على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1646
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ردغ ( radq ) و ( radaq ) ع . ج . ردغة و ردغة . ردغ ( radeq ) ص . ع . مكان ردغ : جاى گلناك . ردغة ( radqat ) و ( radaqat ) ا . ع . آب و گل تنك . و گلزار سخت . ج : ردغ و و ردغ . و ج ج . رداغ . و ردغة الخبال : زردابهء دوزخيان . و كذا ردغة الخبال . الحديث : من قال فى مومن ما ليس فيه وقفه الله فى ردغة الخبال حتى يخرج مما قال . ردف ( radf ) م . ع . ردفه ردفا ( از باب سمع و نصر ) : پيروى كرد او را و پيرو او شد . يق نزل بهم امر فردف لهم آخر اعظم منه . و منه قوله تعالى : تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ . و ردف فلانا : سوار شد پشت سر فلان . ردف ( redf ) ا . ع . نشينندهء سپس سوار . و هر چه در پس چيزى لازم باشد . و ستارهاى نزديك نسر واقع . و سرين . و شب و روز . و جليس پادشاه كه به طرف دست راست نشيند و در همهء مصالح تا نشست و برخاست و خوردن و آشاميدن و نوعا در همه كار دويم پادشاه باشد و چون پادشاه بجنگ رود او بجايش نشيند . ج : ارداف و رداف . و باصطلاح عروض يكى از حروف علت ساكن كه در شعر پيش از حرف روى بلافاصله آرند . ردف ( radf ) و ( radaf ) ا . ع . انجام بد از هر كارى . ردفان ( redf ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه روز و شب . و دو ملاح كه در آخر كشتى باشند . ردفى ( radf ) ص . ع . بهم ردفى : گوسپندان ريزه كه در خريف و گرما در آخر نتاج زائيده شده باشند . ردق ( radaq ) ا . ع . آنچه از شكم بره و بزغالهء نوزاده و يا كره اسب نوزاده پيش از خوردن چيزى بدر آيد . ردكا ( radk ) ا . پ . بلغت زند راست و درست ضد كج و دروغ . ردم ( radm ) ا . ع . سد . ج : ردوم . قوله تعالى : بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ رَدْماً . و آنچه برافتد از ديوار ويران و شكسته . و بانگ . و بانگ كمان . و مرد بىخير . و تيز و ضرطه . و ببانگ آوردن كمان . و دوام تب . و نوبهء تب . و دوام آب و سبزى درخت پس از خشكى . و روانى چيزى . ردم ( radm ) م . ع . ردمت الباب ردما ( از باب نصر و ضرب ) : سد كردم و بستم آن در را . و ردمت الثلمة : بند كردم آن رخنه را و سد كردم همهء آن را و يا ثلث آن را و يا بيشتر آن را . و نيز ردم : در پى كردن جامه . و ببانگ آوردن كمان را . و ردمت السحاب ردما ( از باب ضرب ) : ساكن و بر جاى ماند ابر . و ردمت الشجرة : برگ آورد آن درخت و سبز گرديد بعد خشك شدن . و ردم الشيئ : جارى و روان گرديد آن چيز . ردم ( redm ) ا . ع . نام موضعى . ردم ( rodom ) ع . ج . رديم . و ج . رديمة . ردمة ( redmat ) ا . ع . آنچه باقى ماند در خنور خرما . ردن ( radn ) م . ع . آواز كوفتن سلاح بر يكديگر . و دود كردن . و بر يكديگر نهادن رخت . و برهم تافتن ( و الفعل من نصر و ضرب ) . ردن ( rodn ) ا . ع . تريز و بن آستين . ج : اردان . ردن ( rodn ) ص . ع . خطية ردن : نيزهء نرم و لغزان . ردن ( radan ) ا . ع . تنكى . و پوست تنك كه در وى شتر بچه وقت زادن و بيرون آمدن از رحم در كشيده شده باشد . و خز . و ريسمان . ردن ( radan ) م . ع . ردن ردنا ( از باب سمع ) : پرا گرفت و در كشيده شد پوست بر اندام . ردنجو ( radanju ) ا . پ . كرمى كه پشمينه را تباه و خراب مىكند و بتازى ارضه گويند . ردوس ( radus ) ص ع . رجل ردوس : مرد سنگانداز . و بسيار راننده . ردوم ( rodum ) ع . ج . ردم . رده ( radh ) م . ع . ردهه بحجر ردها ( از باب فتح ) : سنگ انداخت او را . و رده البيت : بزرگ و كلان ساخت خانه را . و رده فلان القوم : فلان بشجاعت و جوانمردى مهتر آن قوم گرديد . رده ( radh ) ع . ج . ردهة . رده ( radah ) ع . ج . ردهة . رده ( radeh ) ص . ع . رجل رده : مرد نيك سخت استوار خلقت ستيهنده و لجوج كه مغلوب نشود . رده ( rade ) ا . پ . صف و قطار و رجه . و رستهء آدمى و حيوانات ديگر . و چند چيز از يك جنس كه بطور انتظام پهلوى يكديگر و در يك راسته واقع شده باشند همچو دندان و دكان و خانه و جز آن . و چوبى كه در زير آن غلطكها راست كنند و بر گردن گاو بندند و بر بالاى غلهاى كه از كاه جدا نشده باشد بگردانند .