على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1655
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رسو ( rasv ) م . ع . رسا رسوا و رسوا ( از باب نصر ) : ايستاد بر جاى و استوار شد . و رست السفينة : بر جاى ايستاد آن كشتى در دريا بر لنگر . و رست اقدامهم فى الحرب : بر جاى ماند پاى ايشان در جنگ . و رسا الصوم : نيت روزه كرد . و رسا بينهم : اصلاح كرد ميان ايشان . و رسا من الحديث رسوا : ذكر كرد پارهاى حديث را . و رسا عنه حديثا : رفع كرد حديث را بسوى وى و نقل كرد آن را از وى . و نيز رسو : بانگ كردن گشن ماده شتران رميدهء متفرق را تا بسوى وى ميل كنند و آرميده شوند . يق : رسا الفحل بشوله اذا تفرقت عنه فهدر بها فمالت اليه و سكنت . رسو ( rosovv ) م . ع . رسا رسوا و رسوا . مر . رسو . رسوا ( rosv ) و رسواى ( rosv y ) ص . پ . بىحرمت و بىعزت و بىآبرو و بد نام و مفتضح و خوار و معيوب . و مشهور و آشكار . و متهم و تهمت زده . و كسى كه در ميان جمعى جهة عبرت ديگران بطور بىاحترامى نگاهداشته شود . رسوائى ( rosv i ) ا . پ . افتضاح و بىآبروئى و بدنامى و ذلت و فضيحت و بىحرمتى . رسوب ( rasub ) ا . ع . سر نره . و شمشير در گذرنده . رسوب ( rosub ) م . ع . رسب فى الماء رسبا و رسوبا ( از باب نصر و گاه از كرم ) : بتك آب شد و نشست در آن . و نيز رسوب : فرو رفتن چشم بمغاك . رسوب ( rosub ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درد و دردى . و هر چيز كه در تك آب و شراب و بول و هر مايعى فرو نشيند . رسوبى ( rosubi ) ص . پ . درد منسوب برسوب . رسوة ( rasvat ) ا . ع . دست اورنجى كه از مهرهها و يا از صدفها سازند . ج : رسى ( res ) رسوخ ( rosux ) م . ع . رسخ رسوخا ( از باب نصر ) : ثابت و استوار و پا بر جاى شد . و رسخ الغدير : فرورفت آب آن غدير در زمين و سپرى گرديد . و رسخ المطر : فرو رفت باران تا نم زمين . رسوخ ( rosux ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - استوارى و پايدارى . و اثر . و رسوخ كردن : بطور ثابت و استوار در دل اثر كردن و راه پديد كردن در دل باستوارى . و صاحب رسوخ : كسى كه بواسطهء استوارى و پايدارى داراى فضيلت باشد . رسوخية ( rosuxiyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پايدارى و استوارى و ثبات و ثابت قدمى . و مودت و صداقت . رسوران ( rasvar n ) ا . پ . سرو روان و سرو آزاد يعنى مانند سرو مىخرامد و به اين اسم معشوق را متصف مىكنند . رسوع ( rosu ' ) ا . ع . دوالهاى بافته كه در ميان كمان بندند . رسول ( rasul ) ا . ع . پيغام . و پيغامبرى . و پيغامبر . ج : ارسل و رسل و رسل و رسلاء . و صديق . و با هم و موافق در تيراندازى و مانند آن . و قوله تعالى : إِنَّا رَسُولُ رَبِّ الْعالَمِينَ و لم يقول رسل لان فعولا و فعيلا يستوى فيهما الواحد و الجمع و المذكر و المؤنث . و الرسول : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و جبرئيل . رسول ( rasul ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيغمبر و پيغامبر و پيغامآور و پيك و چرگر و و پيهورده . و رسول خدا : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . رسولى ( rasuli ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرستادگى و رسالت و پيغامبرى . رسوم ( rasum ) ص . ع . شترى كه باقى ماند بر سير يك شبانه روز . و ناقة رسوم : ماده شترى كه نشان سپل او بر زمين ماند از سختى . رسوم ( rosum ) ع . ج . رسم . رسوم ( rosum ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وظيفه و مشاهره . و كتابت و نگارش . و حق نگارش و كتابت . و پول ناروا و غير معينى كه ارباب قلم و مستوفيان ديوانى بطور رشوه از عارضين و ارباب حقوق مىگيرند . و آئين . و عادت . و باج و خراج . و حق الجعاله . و حصه و بهره . و رسوم سزاولى : وجهى كه براى مخارج سزاول داده مىشود . و رسوم عرفيه : عادت . و خراجى كه ملاك مىدهد . رسومات ( rosum t ) پ . ج . رسوم . رسومدار ( rosum - d r ) ص . پ . كسى كه علاوه بر مواجب وظيفهء ديگر داشته باشد . رسى ( rasi ) ا . ع . رسيس . رسى ( res ) ع . ج . رسوة . رسى ( ross ) ا . ع . پشته . و باران بزرگ قطره . رسى ( rasiyy ) ا . ع . ستون ايستادهء در خيمه . و مرد ثابت و استوار در نيكى و بدى . رسيد ( rasid ) پ . ح م . رسيدن . وا . اعتراف . و قبض وصول و نوشتهاى كه پس از ايصال زر نقد و جز آن از كسى بگيرند . و جوانى و شباب . و اقرار بر گرفتن و دريافت كردن . رسيدگى ( rasidagi ) ا . پ . درآمدن به حالت نضج و پختگى و بلوغ و كمال . و مواظبت و سرپرستى در اجرا و انجام كارى . و رسيدگى كردن و يا رسيدگى