على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1645
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رداغ ( red q ) ع . ج . ردغة . رداف ( red f ) ا . ع . جاى بر نشست رديف بر ستور . ج : ردف . ردافة ( red fat ) ا . ع . شغل رديفى ملك مانند خلافت و در زمان جاهليت رسم تازيان بوده كه رديف در پهلوى ملك در طرف راست آن مىنشست و چون ملك شرب مىكرد پس از وى رديف مقدم بر ديگران شرب مىنمود و چون ملك بجنگ مىرفت رديف در جاى آن نشسته و حكمرانى مىكرد و چاريك از غنيمت حق رديف بود . مر . ردف . ردافى ( rod f ) ا . ع . سپس سوار نشيننده ( يستوى فيه الواحد و الجمع ) . و سرود گويان شتر . و يارى گران . و جاءوا ردافى اى يتبع بعضهم بعضا . و ج . رديف . و ج . ردف . ردام ( rod m ) ا . ع . تيز . و مرد بىخير . ردام ( rod m ) م . ع . نيز دادن ( و الفعل من نصر ) . ردان ( rad n ) پ . ج . رد يعنى رادان . و فيلسوفان . رداه ( red h ) ع . ج . ردهة . ردائت ( rad 'at ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پستى و دونى و فرومايگى . و ردائت طبع : رذالت و پستى فطرت . ردب ( radb ) ا . ع . راه سربسته و بن بست . ردة ( raddat ) ا . ع . زشتى روى . و فى وجهه ردة اى قبح مع شيئ من الجمال . الحديث : و يكون عند ذلك القتال ردة شديدة اى عطفة قدية . ردة ( raddat ) ا . ع . برگشتگى از دين و جز آن . و پرى پستان از شير پيش از زادن . و در آمدگى زنخ . و آواز كوه . و دوباره آب خوردن شتران . و اهل الردة : مردمان مرتد و ملحد و بىدين . ردة ( reddat ) م . ع . رد ردة و مردا و مردودا و ردا . مر . رد . ردج ( radaj ) ا . ع . سرگين بره و بزغالهء نوزاد و سرگين كرهء اسب و مانند آن كه هنوز چيزى نخورده باشد و آن مانند عقى است مر كودك را . ردجان ( radaj n ) م . ع . ردج ردجانا ( از باب نصر ) : رفت و گذشت . ردح ( radh ) م . ع . ردح البيت ردحا ( از باب فتح ) : يك شقه و يا روحه در دامن خيمه و سپس خرگاه درآورد . و نيز ردح : گرداگرد خانه را به گل گرفتن . و يقال : ما صنعت فلانة فيقال : سدحت و ردحت يعنى بسيار فرزند آورد و ثابت و بر جاى ماند در خانهء شوى . و نيز چون زن در نزد شوهر خطا كند مىگويند سدحت و ردحت و چون مردى بحاجت و مراد خود رسد مىگويند سدح و ردح . ردح ( radh ) ا . ع . درد سبك و خفيف . ردح ( radah ) ا . ع . زمان دراز . يق : اقام عنده ردحا من الدهر . ردح ( rodoh ) ع . ج . رداح . ردحان ( radh n ) ا . ع . زمان دراز . و از اعلام است . ردحة ( rodhat ) ا . ع . پارهاى زايد كه در دامن خيمه و يا سپس خرگاه درآرند . و پردهاى كه در آخر خيمه بيفزايند . و فراخى . يق : لك عنه ردحة اى سعة . ردحى ( rodhiyy ) ا . ع . ترهفروش دهات . ردخ ( radx ) م . ع . ردخ راسه ردخا ( از باب فتح ) : شكست سر او را . ردخ ( radax ) ا . ع . گل تنك و سخت . ردخة ( radaxat ) ا . ع . يك قطعه از گل تنك . ردد ( rodod ) ص . ع . ج . رديد . ردس ( rads ) م . ع . ردس القوم ردسا ( از باب نصر و ضرب ) : سنگ انداخت بر آن قوم . و ردس الحائط : كوفت ديوار را بمرداس . و ردس الارض : كوفت و هموار كرد آن زمين را . و ردس الحجر الحجر : كوفته و ريزه كرد سنگ را به سنگ . و ردس بالشيئ : برد آن چيز را . و ما ادرى اين ردس هو : نمىدانم كجا رفت او . ردع ( rad ' ) ا . ع . گردن . و زعفران . و اثرى از رنگ و بوى زعفران و از خون . و اثرى از بوى خوش در بدن . و اثر گرفتن از رنگ و بوى چيزى . يق : به ردع من زعفران او دم اى لطخ و اثر . و يقال للقتيل : ركب ردعه : بر روى افتاد در خون خود . ردع ( rad ' ) م . ع . ردعه عنه ردعا ( از باب فتح ) : باز داشت وى را از آن ورد كرد و منع نمود . و ردع جيبه عنه : گشاده كرد گريبان خود را از آن . و ردعه بالشيئ : درماليد و آلوده ساخت او را به آن چيز . و يق : ردعته بالشيئ فارتدع اى لطخته فتلطخ . و ردع السهم : زد پيكان تير را به زمين تا بجاى خود نشيند . و ردع المراة : جماع كرد با آن زن . و ردع المريض ( مجهولا ) : نكس كرد مرض آن بيمار و برگشت گونهء او . ردع ( rad ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طرد و دفع و منع . و ردع كردن : دور كردن و دفع كردن . ردع ( rod ' ) ا . ع . ج . اردع و ردعاء . ردعاء ( rad ' ' ) ص . ع . مؤنث اردع ماده ميش سياه سينهء سپيد بدن . ج : ردع . ردعل ( reda'l ) ا . ع . بچگان خرد .