على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1649
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بفلان خيرى . الحديث : فلم يرزانى شيئا اى لم ياخذا منى شيئا . و رزء الشيئ : كم كرد آن چيز را . و ما رزئته ( بالكسر ) يعنى كم نكردم آن را . رزاح ( raz h ) و ( roz h ) م . ع . رزحت الناقة رزوحا و رزاحا و رزاحا ( از باب فتح ) : افتاد ماده شتر از ماندگى و لاغرى و لاغر گرديد . رزاح ( raz h ) ا . ع . از اعلام است . رزاحى ( raz h ) ص . ع . ج . رازح . يق : ابل رزاحى : شتران لاغر . رزاديق ( raz diq ) ع . ج . رزداق . رزاز ( raz z ) ا . ع . رصاص و قلعى . رزاز ( razz z ) ا ع . برنج فروش . رزاز ( razz z ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه شالى را مىكوبد و برنج را از پوست جدا كرده سفيد مىكند . رزازى ( razz zi ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - شغل رزاز و برنجكوبى . و منسوب برزاز . رزاغ ( rez q ) ع . ج . رزغة . رزاق ( razz q ) ا . ع . از صفات خداوند عالم جل شأنه يعنى پيدا كنندهء روزى و دهندهء آن . رزاقى ( raz qiyy ) ا . ع . مى و شراب . رزام ( rez m ) ا . ع . مرد درشت سخت . و نام پدر قبيلهاى . رزام ( rez m ) ص . ع . ج . رازم . رزام ( rez m ) م . ع . رازم مرازمة و رزاما . مر . مرازمة . رزام ( roz m ) م . ع . رزم البعير رزوما و رزاما ( از باب نصر و ضرب ) : بر زمين ماند آن شتر از لاغرى . رزان ( raz n ) ص . ع . زن باوقار . رزان ( raz n ) پ . ج . رز . رزان ( rez n ) ص . پ . ريزان و ريزنده . رزان ( rez n ) ع . ج . رزين . و ج . رزينة . و ج . رزن . و ج . رزنة . رزانة ( raz nat ) ا . ع . آهستگى و وقار . رزانة ( raz nat ) م . ع . رزن الرجل رزانة ( از باب كرم ) : بردبار و صاحب وقار گرديد آن مرد . رزانت ( rez nat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آهستگى و گرانبارى و سنگينى . و آراميدگى و استوارى و وقار . رزايا ( raz y ) ع . ج . رزيئة . رزب ( razb ) م . ع . رزبه رزبا ( از باب نصر ) : لازم گرفت او را و از جاى نرفت . رزبادراد ( razb dr d ) ا . پ . نام كرهء مريخ . رزبان ( raz - b n ) ا . پ . باغبان . رزبر ( raz - bor ) ا . پ . افزارى كه بد آن درخت رز را تراش دهند . رزة ( razzat ) ا . ع . رزه و زرفين در . رزح ( razh ) م . ع . رزح فلانا بالرمح رزحا ( از باب فتح ) : نيزه زد فلان را و خسته كرد . رزح ( rozzah ) ص . ع . ابل رزح : شتر لاغر . ج : رازح . رزحى ( razh ) ص . ع . ابل رزحى : شتران لاغر . ج : رازح . رزخ ( razx ) ا . ع . آهن بن نيزه . رزخ ( razx ) م . ع . درخستن بنيزه ( و الفعل من فتح ) . رزد ( razd ) ص . پ . شكم پرست و پرخور و شكم خواره . رزداق ( rozd q ) ا . ع . - مآخوذ از فارسى - روستا و رستاق . و سواد شهر . ج : رزاديق . رزدق ( razdaq ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - رستهء خرمابنان . وصف مردم . رزده ( razde ) ص . پ . مانده و كوفته شده و آزردهء راه . رز رزة ( razrazat ) م . ع . رز رزه رز رزة : جنبانيد آن را . و رزرز الحمل : برابر كرد آن بار را . رز رود ( raz - rud ) ا . پ . نام رودخانهاى در ماوراء النهر . رزغ ( razaq ) ا . ع . ج . رزغة . رزغ ( razaq ) م . ع . رزغ رزغا ( از باب سمع ) : در افتاد در گل و فرو شد در آن . رزغ ( razeq ) ص . ع . مرد افتاده و فرو شدهء در گل و در دشوارى . رزغة ( razaqat ) ا . ع . گلزار و لايستان . ج : رزغ و رزاغ . رزف ( razf ) م . ع . رزف رزفا و رزيفا . مر . رزيف . رزفات ( razaf t ) ا . ع . رزفات بلد كذا : جايهاى نزديك به شهر . رزفين ( rezfin ) ا . پ . زرفين و آنچه بد آن در را بندند . و كليد . رزق ( razq ) م . ع . رزق الله العباد رزقا ( از باب نصر ) : داد خدا بندگان را و عطا كرد آنها را . و رزقه الله : رسانيد بسوى آن خدا روزى را . و رزق فلانا : شكر كرد فلان را . لغة ازدية قيل و منه قوله تعالى : وَ تَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ . رزق ( rezq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - روزى و داخم و قوت يوميه . و بخت نيك . و رزق معلوم : قوت يوميه . و نصيب . رزق ( rezq ) ا . ع . روزى . و هر چيز كه از آن نفع بردارند . و مرسوم . قوله تعالى :