى و كلانسالى و يا از بيمارى پديد آيد . رعشه‌دار ( ra'ce - d r ) ا و ص . پ . كسى كه در اندام وى لرزه باشد . و لرزان . رعشه‌ناك ( ra'ce - n k ) ص . پ . لرزان . و شبيه بلرزه . رعشيش ( re'cic ) ص . ع . مرد بددل . و شتاب در جنگ و در احسان ( از اضداد است ) . رعص ( ra's ) م . ع . افشاندن . و جنبانيدن و حركت دادن . و كشيدن ( و الفعل من فتح ) . رعظ ( ra'z ) م . ع . رعظه رعظا ( از باب فتح ) : سوراخ ساخت تير را كه در آن پيكان نهد و اصلاح آن كرد و شكست آن را ( از اضداد است ) . رعظ ( ro'z ) ا . ع . رعظ السهم : جاى در نشاندن پيكان در تير كه بالاى آن پى پيچند . ج : ارعاظ . قولهم : ان فلانا ليكسر عليك ارعاظ النبل در حق كسى گويند كه سخت خشم باشد يعنى فلان دندان مىسايد بر تو از خشم شبه مداخل الانياب و منابتها بمداخل النصال من النبال . و در مثل ديگر : ما قدرت على كذا حتى تعطفت على ارعاظ النبل يعنى بكوشش تمام و تحمل شدائد تام بر چنين امرى دست‌رس يافتم . رعظ ( raaz ) م . ع . رعظ السهم رعظا ( از باب سمع ) : شكست رعظ آن تير را . رعظ ( raez ) ص . ع . تيرى كه سوراخ آن را شكسته باشند جهة پيكان گذاشتن . رعف ( ra'f ) م . ع . رعف رعفا و رعافا . مر . رعاف . و رعف الفرس رعفا ( از باب فتح و نصر ) : پيشى نمود آن اسب و در گذشت . الحديث : سمع جارية تضرب بالدف فقال لها ارعفى اى تقدمى . و رعف به الباب : در آمد . و نيز رعف : خون آلود كردن سنگريزه سم ستور را . رعف ( raaf ) م . ع . رعف الدم رعفا ( از باب سمع ) : روان گرديد خون . رعل ( ra'l ) ا . ع . بينى كوه . و جامه‌هاى مرد . و فلان يجر رعله اى ثيابه . و آنچه از گوش گوسپند و ماده شتر بريده آونگان گذارند . و نيز رعل : نام موضعى . رعل ( ra'l ) م . ع . رعله رعلا ( از باب