على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1627
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مولود و ليس له اب و صاحب ولد ما له ابوان اراد عيسى او آدم و يجب تصديرها و تنكير مجرورها و نعت مجرورها ان كان ظاهرا و افراد مجرورها و تذكيره و تمييزه بما يطابق المعنى ان كان ضميرا و ان وليها المونث و الاثنان و الجمع فهى موحدة على كل حال . ربنا ( rabban ) ع . كلمهء ندا يعنى اى پروردگار ما و اى خداى ما . ربو ( rabv ) ا . ع . پشته و بلندى . و تاسه و تنگى نفس . و جماعت مردم . ج : ارباء . ربو ( rabv ) و ( robovv ) م . ع . ربا ربوا و ربوا و رباء . مر . رباء . ربواء ( rebv ' ) ا . ع . ربا و سودخورى . ربوان ( rebv ne ) ا . ع . تثنيهء ربا و ربواء . ربوب ( rabub ) ا . ع . پسر زن مرد از شوهر ديگر . ربوب ( robub ) ع . ج . رب و رب . ربوبى ( rabubiyy ) ص . ع . علم ربوبى : علم خدائى منسوب الى الرب على غير قياس . ربوبية ( robubiyyat ) ا . ع . الوهيت و خدائى . و سلطنت . و برترين قدرت و توانائى . ربوة ( rebvat ) و ( rabvat ) و ( robvat ) ا . ع . پشته و بلندى و كوهچه . ربوة ( rebvat ) ا . ع . ده هزار درهم . ربوت ( rabut ) ا . پ . هدهد . ربوخ ( rabux ) ا . ع . زنى كه وقت جماع بيهوش گردد . ربوخ ( robux ) م . ع . ربخ ربخا و ربوخا و رباخا . مر . رباخ . ربوخه ( rabuxe ) ا . پ . خوشى و خوش آيندى . و خوشى و لذتى كه در وقت مجامعت بهم رسد . ربود ( robud ) م . ع . ربد بالمكان ربودا ( از باب نصر ) : اقامت كرد در آنجاى . و نيز ربود : حبس كردن و در زندان نهادن . ربودگى ( robudagi ) ا . پ . غارت و تاراج . و غنيمت . و دزدى . ربودن ( robudan ) ف م . پ . بردن . و بتردستى و چابكى و حيله از كسى چيزى را گرفتن . و دزديدن . و گرفتن . و حمل كردن . ربوده ( robude ) ص . پ . گرفته و تاراج شده و دزديده . ربوده عقل ( robude - aql ) ص . پ . گول خورده . و آنكه عقل از وى رفته باشد . ربوس ( robus ) ص . پ . اكول و پرخور . ربوسه ( robuse ) ا . پ . ربوشه . ربوشه ( robuce ) و ( rabuce ) ا . پ . سرپوش و روپوش . و چادر . و مقنعه . و روپاك و مانند آن . و هر چيز كه سر و روى را بپوشاند . ربوض ( rabuz ) ا . ع . درخت بزرگ ستبر فراخ شاخهها . ج : ربض . و ده بسيار اهل . و زنجير بزرگ . و زره فراخ . ربوض ( robuz ) م . ع . ربضت الشاة ربضا و ربوضا و ربضة ( از باب ضرب ) : به زانو در آمد گوسپند . و كذلك البقر و الفرس و الكلب كبروك الابل و جثوم الطير . و نيز ربوض : اقامت نمودن به جائى . الحديث : انه صلى اللّه عليه و آله بعث ضحاك بن سفيان الى قومه فقال اذا اتيتهم فاربض فى دارهم ظبيا اى اقم فيها آمنا لا تبرح كانك ظبى فى كناسه قد امن حيث لا يرى انسيا و گويند كه آن حضرت او را امر كرده كه چون ميان كافران مسكن خواهى كرد بايد كه بر حذر و بيدار و متوحش باشى و هر گاه از ايشان چيز خلاف بينى از آنها همچو آهورم كنى . و ربض الكبش عن الغنم : باز ايستاد قچقار از گشنى يا عاجز آمد از آن . و ربض الاسد على فريسته : زير گرفت شير شكار خود را و بر نشست بر آن . و كذلك ربض القرن على قرنه . و ربض الليل : پوشيد شب زمين را . ربوع ( robu ' ) ع . ج . ربع . ربول ( robul ) ع . ج . ربل . ربوله ( rabule ) ا . پ . قسمى از كنگر . ربون ( rabun ) ا . پ . مزد و بيعانه يعنى پولى كه پيش از كار كردن بمزدور دهند . و پولى كه در بيع و خريد شرطى دهند كه اگر پسند و مطبوع مشترى شد نگاهدارد و گرنه پس داده پول خود را بگيرد . و پولى كه در ازاى هندوانه و خربزه به شرط كارد دهند . و پولى كه بمزدور دهند زياده بر آنچه قرار دادهاند . و پولى كه براى مسكرات دهند . و نيز ربون : سود و منفعت و دستلاف . و اسير . و محبوس . ربون ( rabun ) ا . ع . بيعانه . ربى ( rob ) ع . ج . ربية ( robyat ) . ربى ( rabbi ) ع . كلمهء ندا يعنى اى خداى من . ربى ( robb ) ا . ع . گوسپند بچه آورده . و گوسپند بچه مرده . و گوسپند نوزاده و هو من المغز و الضأن جميعا و ربما جاء فى الابل . ج : رباب . و نيكوئى و نعمت . و حاجت . و گره محكم . و نام جمادى الاولى و جمادى الاخرة . ربى ( robiyy ) م . ع . ربيت فى حجره ربا و ربيا . مر . رباء . ربى ( rebbiyy ) ا . ع . هزارها . ج : ربيون . قوله تعالى : وَ كَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ . ربى ( robbiyy ) ا . ع . فروشندهء رب .