على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1705

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

روزمه ( ruz - mah ) ا . پ . تاريخ و حساب روزهاى ماه . روز ميان ( ruz - miy n ) م . ف . روز سيوم از امروز و هر روز ديگرى . روزن ( ravzan ) و ( ruzan ) ا . پ . دريچه و غرفه و تاب‌دان . و هر سوراخ و شكاف و منفذى كه در وسط ديوار خانه و جز آن باشد . و سوراخى كه در سنگر جهت انداختن تير قرار دهند . روز نامچه ( ruz - n m - ce ) و روز نامه ( ruz - n me ) ا . پ . كتاب و دفترى كه در آن حساب و احوال هر روزهء كسى مرقوم باشد . و جريدهء يوميه و يا هفتگى و جز آن كه در آن اخبار يومى و سياسى و علمى و ادبى و غير آن را نوشته چاپ كنند و جهة اطلاع عموم مردم منتشر سازند . روزنامه‌چى ( ruzn me - ci ) و روز نامه نويس ( ruzn me - navis ) ا . پ . آنكه مباشر عمل روزنامه است و اخبار روزنامه را مىنويسد . روزنامه نويسى ( ruzn me - navisi ) ا . پ . مباشرت عمل روزنامه . روزنة ( ravzanat ) ا . ع . - مأخوذ از پارسى - دريچه و تاب‌دان و روشندان . روزندن ( ruzandan ) ف ل و م . پ . افزودن و زياده كردن . و چكيدن . و ريختن . روزنك سر ( ravzanak - sar ) ا . پ . قسمت نرم از سر . روزنك سر ( rovzank - sar ) ا . پ . هدهد و شانه سر . روزنه ( ravzane ) ا . پ . دريچه و شكاف . و هر سوراخ و منفذى كه در ديوار جهة عبور روشنائى و جز آن سازند . روزنه سر ( ruzane - sar ) ا . پ . هدهد و شانه‌سر . روزه ( ruze ) ا . پ . صوم و هيچ نخوردن و نياشاميدن از طلوع صبح تا غروب آفتاب . و روزى كه در آن روزه مىدارند . و بهره و حصهء هر روزه . و زيادتى و فزونى كه بر سر موزه مىباشد . و روزه داشتن : صائم بودن و عمل روزه را بجا آوردن و هيچ نخوردن و نياشاميدن در مدت روز . و روزهء عزلت : صوم 24 ساعتى كه در مدت يك شبانه روز هيچ نخورند و نياشامند . و روزه گشودن : افطار كردن . و روزهء مريم : خاموشى و سكوت . و مرگ و موت . روزه ( ruze ) ص . پ . منسوب بروز و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند يكروزه و ده روزه و جز آن . و هر روزه . و چند روزه . روزه‌خوار ( ruze - x r ) ص . پ . آنكه روزه مىخورد و روزه نمىگيرد مقابل روزه‌دار . روزه‌دار ( ruze - d r ) ا و ص . پ . صائم و كسى كه روزه مىدارد . روزه راه ( ruze - r h ) ا . پ . روز رحلت و حركت به سفر . روزه گشا ( ruze - goc ) ص . پ . كسى كه افطار مىكند و روزه مىگشايد . روزه گشائى ( ruze - goc i ) ا . پ . افطار و خوردن روزه . روزى ( ruzi ) ا . پ . رزق و نصيب و قسمت و حصه و بهره . و مال و متاع و ملك و اموال و اسباب . و ماهانه و مشاهره . و ذخيره و توشه و خوراك هر روزه . و غذا و طعام . و ضروريات زندگانى . و چابكى . و چيرگى . روزى ( ruzi ) م ف . پ . روز نامعين و غير معلوم و يك روز . و روزى چند : روزهاى بسيار . و يا روزهاى كم . و روزهاى مختلف . روزى افزاى ( ruzi - afz y ) ا . پ . ماه چهارم از سال يزدگردى . روزيانه ( ruziy ne ) ا و ص . پ . روزينه و بهره و حصهء هر روزه . و روزنامه . و تقويم . و دفتر و كتابچهء يومى . و وجه مدد معاش . روزى خوار ( ruzi - x r ) ا . پ . مخلوق و آنكه از خوردن روزى تعيش مىكند . ج : روزى خواران . روزى خواران ( ruzi - x r n ) پ . ج . روزى خوار . روزى خواره ( ruzi - x re ) ا . پ . روزى خوار . روزيدن ( ruzidan ) ف ل و م . پ . عرق كردن . و افزودن . روزى ده ( ruzi - deh ) ا . پ . رزاق و رازق و از صفات بارىتعالى جل شأنه مىباشد . روزى رسان ( ruzi - ras n ) ا . پ . رزاق و روزى ده ، نيز از صفات بارىتعالى است . روزى كناد ( ruzi - kon d ) پ . كلمهء دعا يعنى خداوند نصيب گرداند و برساند . روزينه ( ruzine ) ا . پ . بهره و حصهء هر روزه . و آنچه از نقد و جنس كه هر روزه به شخص مىرسد . و معاش يوميه . و جيره‌اى كه هر روزه بمستحقين دهند . روزينه‌دار ( ruzine - d r ) ا . پ . آنكه روزينه دريافت مىنمايد . روس ( ravs ) ا . ع . انه لروس سوء يعنى بد مردى است . روس ( ravs ) م . ع . راس روسا ( از باب نصر ) : خراميد . و راس السيل الغثاء : برداشت و برد توجبه خاك و خاشاك را . و راس فلان : بسيار خورد فلان . و نيكو گردانيد . روس ( rus ) ا . ع . گروهى كه بلاد آنها