على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1647
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رده ( radde ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ناسزا و دشنام . و رده گفتن : ناسزا گفتن و بد گفتن ببزرگان و پيشوايان دين . رده ( roddah ) ع . ج . ردهة . ردهة ( radhat ) ا . ع . مغاكى در زمين بلند درشت و يا در سنگ كه آب در وى گرد آيد . ج : رده و رداه و رده ( roddah ) . و پشته مانندى از زمين درشت سنگناك . ج : رده . و خانهاى بزرگترين خانهها . و هر سنگ كه در ته آب باشد . و آب برف . و جامهء كهنهء بد باف . الحديث : انه عليه السلام ذكر المقتول بنهروان فقال شيطان الردهة قيل فى ذى الثدية و قيل اراد معاوية بن ابى سفيان لما انهزم اهل الشام يوم صفين . ردى ( radi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - پست و زشت و بد . ردى ( rady ) م . ع . ردى الفرس رديا و رديانا ( از باب ضرب ) : جهجهان رفت آن اسب . و يا نوعى از رفتار ميان رفتن و دويدن . و ردى الغراب : جهجهان رفت آن زاغ . و ردت الجارية : يك پا برداشته با پاى ديگر جهجهان رفت آن دختر در وقت بازى . و ردى الشيئ : بشكست آن چيز را و ريزه ريزه كرد . و ردت غنمه : بسيار شدند گوسپندان او . و ردى زيد على الخمسين : فزون شد مال زيد بر پنجاه . و ردى فلانا : كوفت فلان را . و ردى فلانا بحجر : سنگ انداخت فلان را . و ردى فلان : برفت فلان . و ما ادرى اين ردى : نمىدانم كجا رفت . و ردى فى البئر : فرو افتاد در چاه . ردى ( radi ) ص . ع . رجل رد : مرد هالك . ردى ( rad ) ا . ع . هلاكى . و ج . رداة . ردى ( rad ) م . ع . ردى ردى ( از باب سمع ) : هلاك گرديد . ردى ( raddi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - دور كرده شده و دفع كرده شده و رانده شده . و چيزهاى قبول نشده و رد شده . ردى ( rodd ) ا . ع . زن مطلقه كه بخانهء پدر و مادر خود برگردد . ردى ( radiyy ) ص . ع . بد و بىقدر . و ردى الطبع : پست طبيعت و فرومايه . ردئ ( radi ' ) ص . ع . تباه . و هيچكاره . ج : اردعاء . رديان ( raday n ) م . ع . ردى رديا و و رديانا . مر . ردى . ردية ( redyat ) ا . ع . نوعى از برافگندن چادر . يقال : هو حسن الردية . ردية ( radiyat ) ص . ع . امراة ردية : زن هالك . رديحا ( rodayhan ) ا . ع . زمانهء دراز . رديد ( radid ) ص . ع . رجل رديد : مرد قبيح و زشت . ج : ردد . و سحاب رديد : ابر باران ريخته . رديدى ( reddid ) م . ع . رده رديدى . مر . رد . رديس ( reddis ) ص . ع . رجل رديس : مرد سنگ انداز . و بسيار راننده . رديع ( radi ' ) ا . ع . تير پيكان فتاده . رديغ ( radiq ) ص . ع . گول . و آنكه همهء اقران خود را بر زمين اندازد . رديف ( radif ) ا . ع . نشينندهء سپس سوار . ج : ردافى . و ستارهاى نزديك نسر واقع . و ستارهاى كه از مشرق برآيد بعد فروشدن رقيب آن در مغرب . و ستارهء ناظر و مقابل ستارهء طالع . و كسى كه مىآورد تير خود را پس از فايق آمدن بر يكى از قمار بازان و يا بر دو نفر از آنها و مىخواهد داخل كند تير خود را در تيرهاى ايشان . رديف ( radif ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آنكه در كنار ديگرى واقع شود و يا در زير دست و يا عقب كسى باشد و يا راه رود و يا سوار شود . و هر دو و يا چند چيز كه در پهلوى هم واقع شوند . و باصطلاح عروض لفظ مكررى كه در آخر ابيات و مصرعها در آورند و پساوند نيز گويند . و رديف سرطان : برج اسد . رديم ( radim ) ص . ع . ثوب رديم : جامهء كهنه . ج : ردم . رديم ( radim ) ا . ع . نام دلاورى سمى لعظم خلقه . رديمة ( radimat ) ا . ع . كرانهء دو جامهء بهم دوخته . ج : ردم . ردينى ( rodayniyy ) ا . ص . ع . نام شخصى كه نيزه را راست مىكرد . و رمح ردينى : نيزهء منسوب به آن شخص . و نيز ردينة نام زن مردى سمهر نام كه او نيز نيزه راست مىكرد . و رمح ردينى منسوب به آن . ردينية ( rodayniyyat ) ص . ع . قناة ردينية : نيزهء منسوب بر دينى و يا ردينة . مر . ردينى . رذ ( razz ) م . ع . رذت السماء رذا ( از باب نصر ) : باران رذاذ باريد . رذاة ( roz t ) ع . ج . رذى . رذاذ ( raz z ) ا . ع . باران نرم ريزه و باران پيوستهء ريزه كه بغبار ماند . رذال ( roz l ) ص . ع . ناكس و فرومايه . و بلايه از هر چيزى . ج : ارذلة . رذال ( roz l ) و رذالة ( rozlat ) ا . ع . چيزى كه بهتر و جيد آن را گرفته باشند . رذال ( rez l ) ع . ج . رذيل . رذالة ( razalat ) ا . ع . ناكسى و فرومايگى . رذالة ( raz lat ) م . ع . رذل رذالة و رذولة ( از باب كرم و سمع ) : دون و فرومايه گرديد . رذالت ( rez lat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ناكسى و فرومايگى و پستى فطرت و دون طبعى . و رذالت داشتن : ناكس و