رتع ( rat ' ) م . ع . رتع رتعا و رتاعا . مر . رتاع . رتع ( roto ' ) و ( rotto ' ) ع . ج . راتع . رتعة ( rat'at ) و ( rataat ) ا . ع . فراخى در ارزانى . المثل : القيد و الرتعة شخصى از تازيان كه نحيف و لاغر بود اسير قبيله‌اى شد و در آن مدت كه اسير بود نيكوئى بسيار دربارهء او كردند و چون فرار كرد و بقبيلهء خود آمد به دو گفتند : خرجت من عندنا نحيفا و انت اليوم بادن قال القيد و الرتعة اى الخصب . و كذلك القيد و الرتعة . رتق ( ratq ) ص . ع . بسته ضد فتق . قال اللّه تعالى : كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما . رتق ( ratq ) م . ع . رتقت الفتق رتقا ( از باب نصر ) : بستم فتق را . رتق ( rotq ) ع . ج . رتقاء . رتق ( rataq ) م . ع . رتقت المراة رتقا و رتقة ( از باب سمع ) : بسته بود مدخل ذكر در فرج آن زن پس ممكن نشد جماع با آن و يا در فرج آن سوراخى جز سوراخ بول نبود . رتق ( rataq ) ا . ع . ج . رتقة . رتقاء ( ratq ' ) ص . ع . امراة رتقاء : زنى كه در فرج وى مدخل ذكر نباشد و جماع با وى ممكن نبود و يا آنكه در فرج آن جز سوراخ بول سوراخى نباشد . و بلدة رتقاء : شهرى كه گرفتن آن ممتنع بود . رتقة ( rataqat ) م . ع . رتق رتقا و رتقة . مر . رتق . رتقة ( rataqat ) ا . ع . پايه و پايگاه . و زنى كه رتقاء باشد . ج : رتق . و نيز رتقة : ج . راتق . رتقة السرين ( rotqatosserayne ) ا . ع . بستگاه كشتيها در درياى يمن . رتق و فتق ( ratq - o - fatq ) ا . پ . مأخوذ از تازى - بند و بست و تمشيت كارها . رتك ( ratk ) و ( ratak ) م . ع . رتك البعير رتكا و رتكا و رتكانا ( از باب ضرب ) : پويه دويد شتر و لا يقال هذا الا للبعير . رتك ( rotak ) ا . پ . پودنهء برى . رتكان ( ratak n ) م . ع . رتك رتكانا . مر . رتك . رتل ( ratal ) ا . ع . خوبى و آراستگى و نيكوئى هر چيزى . و سپيدى دندان و بسيارى آب آن . و رستهء دندان هموار و نيكو . و سخن هموار و نيكو . و سردى و خوشگوارى آب . رتل ( ratal ) م . ع . رتل الثغر رتلا ( از باب سمع ) : هموار و راست و بيك نسق گرديد دندان . و رتل الكلام : خوب و نيكو و هموار گرديد سخن . و رتل الشيئ : لطيف و نيكو گرديد آن چيز . و رتل الماء : سرد گرديد آب . رتل ( ratel ) ا و ص . ع . سخن هموار و نيكو . و نيكوى از هر چيزى . و رجل رتل : مرد گشاده دندان . و ثغر رتل : دندان نيكوى هموار سخت سپيد بسيار آب . و ماء رتل : آب سرد خوشگوار . رتم ( ratm ) ا . ع . ج . رتمة . رتم ( ratm ) ص . ع . رجل رتم : مرد شكسته بينى . رتم ( ratm ) م . ع . رتم الشيئ رتما ( از باب ضرب ) : شكست آن چيز را و ريز ريز كرد و يا خاص است بشكستن بينى . و رتم فى بنى فلان : پرورش يافت در قبيلهء بنى فلان . و رتم فلان : بيهوش گرديد فلان از خوردن رتم . و رتمت المعزى : چريد آن بز گياه رتم را . و مارتم بكلمة : حرفى و سخنى نگفت . رتم ( ratam ) ا . ع . گياهى باريك و ثمر آن مانند لوبيا و دانه‌اش مانند عدس و مقيى و مخرج ديدان . و توشه‌دان پر . و راه روشن . و كلام پوشيده و پنهان . الحديث : فى كل شيئ صدقة حتى فى بيانك عن الرتم . و نيك شرم و حيا . و گرهى معمول تازيان قبل از اسلام كه شخص مسافر وقت سفر دو شاخهء درخت را بهم مىبست و هرگاه از سفر باز مىآمد اگر آن هر دو شاخه را به حال خود مىيافت مىگفت كه از اهل او خيانت واقع نشده و اگر نمىيافت مىگفت بتحقيق از اهل من خيانتى واقع شده . رتماء ( ratm ' ) ا . ع . ماده شترى كه رتم خورد و با آن الفت گرفته شيفتهء آن باشد . و ماده شترى كه توشه‌دان پر از بار برد . رتمة ( ratmat ) ا . ع . رشته‌اى كه بر انگشت بندند جهة يادآورى چيزى كه گفته باشند . ج : رتم و رتام . رتمة ( ratamat ) ا . ع . واحد رتم يعنى يك گياه رتم . رتن ( ratn ) م . ع . رتن الشحم بالعجين رتنا ( از باب نصر ) : آميخت پيه را با خمير . رتو ( ratv ) م . ع . رتاه رتوا ( از باب نصر ) : بست آن را و سخت بست . و رتا الشيئ : سست و فروهشته گردانيد آن چيز را . و رتا القلب : قوى گردانيد دل را . الحديث : ان الحريرة ترتو فؤاد المريض اى تشده و تقويه . و رتا الدلو : به نرمى و آرامى كشيد آن دول را . و رتا برأسه رتوا و رتوا ( rotovvan ) : اشاره كرد بسر خود . و رتوت رتوا و رتوا ايضا : گام زدم . و رتوت الشيئ اليه : ضميمه كردم آن چيز را بسوى آن . و رتا فى ذرعه اى فت فى عضده ، سست بازو و ضعيف گردانيد آن را . و رتى فى ذرعه ( مجهولا ) :