على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1650
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ قيل هو اتساع فى اللغة كما يقال التمر فى قعر القليب اى منه سقى النخل . و باران . قوله تعالى : وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ رِزْقٍ . و شكر . ج : ارزاق . و نام چند نفر . و مدينة الرزق : يكى از سرحدهاى ايران در بصره پيش از آنكه تازيان نشان و حد پيدا كنند . رزقات ( razaq t ) ع . ج . رزقة . و رزقات الجند : مرسوم لشكر . رزقة ( razqat ) ا . ع . يك بار دادن . و مرسوم . و حصه و بهره . ج : رزقات . رزم ( razm ) ا . پ . جنگ و جدال و حرب و نبرد و پيكار . و هيزم طعام پختن . و رزم كردن : جنگيدن و جنگ و نبرد كردن . رزم ( razm ) م . ع . رزم فلان رزما ( از باب نصر ) : بمرد فلان . و رزم بالشيئ : گرفت آن چيز را . و رزم رزما : يك بار خورد . و رزمت الام : زائيد آن مادر . و رزم على قرنه : غالب آمد بر حريف خود و بر نشست بر آن . و رزم البعير : فرو خفت آن شتر . و رزم الشيئ رزما ( از باب ضرب و نصر ) : گرد آورد آن چيز را و يا در يك جامه گرد آورد آن را . و رزم الرجل ( مجهولا ) : بر جاى ماند آن مرد از بيمارى . رزم ( razam ) و ( razem ) ع . ج . رزمة و رزمة . رزم ( rozam ) ا . ع . ثابت و قائم بر زمين . و شير بيشه . رزما رزما ( razman - razman ) ا . ع . آهسته آهسته . و اندك اندك . رزمآرا ( razm - r ) ص . پ . بهادرى كه در نبرد كردن با هنر باشد . رزم آزما ( razm - zm ) ص . پ . جنگ آزموده و با وقوف در علم جنگ . رزم افگن ( razm - afgan ) ص . پ . غازى و مبارز . رزمة ( razmat ) م . ع . رزم الشتاء رزمة ( از باب نصر و ضرب ) : سرد گرديد زمستان . رزمة ( razmat ) ا . ع . يك بار خوردن . و اكل الرزمة : در روز يك بار طعام خورد . رزمة ( razmat ) و ( rezmat ) ا . ع . پشتوارهء جامه . و ضرب شديد . ج رزم و رزم . رزمة ( razamat ) ا . ع . آوازه ماده شتر از حلق در پيش بچهء خود مانند ناله بدون آنكه دهان را گشايد و هو اخفى من الحنين . المثل : لا خير فى رزمة لا درة فيها در حق كسى گويند كه وعده كند و بجاى نياورد . و رزمة السباع : آواز ددان . رزمجو ( razm - ju ) و رزمخواه ( razm - x h ) ص . پ . كسى كه آرزومند جنگ و نبرد باشد . رزم ديده ( razm - dide ) ص . پ . جنگ ديده و آزموده شدهء در جنگ . رزم زن ( razm - zan ) ص . پ . خونريز در ميدان جنگ و بهادر . رزمساز ( razm - s z ) ص . پ . ساز كنندهء جنگ . رزمكار ( razm - k r ) ا . پ . كارزار . رزمگاه ( razm - g h ) و رزمگه ( razm - gah ) ا . پ . ميدان جنگ . رزمگير ( razm - gir ) ا . پ . روز پانزدهم از هر ماه شمسى . رزمه ( razme ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بوقچهء رخت . و يك لنگهء بار اسباب و قماش . رزم يوز ( razm - yuz ) و رزميوش ( razm - yuc ) ا . پ . جنگجوى . رزن ( razn ) ا . ع . جاى بلند و هموار كه آب ايستد در وى . ج : رزون و رزان . رزن ( razn ) م . ع . رزنه رزنا ( از باب نصر ) : بدست برداشت آن را تا گرانى و سبكى وى معلوم گردد . و رزن بالمكان : اقامت كرد در آن جاى . رزن ( rezn ) ا . ع . كرانه . رزنة ( reznat ) ا . ع . جاى گرد آمدن آب . ج : رزان . رزنده ( razande ) افا . پ . لكهكننده . و رنگكننده و رنگرز و صباغ . رزنين ( reznin ) ا . پ . آنچه بدان در را بندند . و كليد . رزوان ( raz - van ) ا . پ . باغبان و رزبان . و كرهء ستارهء زهره . رزوح ( rozuh ) م . ع . رزح رزاحا و رزاحا و رزوحا . مر . رزاح . و رزاح . رزوف ( razuf ) ص . ع . ناقة رزوف : ماده شتر دراز پا و گشاده گام و سريع . رزوم ( rozum ) م . ع . رزم البعير رزوما و رزاما . مر . رزام . رزون ( rozun ) ع . ج . رزن . رزه ( raze ) ا . پ . رجه و شريطه و طابى از ليف خرما و جز آن كه دو سر آن را به جائى بند كنند و جامه و لنگى و مانند آن به روى اندازند . و قفل و حلقهاى كه بر آستان در نصب كنند . و ضرب و زدن . و سگ انگور . و رزهء پهنا : ريسمانى كه بنايان براستى آن ديوار سازند . رزى ( razy ) م . ع . رزى فلانا رزيا ( از باب ضرب ) : قبول كرد احسان فلان را . رزى ( rozziyy ) ا . ع . برنج فروش . رزيح ( razih ) ص . ع . لاغر . يق : بعير رزيح و ناقة رزيح .