على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1626
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ربعة ( rebaat ) ا . ع . شأن و حالت خوشى كه در شخص باشد . و وضع و طريقه . و هم على ربعتهم : ايشان بر امرى هستند كه بودند . مر . رباعة . ربعة ( robaat ) ا . ع . مؤنث ربع . ج : ربعات و رباع . ربعى ( reb'iyy ) ص . ع . منسوب بسوى ربيع رابع . و بهارى . و موجود شدهء در فصل بهار . و پسر متولد شدهء از شخص در سن پيرى . ربعى ( rob'i ) ا . پ . - ماخوذ از تازى - يك نوع پول خردى كه چهار يك قران باشد . ربعى ( rabaiyy ) ص . ع . منسوب بطايفهء ربيعة . ربعية ( reb'iyyat ) ا . ع . ربيعة القوم : خواربار قوم در اول سرما . ربغ ( rabq ) ا . ع . سيرابى . و خاك باريك و نرم و يا ريگ . ربغ ( rabq ) م . ع . ربغ القوم فى النعيم ربغا ( از باب نصر ) : آرام گرفتند قوم و ثبات ورزيدند در مال و نيكى و نعمت . ربغ ( rabaq ) ا . ع . فراخى زندگانى . و اخذه بربغه : گرفت آن را بوقت حادث گشتن و پيدا شدن آن پيش از آنكه فوت كند . ربغ ( rabaq ) م . ع . ربغ ربغا ( از باب سمع ) : فراخ عيش گرديد . ربغ ( rabeq ) ص . ع . تباه كار بىباك . ربق ( rabq ) و ( rebq ) م . ع . ربقت الشاة ربقا ( از باب نصر و ضرب ) : در ربقه كشيدم سر آن گوسپند را . و ربق فلانا فى الامر : انداخت فلان را در آن كار . و ربقة ربقا و ربقا ( از باب ضرب و نصر ) : بست آن را . ربق ( rebq ) ا . ع . رسن كه داراى عروه ها و گوشه باشد و بر بره و بزغاله بندند . ج : ارباق و رباق . ربق ( rebaq ) ع . ج . ربقه و ربقة . ربقة ( rebqat ) ا . ع . حل ربقته : گشاد و دور كرد از او رنج و كربت وى را . ربقة ( rebqat ) و ( rabqat ) ا . ع . هر گوشه و عروهء از ربق . ج : رباق و ربق . و ج . ج . ارباق . الحديث : فقد خلع ربقة الاسلام من عنقه المراد عقد الاسلام . ربقه ( rabaqe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرمان . و اطاعت . و حكم . و در زير فرمان و حكم . ربك ( rabk ) م . ع . ربكه ربكا ( از باب نصر ) : در آميخت آن را . و ربك الثريد : نيكو ساخت اشكنه را . و ربك فلانا : انداخت فلان را در گل و لاى . و ربك الربيكة : ربيكة ساخت . ربك ( rabak ) م . ع . ربك فلان ربكا ( از باب سمع ) : شوريده شد فلان و درهم گرديد كار بر وى . ربك ( rabak ) ص . ع . رجل ربك : مرد سست حيله . ربك ( robak ) ص . ع . رجل ربك : مرد شوريده عقل در كار خود . ربك ( rebakk ) ص . ع . رجل ربك : مرد شوريده عقل در كار خود . ربل ( rabl ) ا . ع . نوعى از درختان كه در آخر تابستان بسردى شب و بدون باران برگ و بار آرد . ج : ربول . و ربل اربل : مبالغه است . ربل ( rabl ) م . ع . ربل القوم ربلا ( از باب نصر و ضرب ) : بسيار شدند آن قوم و بسيار شد اموال و اولاد آنها . و ربلت الارض : رويانيد آن زمين گياه ربل را و يا بسيار شد درخت ربل در آن زمين . ربل ( rabl ) ا . پ . يك نوع گياهى و يا بومادران . ربل ( rabl ) ص . ع . رجل ربل : مرد بسيار گوشت . ربل ( rabal ) ا . ع . يك نوع گياهى سخت سبز كه ترياق زهر مار است . ربل ( rabel ) و ( rabl ) ص . ع . رجل ربل : مرد فربه بسيار گوشت . و كذلك رجل ربل : ربلاء ( rabl ' ) ص . ع . امراة ربلاء : زن فربه بسيار گوشت و زن بزرگ ربلات . و يا زن باريك ران خرد كس . ربلات ( rabal t ) ا . ع . ج . ربلة و ربلة . ربلة ( rablat ) و ( rabalat ) ا . ع . هر گوشت پارهء ستبر . و گوشت شكم ران . و گرداگرد پستان . و گرداگرد كس . ج : ربلات . ربلة ( rabelat ) ص . ع . امراة ربلة : زن فربه بسيار گوشت . و زن بزرگ ربلات . و يا باريك ران خرد كس . ربم ( rabam ) ا . ع . گياه با هم پيوسته . ربما ( robbam ) و ( robam ) و ( rabbam ) و ( rabam ) ع . حرف جار بمعنى رب ( robba ) . قال فى المعيار : رب و ربت و ربما و ربتما بضمهن مشددات و مخففات و بفتحهن كذلك و رب ( بضمتين مخففة ) و رب ( بضم الراء و سكون الباء ) قيل حرف خافض لا يقع الا على نكرة او اسم و قيل كلمة تقليل او تكثير و للتقليل و التكثير جميعا او فى موضع المباهاة للتكثير او لم توضع للتقليل و لا تكثير بل يستفادان من سياق الكلام و قيل التاء فى ربت ليست للتانيث اذ لو كانت للتانيث لسكنت و اختصت بالمونث و قيل ليس معناها التقليل دائما و لا التكثير دائما بل ترد للتكثير كثيرا و للتقليل قليلا فمن الاول ربما يود الذين كفروا لو كانوا مسلمين . و فى الحديث : يا رب كاسية فى الدنيا عارية يوم القيمة . و من الثانى ، الارب