على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1611

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

راشق ( r ceq ) ا و ص . ع . كماندار و كمانكش و اندازندهء تير . و تيز نگرنده . و نيز راشق : تير بنشانه زده شده . راشن ( r cen ) ا و ص . ع . آرامنده . و ثابت و بر جاى و برقرار . و شاگردانه يعنى زر اندكى كه استاد بعد از اجرت بشاگرد دهد . و پيك و طفيلى و بشتالم يعنى ناخوانده بمهمانى آينده . راشوم ( r cum ) ا . ع . تمغا و مهر چوبين كه بدان بر انبار و جز آن مهر كنند . راشى ( r ci ) ا . ع . پاره و رشوه دهنده . الحديث : لعن الله الراشى و المرتشى و الرائش يعنى دهنده و گيرنده و سعى كنندهء در ميان آنها . راصد ( r sed ) ا و ص . ع . چشم دارنده و مراقب چيزى . ج : رصد و رصاد . و منجم . و شير بيشه . راضب ( r zeb ) ا . ع . نوعى از كنار و سدر . و باران بيك بار فرو ريخته . راضبة ( r zebat ) ا . ع . واحد راضب يعنى يك درخت كنار . راضة ( r zat ) ع . ج . رائض . راضع ( r ze ' ) ص . ع . شير خواره . ج : رضع ( rozza ' ) و رضع . و بخيل و ناكس . ج : رضع ( rozza ' ) و رضاع ( rozz ' ) . و سخت بخيل و ناكس كه شير بخل از پستان مادر خورده . و شبانى كه از بخل با خود شير دوشه ندارد و هر گاه كسى از وى شير خواهد عذر نداشتن شير دوشه پيش آرد . و آنكه خلالهء دندان خود را بخورد تا از طعام چيزى فوت نشود . و سائل ستيهنده . المثل : لئيم راضع دربارهء كسى گويند در بخل بغايت رسيده باشد و اصله ان رجلا كان يرضع ابله و غنمه و لا يحلبها لئلا يسمع صوت حلبه فيطلب منه . راضعة ( r zeat ) ا . ع . دندان شير . ج : رواضع . راضعة ( r zeat ) ص . ع . مونث راضع يعنى شيرخوارهء مادينه . راضعتان ( r ze'at ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو دندان شير . راضون ( r zuna ) ع . ج . راضى . راضى ( r zi ) ص . ع . رجل راض : مرد خشنود . ج : راضون و رضاة . و الراضى بالله : لقب احمد بن المقتدر بيستمين خليفهء عباسى كه در 329 هجرى وفات كرد . راضى ( r zi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - خرسند و خشنود و خوشدل . و قانع . و شادمان . و مطمئن و خاطر جمع . و راغب . و مطيع . و لايق . و پسنديده . و راضى برضاى شما يعنى مطيع و خرسند باراده و ميل شما . و راضى بودن : خرسند بودن و قانع بودن . و شادمان بودن . و مطمئن بودن . و راضى شدن : خشنود و خرسند گشتن . و پذيرفتن و قبول كردن . و اذن و اجازت دادن . و فروتنى كردن . و پسنديدن و پسند كردن . و راضى كردن : مطمئن نمودن و خاطر جمع كردن . و خرسند و شادمان كردن . راضى برضا ( r zi - be - raz ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - يعنى خشنود به آنچه خدا مىخواهد . راضية ( r ziyat ) ص . ع . مونث راضى . و عيشة راضية اى مرضية . راضى نامه ( r zi - n me ) ا . پ . نوشتهء رضائيت كه شخص مديون و يا مظلوم مىدهد و در آن ابراى ذمهء خود را از دين و يا از ظلمى كه دربارهء وى شده است مىرساند . راطب ( r teb ) ص . ع . نمدار و تر و مرطوب . راطم ( r tem ) ا . ع . ملازم چيزى . راطينى ( r tini ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - مطلق صموغ سقزى مانند مصطكى و كندر و جز آن . راعب ( r eb ) ص . ع . مرد افسونگر . و مرد سخن با سجع گوى . و سيل راعب : توجبه‌اى كه پر گرداند رود را . راعب ( r eb ) ا . ع . نام زمينى كه كبوتر راعبى منسوب بدانجا است . راعبى ( r ebiyy ) ا . ع . جنسى از كبوتر نر . راعبية ( r ebiyyat ) ا . ع . جنسى از كبوتر ماده . راعج ( r ej ) ا . ع . شبان و چوپان و گله‌بان . راعد ( r ed ) و راعدة ( r edat ) ص . ع . ابر با بانگ و ابر غرندهء با باران . المثل : صلف تحت الراعدة دربارهء پرگوى بىخير گويند . راعسة ( r esat ) ص . ع . ناقة راعسة : شتر مادهء با نشاط . راعف ( r ef ) ا . ع . تيزى بينى . و بينى كوه . راعف ( r ef ) ص . ع . رعاف كننده . و اسب سبقت گيرندهء بر اسبان ديگر . راعل ( r el ) ا . ع . خرما بن نر و بىبر و بلايه بار آور . راعنا ( r en ) ع . كلمهء امر اى ارعنا سمعك يعنى گوش خود را به من دار . و يا بمعنى مراقبت است اى راقبنا و انتظرنا و هر گاه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله بيان علمى مىفرمود عرض مىكردند راعنا يا رسول الله اى راقبنا و انتظرنا حتى نفهمه و نحفظه و چون در زبان عبرى كلمهء راعنا در سب و سخريه گفته مىشود يهود به اين كلمه آن حضرت را مخاطب