على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1644
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رخيص ( raxis ) ص . ع . ارزان . و نرم رنازك از جامه . و مرگ زودكش . رخيفة ( raxifat ) ا . ع . خمير تنك و سست . و مسكة تنك . ج : رخاف . رخيم ( raxim ) ص . ع . كلام نرم و آسان . و جارية رخيم : دختر نرم و آسانگوى و سست آواز . رخيمة ( raximat ) ص . ع . جارية رخيمة : دختر نرم و آسانگوى . رخين ( raxin ) ا . پ . مهميز . و آب پنير . و شير زنه . رخينه ( raxine ) ا . پ . رشينه و صمغ درخت صنوبر و راتينج . رد ( rad ) ا . پ . حكيم و فيلسوف . و راد . و دانشمند . و خواجه . و پهلوان و دلاور و بهادر و شجاع . و حاذق و هنرمند . و پيشواى بزرگ مغان . رد ( radd ) ا و ص . ع . ردى و هيچكاره . يق : شيئ رد . و گرفتگى زبان . يق : فى لسانه رد اى حبة . و رد العجز على الصدر : باصطلاح عروض صنعتى از شعر را گويند كه در آن كلمهء اول شعر را در آخر آن مكرر كنند و يا شعر را بكلمهاى ابتدا كنند كه شعر ما قبل آن بدان منتهى شده . و هر شعر سيزده بيتى . رد ( radd ) م . ع . رده ردا و ردة و مردا و مردودا و رديدى ( از باب نصر ) : باز گردانيد آن را . و رد عليه : قبول نكرد آن را . و منسوب بخطا كرد . و رد اليه جوابا : جواب بسوى وى بازگردانيد . رد ( rad ) و ( radd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دفع و طرد . و مردود و از نظر افتاده . و انكار و عدم قبول . و نسخ و بطلان . و ابطال . و دور . و باز پس . و تسليم . و جواب . و قى و استفراغ . و ممانعت . و رد بدل : گفتگو و مباحثه و قيل و قال و مناقشه . و رد پا و يا رد پا ( با دال مشدد ) : اثر پا و نشان پا . و رد جواب : جواب جواب . و رد سلام : جواب سلام . و رد شدن : رفتن و گذشتن . و پشت دادن . و دور شدن . و رد كلام : ابطال سخن . و پاسخ و جواب . و رد و قبول : انكار و قبول . و رد و قدح : مباحثه . و مناقشه و منازعه و مجادله . و رد كردن : رجعت دادن و پس فرستادن و واپس دادن و برگردانيدن و باز فرستادن . و دفع كردن و دور كردن . و محو كردن . و فسخ كردن . رد ( redd ) ا . ع . عماد هر چيزى و قوام آن . ردء ( red ' ) ا . ع . يار و معاون . قوله تعالى : فَأَرْسِلْهُ مَعِي رِدْءاً يُصَدِّقُنِي . و فزونى پيوسته . و تنگبار گران . و عدل و يك لنگه بار . ردء ( rad ' ) م . ع . رداه به ردء ( از باب فتح ) : گردانيد او را يار و معاون وى . و قوت داد . و عماد ساخت او را . و ردا الحائط : ستون نهاد ديوار را . و رداه بحجر : سنگ انداخت او را . و ردا الابل : نيك سياست نمود شتران را . ردءان ( red ' ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو لنگه بار و دو عدل . ردا ( red ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بالاپوش . و خرقه . و عبا . و چادر و هر لباسى كه همهء بدن را بپوشاند . و رداى نيل : آسمان . و شب . رداء ( red ' ) ا . ع . چادر . و شمشير . و كمان . و عقل . و جهل . و هر چيز كه زينت دهد و يا عيبناك گرداند ( از اضداد است ) . و وام . و حميل . و هو خفيف الرداء : او كم عيال و كم وام است . و غمر الرداء : بسيار احسان و فراخ عطيه است . رداء ( rad ' ) و رداءة ( rad 'at ) م . ع . ردء رداء و رداءة ( از باب كرم ) : تباه شد و فاسد گرديد . رداءة ( rad 'at ) ا . ع . تباهى و فساد . رداة ( rad t ) ا . ع . سنگ بزرگ . ج : ردى ( rad ) . رداة ( red t ) ا . ع . چادر و بالاپوش و رداء . رداح ( rad h ) ا . ع . زن گران سرين . و كاسهء بزرگ . و لشكر گران . و درخت بزرگ سبز برگ فراخ شاخ . و شتر گران بار . و تغارى از سنگ و يا از چوب كه در آن جامه شويند و غسل كنند . و گوسپند بزرگ سرين . و فتنهء بزرگ و سخت بد . ج : ردح . و منه قول على عليه السلام : ان من ورائكم امورا متماحلة ردحا و يروى ردحا ( roddahan ) . رداحة ( rad hat ) ا . ع . خانهاى كه براى شكار كفتار بنا كنند . رداد ( rad d ) و ( red d ) ا . ع . باز گشت . و نفرت . و دفع . رداد ( red d ) م . ع . راد مرادة و ردادا . مر . مرادة . رداد ( radd d ) ا . ع . نام شخصى مجبر و شكسته بند ينسب اليه فيقال لكل مجبر رداد . ردادى ( radd di ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - علم شكسته بندى و صنعت آن . رداع ( rad ' ) ا . ع . نام شهرى در يمن . رداع ( red ' ) ا . ع . گل تنك . و آب . رداع ( rod ' ) ا . ع . اثرى از بوى خوش در بدن . و نكس مرض . يق : الرجل صار به الرداع اى اثر طيب فى جسده . رداعة ( red 'at ) ا . ع . خانهاى كه جهة شكار گرگ و كفتار بنا كنند .