على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1706

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بسر حد صقالبه و ترك پيوسته است . روس ( rus ) و ( rovs ) ا . پ . روباه . و گوزن . و رفتار بطور خرامان . و گذر . و سبقت . و نام مملكتى در جانب شمال كه اكنون وسيعترين ممالك كرهء ارض است و شامل مىشود قسمت بزرگى از اروپاى شرقى و همهء شمال آسيا و تركستان غربى و قفقاز را و وسعت سطح قسمت اروپائى آن 5604740 كيلومتر مربع است و داراى 105800000 نفر جمعيت و وسعت قسمت آسيائى آن كه شامل ممالك بزرگ است 21666200 كيلومتر مربع و جمعيت 117000000 نفر و مسكو پايتخت همهء اين ممالك و مقر حكومت آن مىباشد و شهرهاى عمدهء آن در اروپا لنين‌گراد و ادسا و ريگا و خيو و در آسيا تفليس و توبولسك . و قسمت اروپائى مملكت روس محدود مىشود در شمال ببحر منجمد شمالى و در مشرق بكوههاى اورال و رود اورال و در جنوب بدرياى آسكون و قفقاز و درياى آزو و درياى سياه و در مغرب برومانى و مجارستان و پروس و بالتيك و سود و نروژ و اراضى اين مملكت از مغرب مسطح و داراى درياچه‌ها و مرغزارهاى بسيار و در قسمت جنوب شرقى ممتد مىشود تا بصحراى غير منبت . و كوههاى اين مملكت عبارتند از كوه قفقاز و كوه اورال و كوه اووالدى و كوه اولؤست و كوه والداى و تپه و ماهورهاى لهستان و تپه و ماهور هاى ولگا . و رودهاى آن عبارتند از رود كارا و رود پچورا و رود مزان و رود دوينا و رود انگا و رود تارا و رود تورنثا و رود نوا و رود نيمان و رود و يستول و رود اورال و رود ولگا و رود دون و رود دنيپر و رود دنيستر . و درياچه‌هاى آن درياچهء سايما و درياچهء لادوگاو درياچهء اونگا و درياچه بيلو و درياچهء ايلمان و درياچهء پئيپوس . روس ( rus ) ص . پ . منسوب و متعلق بملكت روس . رؤس ( raus ) ا . ع . شترى كه جز در سر او قوت و چربش نمانده باشد . رؤس ( rous ) ع . ج . رأس . و رؤس مرائس : سرهاى سخت . روس ( rovvas ) ص . ع . اسبى كه سر اسبهاى ديگر را چون با هم روند بگزد و يا بسر زند آنها را در وقت تقدم و پيشى خود . يق . رؤس روس . رؤساء ( roas ' ) ع . ج . رئيس . روساختن ( ru - s xtan ) ف ل و م . پ . شرمنده شدن و خجالت كشيدن . روس انگرده ( rus - angorde ) ا . پ . عنب الثعلب . روسب ( ravsab ) ا . ع . بلا و سختى و آفت و آسيب . روسپى ( ruspi ) ا . پ . زن فاحشه و بدكاره و قحبه . روسپى بارگى ( ruspi - b ragi ) ا . پ . زنا كارى و قحبگى و فاحشه‌گرى . روسپى باره ( ruspi - b re ) ا و ص . پ . زنا كار و بدكار و شنيع كار . روسپيد ( ru - sapid ) ص . پ . روسفيد . روسپىزاده ( ruspi - z de ) ا . پ . فرزند زنا و ولد الزنا . روستا ( rust ) ا . پ . قريه و ده . و بازار . و شهر . و بازار جاى . و دهقان و ساكن در ده . و جمعيت و مجمع مردمان خواه براى تماشا و خواه براى كار مهمى ديگر . و ميدان غله . و اردوگاه تركمانهاى چادرنشين . و كشور مزروع كه داراى شهر و دهات باشد و سكنهء آنها . و بىروستاى عيد : تعيش و جشن بدون صدا و همهمه . روستاخيز ( rust - xiz ) ص . پ . روز رستخيز و روز قيامت . روستار ( rust r ) و ( rost r ) ا . پ . دهاتى و دهقان . روستا زاده ( rust - z de ) و ( rost - z de ) ا و ص . پ . زادهء در ده و دهاتى و دهقان و روستائى . و بىادب . روستاق ( rust q ) ا . پ . روستا . روستاى ( rust y ) ا . پ . روستا . روستائى ( rust i ) و ( rost i ) ا و ص . پ . دهاتى و دهقان . و زندگانى و تعيش در روستا . روستخيز ( rusta - xiz ) ا . پ . روز عدالت . روستم ( rustam ) ا . پ . رستم پسر زال روسختج ( rusaxtaj ) ا . ع . مأخوذ از روسختهء فارسى و بمعنى آن . روسخته ( rosaxte ) ا . پ . انتيمون . روسفيد ( ru - safid ) ص . پ . ضد رو سياه . و ممتاز و نامدار و با شرف و برگزيده . و درست كار . و روسفيد شدن : از تهمت خارج شدن . روسفيدى ( ru - safidi ) ا . پ . كردار و اعمال بطور شرافت . روسم ( ravsam ) ا . ع . مهرى كه بدان سرهاى خم و مانند آن را مهر كنند . و علامت و نشان . و آئين . و بلا و سختى . و مهر چوبى بزرگى كه بدان غله را در انبار مهر كنند . روسى ( rusi ) ا و ص . پ . منسوب و متعلق بروس . و مردم روس . و كم . اندك . و پيالهء شراب . و نام پارچه‌اى . و نام پهلوانى . روسياه ( ru - siy h ) ص . پ . كسى كه صورت و روى او سياه باشد و خاطر وى مكدر بود . و گناهگار و صاحب جرم . و سياه بخت و بدبخت . و مرد ذليل و فرومايه . و زنگى و افريقائى . و شخص عرب سياه . روسياهى ( ru - siy hi ) ا . پ . سياه