على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1639

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

در وى مردم بسيار فرود آيند . ج : رحاب و رحب و رحب و رحبات و رحبات . و نيز رحبة و رحبة : بقعهء وسيعى كه در ميان خانه هاى قوم واقع شده باشد . رحبة ( rahbat ) ا . ع . نام شهرى و قريه‌اى و موضعى و صحرائى وسيع داراى دهات بسيار . و بنورحبة : نام بطنى از حمير . رحبة ( rohbat ) ا . ع . نام آبى و چاهى و قريه‌اى . و ناحيه‌اى ما بين مدينه و شام . و وادى نزديك صنعاء . رحبى ( rohb ) ا . ع . پهن‌ترين استخوانهاى پهلو و سينه . و داغى در پهلوى شتر . و جاى زدن قلب . رحبى ( rahabiyy ) ص . ع . منسوب بصحراى وسيع . ج : رحبة . رحبيان ( rohbay ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو ضلعى كه در زير ابط و در بالاى اضلاع مىباشند . و يا مرجع دو مرفق . رحة ( rahhat ) ا . ع . مار به صورت طوق پيچ خورده . رحح ( rahah ) ا . ع . فراخى سم و هو محمود . رحح ( rohoh ) ا . ع . كاسه‌هاى بزرگ فراخ . رحراح ( rahr h ) ص . ع . فراخ پهناور . و عيش رحراح : زيست فراخ . و قدح رحراح : كاسهء فراخ نزديك تك . رحرح ( rahrah ) و رحرحان ( rahrah n ) ص . ع . شيئ رحرح : چيز فراخ پهناور . و كذلك شيئ رحرحان . رحرحة ( rahrahat ) م . ع . رحرح رحرحة : بتك چيزى كه خواست نرسيد . و رحرح بالكلام : سخن سربسته گفت و بيان نكرد آن را . و رحرح عن فلان : پوشيد از فلان . رحض ( rahz ) ا . ع . مشك دريده . و توشه‌دان كهنه . رحض ( rahz ) م . ع . رحضت ثوبى و غيره رحضا ( از باب فتح ) : شستم من جامهء خود و جز آن را . الحديث فى اوانى المشركين : ان لم تجدوا غيرها فارحضوها بالماء . و رحض المحموم : ( مجهولا ) : عرق آورد تب زده . رحضاء ( rohaz ' ) ا . ع . عرقى كه در پى تب آيد . و يا عرق بسيار كه جلد را بشويد . رحل ( rahl ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دو تختهء صليبى شكل و متقاطع كه كتاب و يا قرآن مجيد را هنگام قرائت به روى آن نهند و گيرخ و كيرخ نيز گويند . و ابروان معشوق . رحل ( rahl ) ا . ع . پالان شتر . ج : ارحل و رحال . و يا ابن ملقى الرحال در شتم گويند . و مسكن و جاى باش مرد . و رخت و اسباب همراهى . و هر چيز كه مهيا كنند براى كوچ كردن . رحل ( rahl ) م . ع . رحل عن البلد رحلا و رحيلا ( از باب فتح ) : كوچ كرد از آن شهر . و رحل فلانا بسيفه رحلا : بلند كرد شمشير خود را براى فلان . و رحلت له نفسى : صبر كردم بر اذيت او . و رحل البعير : پالان گذاشت بر آن شتر . رحل ( rohhal ) ع . ج . راحل . رحلاء ( rahl ' ) ص . ع . مؤنث ارحل . و شاة رحلاء : گوسپند سياه بدن سپيد پشت و يا بر عكس . رحلة ( rehlat ) ا . ع . كوچ . و كوچ شتران . و هيئت پالان نهادن . و انه لحسن الرحلة : يعنى او نيكو پالان نهنده است . رحلة ( rehlat ) و ( rohlat ) ص . ع . بعير ذو رحلة : شتر تواناى بر سير و قوى . و كذا بعير ذو رحلة . رحلة ( rohlat ) ا . ع . كوچ . و كوچ شتران . و جانب كوچ و مقصد . و يك سفر . و انتم رحلتى : اى الذين ارتحل اليهم يعنى مقصد من در كوچ شما هستيد كه بجانب شما كوچ مىكنم . رحلت ( rehlat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كوچ . و مرگ و وفات و موت . و روانگى . و هجرت . و رحلت كردن : كوچ كردن و رفتن و سفر كردن و راهى شدن . و مردن و وفات كردن . رحم ( rahm ) و ( raham ) م . ع . رحمت ( مجهولا ) رحما و رحمت رحما مر . رحامة . رحم ( rahm ) و ( rehm ) و ( rahem ) ا . ع . زهدان ( و هى مؤنثة ) . و خويشى و قرابت و اصل قرابت و اسباب آن . ج : ارحام . رحم ( rahm ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مهربانى و بخشايش و عطوفت و شفقت و لرس و غمخوارى و نرم‌دلى . و رحم كردن : بخشودن و بطور غمخوارى و نرم‌دلى مهربانى كردن و از جرم و تقصير كسى در گذشتن . رحم ( rahem ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جاى كودك در شكم مادر و زهدان و زهگير و تون و گوشه و بچه‌دان و بون و شسن و يوگان و پويگان و بوگان و زاقدان و و بوهمان . و صلهء رحم : اتحاد خويشان و اقوام و ملاقات دوستان خويشاوند . و انجمن آنان . و قطع رحم : بريدن خويشاوندى . و ترك خويشاوندى .