على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1685
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ج : اركان . و ج ج : اراكين . و قوله تعالى : أَوْ آوِي إِلى رُكْنٍ شَدِيدٍ اى الى اللّه تعالى الذى هو اشد الاركان و اقواها ، شبه القوى العزيز بالركن من الجبل . و امر بزرگ . و حجر اسود . و هر امر كه باعث قوت و غلبه و شوكت باشد مانند ملك و لشكر و جز آن . و ارجمندى . و قوت و غلبه . ركن ( rokn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عمود و ستون . و ستونى كه بر كرانهء آن تكيه مىكند چيز ديگر . و جزء اعظم از هر چيز . و عضو عمدهء بدن . و پناه و پشتى و پشتيبان . و كار مهم . و ركن حطيم : يكى از اركان كعبه . و ركن ركين : ستون محكم . و جزء عمده از هر چيز . و ركن يمانى : يكى از اركان كعبه . ركناباد ( rokn - b d ) ا . پ . قناتى كه ركن الدولهء ديلمى در شيراز بنياد كرده . ركن الدوله ( roknoddavle ) ا . پ . لقب حسن بن بويه دو يمين پادشاه ديلمى از آل بويه كه 44 سال پادشاهى كرد و در 366 هجرى وفات نمود درصورتىكه عمر وى زياده از هفتاد بود . ركنى ( rokni ) ا . پ . زر خالص و صاف و بىغش . و آب ركنى : آب ركناباد . ركو ( rakv ) م . ع . ركا الامر ركوا ( از باب نصر ) : اصلاح كرد آن كار را و محكم و استوار نمود . و ركا الارض : كند زمين را . و ركا على فلان : بزشتى صفت كرد فلان را . و ركا الامر : تأخير كرد در آن كار . و ركا بالمكان بقية يومه : ماند در آنجا باقى روز را . و ركا الحمل على البعير : دو چندان كرد بار شتر را . ركو ( roku ) و ( raku ) ا . پ . قطعهاى از پارچهء كهنه و لته . ركوات ( rakav t ) ع . ج . ركوة و ركوة و ركوة . ركوب ( rakub ) ص . ع . ستور بر نششتنى و آمادهء براى سوارى . و طريق ركوب : راه پا سپرده . و رجل ركوب : مرد شتر سوار . ركوب ( rokub ) ا . ع . ج . راكب . و ج . ركب . ركوب ( rokub ) م . ع . ركب ركبا و ركوبا و مركبا . مر . ركب . ركوب ( rokub ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سوار شدن . و سوارى خواه بر ستور باشد و يا بر كشتى . و ركوب كوسج : نام جشنى مر ايرانيان را . مر . كوسه بر نشين . ركوبة ( rakubat ) ص . ع . ناقة ركوبة : ماده شتر صالح براى سوار شدن و ماده شتر رام . ركوبة ( rakubat ) ا . ع . ستور حاضر و آمادهء براى سوارى . يق : ما له ركوبة و لا حمولة . ركوة ( rakvat ) ا . ع . حوض بزرگ . و جرموز كوچك . و كوزهء آبخورى . و مشك آب . ج : ركاء و ركوات . المثل : صارت القوس ركوة يضرب فى الادبار و انقلاب الامور . ركوة ( rakvat ) و ( rekvat ) و ( rokvat ) ا . ع . كشتى خرد . و فرج زن . و رقعهاى كه زير سنگهاى انگور فشار گسترند . ج : ركى ( rokiyy ) و ركايا و ركوات . ركوتا ( rakut ) ص . پ . بلغت زند هشيار و صاحب هوش . ركوح ( rokuh ) ا . ع . ج . ركح . ركوح ( rokuh ) م . ع . ركح ركحا و ركوحا . مر . ركح . ركود ( rakud ) ص . ع . ماده شترى كه پيوسته شير دهد و قطع نگردد . يق : ناقة ركود . و كاسهء پر . يق : جفنة ركود . ركود ( rokud ) ا . ع . ركود الصلاة : سكونت و آرامى ميان دو حركت مانند طمأنينهء بعد ركوع و جلسهء ميان دو سجده . ركود ( rokud ) م . ع . ركد الماء ركودا ( از باب نصر ) : ساكن شد آب . و ركد الريح : ايستاد باد . و كذلك السفينة و ركدت الشمس به نصف النهار : ايستاد آفتاب . و ركد القوم : آرميدند آن قوم از آمد شد در شب . و ركد الميزان : راست ايستاد ترازو . و ركد الشيئ : ثابت و برقرار ماند آن چيز . ركوسية ( rakusiyyat ) ا . ع . گروهى ميان ترسايان و صابئين كه ستارهها را ستايش مىكنند . ركوض ( rakuz ) ص . ع . قوس ركوض : كمان زود تيرانداز . ركوع ( roku ' ) م . ع . ركع الشيخ ركوعا ( از باب فتح ) : به روى افتاد آن پير از پيرى . و ركع فلان : محتاج گرديد فلان بعد توانگرى و فروتر شد حال او . و فروتنى نمود . و ركع المصلى : به نماز ايستاد آن نماز گزار . و نيز ركوع : پشت خم دادن . يق : ركع الشيخ يعنى خم گرديد آن پير . ركوع ( roku ' ) ا . ع . خميدگى پشت . و ركوع در نماز آنست كه شخص نمازگزار به نحوى خم شود كه پشت آن راست و برابر گردد و كفهاى دست وى از سر زانوها پر گردد . ركوع ( roku ' ) ص . ع . ج . راكع . ركوگ ( rakug ) ا . پ . لته و پارچهء كهنه . و ركوگ حيض : كهنهء حيض و پارچهاى كه زنان در ايام حيض به خود بردارند . ركوگر ( raku - gar ) ا . پ . پينه دوز و كهنه چين .