على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1665
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رطول ( rotul ) م . ع . رطل رطلا و رطولا . مر . رطل . رطوم ( ratum ) ا . ع . مرد گول . و زن تنگ فرج . و شتر مادهء تنگ فرج . و زن بسته فرج كه كسى جماع آن نتواند . رطون ( ratun ) ا . ع . گروهى از شتران مرافق كه صاحبانشان همراه باشند . رطى ( raty ) م . ع . رطى المراة رطبيا ( از باب ضرب ) : جماع كرد با آن زن ( يائية واوية ) . و نيز رطى : گول و احمق شدن . رطى ( ratiyy ) ص . ع . احمق و گول . ج : رطاء . رطيب ( ratib ) ص . ع . تر و تازه . ر تمر رطيب : خرماى رسيده . ج : رطاب . رطيط ( ratit ) ا . ع . بانگ و فرياد . و گولى . و مرد گول . ج : رطاط و رطائط . رطينا ( ratin ) ا . پ . داروئى كه در چشم به كار برند . رطينا ( rotayn ) و رطينى ( rotayn ) ا . ع . كلام غير مفهوم . رطيئة ( rati'at ) ا . ع . زن گول . رع ( ra ' ' ) ا . ع . آرام و سكون . رعاء ( re ' ) و ( ro ' ) ع . ج . راعى . رعاب ( ra ' ' b ) ص . ع . كسى كه سخن با سجع گويد . رعابيل ( ra bil ) ع . ج . رعبلة . رعاة ( ro t ) ع . ج . راعى . رعاث ( re s ) ع . ج . رعثة . رعاد ( ra ' ' d ) ص . ع . ابر با غرش . و مرد بسيار گوى . رعاد ( ra ' ' d ) ا . ع . نوعى از ماهى كه به زبان لاتين ترپدو گويند و در آن خاصيت الكتريك است و بسودن آن دست و بازو لرزان گردند و تزلزل الكتريك بروز كند و به زبان فرانسه ترپيل گويند . رعاديد ( ra did ) ع . ج . رعديد . رعارع ( ra re ' ) ع . ج . رعراع . و ج . رعرع و رعرع . رعاس ( ra''as ) ا . ع . نيزهء نرم جنبان . رعاع ( ra ' ) ا . ع . مردم نو ديده و فرو مايه و ناكس . رعاعة ( ra at ) ا . ع . واحد رعاع . و شتر مرغ . و مرد بيدل و بيهوش و بيعقل . رعاف ( ro f ) ا . ع . خونى كه از بينى آيد . رعاف ( ro f ) م . ع . رعف رعفا و رعافا ( از باب نصر و فتح و كرم و سمع ) : رفت و روان شد خون از بينى . و كذا رعف ( مجهولا ) . رعافى ( ro fiyy ) ا . ع . مرد بسيار دهش . رعاق ( ro q ) ا . ع . آواز شكم ستور كه وقت دويدن از آن شنيده شود . و آواز نرهء ستور چون در غلاف خود بجنبد . رعال ( re l ) ع . ج . رعلة . رعال ( ro l ) ا . ع . آب بينى . رعالة ( ra lat ) ا . ع . گولى و حماقت . رعالة ( ra lat ) م . ع . رعل رعالة و رعلا ( از باب سمع ) : گول و احمق گرديد . رعام ( ra m ) ا . ع . تيزى نظر . رعام ( ro m ) ا . ع . آب كه از بينى اسب و يا گوسپند رود بعلتى و يا بدون علت . ج : ارعمة . رعام ( ro m ) م . ع . رعمت الشاة رعاما و رعما ( از باب فتح ) : سخت لاغر گرديد آن گوسپند و روان شد آب بينى آن . و گاهى رعمت الشاة ( از باب كرم ) نيز گويند . و رعم الشيئ : نگاهبانى كرد آن چيز را . و رعم الشمس : انتظار فرو شدن آفتاب نمود . رعامة ( ro mat ) ا . ع . يك قسم درختى . رعامى ( ro m ) ا . ع . فزونى و بزرگ شدن جگر . و نام درختى . رعان ( re n ) ع . ج . رعن . رعاوى ( ra v ) و ( ro v ) ا . ع . شتر چراكنندهء گرداگرد قوم و گرداگرد خانههاى آنها . رعاوية ( ra viyyat ) ا . ع . گلهء شتران پادشاهى بچرا گذاشته . و ستور چرنده و چرا گذاشتهء از هر كس . رعايا ( ra y ) ع . ج . رعية . رعايا ( ra y ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عموم مردم غير از طايفهء نوكر . و عامهء مردمى كه ماليات و باج و خراج مىدهند . و كسانى كه زراعت و فلاحت مىكنند و مردمان دهاتى و مستاجرين . رعاية ( re yat ) م . ع . رعت الماشية رعيا و رعاية و مرعى ( از باب فتح ) : چريد آن ستور . و رعى الماشية : چرانيد ستور را ( لازم و متعدى ) . و رعاه : نگاهداشت حق او را . و رعى النجوم : چشم داشت غروب ستارگان را . و فلان يرعى على ابيه يعنى مىچرايد فلان گوسپندان پدرش را . و نيز رعاية : پاس رعبت داشتن امير . و حرمت كسى نگاهداشتن يق : رعيت عليه حرمته . رعاية ( reyat ) ا . ع . پاسبانى . رعايت ( re yat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نگاهداشت و نگاهدارى . و ملاحظه . و تكريم و تعظيم و احترام و حرمت . و نوازش و التفات و ملاطفت و مهربانى و توجه . و انعام و احسان . و حمايت و دستگيرى و تقويت و عنايت . و رعايت كردن : توجه كردن . و نگريستن و نگاهدارى كردن . و تعظيم و تكريم كردن و توقير نمودن و محترم داشتن . و زراعت كردن و كشت نمودن . و دقت كردن . و پاسبانى نمودن . و منظم كردن . و بجا آوردن . و بپستتر از خويش بخشش كردن .