على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1612
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ساختند و بآنحضرت مىگفتند راعنا پس خداوند عالم جل شأنه نهى فرمود از استعمال كلمهء راعنا و فرمود بجاى آن بگوئيد انظرنا . قوله تعالى : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا . راعوثة ( r usat ) و راعوفة ( r ufat ) ا . ع . سنگى كه آبكش بر آن مىايستد و يا سنگى كه در تك چاه وقت كندن گذارند تا پاككنندهء چاه بر آن نشسته چاه را پاك سازد . الحديث : انه صلى الله عليه و آله حين سحر جعل سحره فى جف طلعة و دفن تحت راعوفة البئر . راعى ( r i ) ا . ع . والى و امير . و چراننده . و نگاهدارنده و حراست كننده . و شبان و چوپان و گلهبان . و حافظ و نگهبان و حارس . ج : رعاة و رعيان و رعاء و رعاء . و راعى البستان : نوعى از ملخ . راعية ( r iyat ) ا . ع . مؤنث راعى كه زن شبان باشد . و گله و رمه . و آغاز پيرى . و راعية الاتن : نوعى از ملخ . و راعية الخيل : مرغى . و راعية الشيب : اول پيرى . راعيل ( r il ) ا . پ . نام زليخا . راغ ( r q ) ا . پ . دامن كوه كه بجانب صحرا باشد . و مرغزار سبز با شكوه . و صحرا . و عمارت ييلاقى . و باغ و راغ : باغ و عمارت ييلاقى . راغب ( r qeb ) ص . ع . مايل و خواهان . ج : راغبون . و روبرگردان و اعراض كنان . و درخواست كنان . و خاضع و خاشع . راغب ( r qeb ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آرزومند و خواهان و مشتاق و طالب و مايل . و راغب جهاد : مايل بجنگ و جهاد . راغبون ( r qebuna ) ع . ج . راغب . راغم ( r qem ) ص . ع . راغم داغم : از اتباع است . مر . داغم . و راغم الانف : كسى كه بينى او بكثافت ماليده شده باشد . راغى ( r qi ) ا . ع . بانگ كننده . و كسى . يق : ما بالدار ثاغ و لا راغ يعنى نيست در خانه كسى . راغية ( r qiyat ) ا . ع . شتر ماده . يق : ما له ثاغية و لا راغية : نه گوسپند دارد و نه ماده شتر . رأف ( ra'f ) ا و ص . ع . مى . و مهربان و يا سخت و بسيار مهربان . رأف ( raaf ) م . ع . رأف رأفا و رآفة و رأفة . مر . رأفة . راف ( r f ) ا . پ . پوست جوز . و بزباز و بسبابه . راف ( r f ) ا . ع . مى و شراب . راف ( r ff ) ا . ع . ما له حاف و لا راف : نه كسى گرد او مىگردد و نه بوى اعتنائى مىكند . رآفة ( ra fat ) م . ع . رؤف رآفة و رأفة . مر . رأفة . رأفة ( ra'fat ) ا . ع . سخت و بسيار مهربانى و هى ارق من الرحمة و لا تكاد تقع فى الكراهة و الرحمة قد تقع فيها لمصلحة . رأفة ( ra'fat ) م . ع . رؤف الله بالرجل رأفة و رآفة ( از باب كرم ) و رأف به رأفة ( از باب فتح ) و رئف به رأفا ( از باب سمع ) : مهربانى كرد كرد خداى بر آن مرد و مهربان شد بر آن . رافت ( r fat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مهربانى و شفقت و مرحمت و ترحم و كرم و نرمدلى و عنايت و احسان و لطف و توجه . رافخ ( r fex ) ص . ع . عيش رافخ : زيست فراخ . رافد ( r fed ) ا . پ . رود فرات . رافد ( r fed ) ا . ع . دهنده . و يارىگر . و نام كسى . رافدات ( rafed t ) ع . ج . رافدة . رافدان ( r fed ne ) ا . ع . الرافدان : بصيغهء تثنيه رود دجله و رود فرات . رافدة ( r fedat ) ا . ع . چوب سقف . ج : رافدات و روافد . رافز ( r fez ) ا . ع . رگ جهنده و شريان . رافس ( r fas ) و ( r fes ) ا . پ . نام منجمى . رافض ( r fez ) ا و ص . ع . ترككنندهء چيزى . و مرد سنگ انداز . و شتر بچراشدهء با راعى . رافضة ( r fezat ) ا و ص . ع . گروهى از لشكريان كه قائد خود را رها دهند و باز گردند از وى . و جماعتى از شيعيان بايعوا زيد بن على بن الحسين رضى اللّه عنهم ثم قالوا له تبرا عن الشيخين فابى و قال كانا وزيرا جدى فرفضوه و تركوه . و ابل رافضة : شتران بچرا شدهء با راعى . رافضى ( r fezi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گروهى از شيعه كه بزيد بن على بن الحسين بيعت كردند و بعد گفتند از شيخين تبرا كن تا با تو همراهى كنيم زيد انكار نموده گفت چگونه تبرا كنم از ايشان كه وزير و معاون جد من بودند پس او را ترك كردند و تنها گذاشتند تا حجاج وى را شهيد كرد . رافضى ( r feziyy ) ا و ص . ع . منسوب برافضة كه گروهى از شيعه باشند . رافع ( r fe ' ) ا و ص . ع . بردارنده و بلند كننده . قريب گرداننده . و بر دارندهء قصه بر والى . و بردارنده و رسانندهء حديث از آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و باصطلاح نحو برفع كنندهء كلمه . و ناقة رافع : ماده شترى كه فله بر كشد بر پستان . و برق رافع : برق بلند . و نيز رافع از اعلام است .