على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1686
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ركوم ( rakum ) پ . بلغت زند ضمير جمع مخاطب يعنى شما و انتم . ركون ( rokun ) م . ع . ركن الى زيد ركونا ( از باب سمع ) : ميل كرد و آرميد بسوى زيد . و قوله تعالى : وَ لا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ ( از باب نصر و فتح نيز آمده ) . ركونة ( rokunat ) م . ع . ركن ركانة و ركونة . مر . ركانة . ركى ( rokk ) ص . ع . پيه زودگداز . المثل : شحمة الركى يضرب لمن لا يعينك فى الحاجات . ركى ( rakiyy ) ص . ع . سست و ضعيف . ركى ( rakiyy ) ا . ع . ج . ركية . ركى ( rokiyy ) ع . ج . ركوة و ركوة ركوة . ركيب ( rakib ) ا . ع . چيزى در چيزى نشانده مانند نگين . و كسى كه با ديگرى هم سوارى باشد . و كرد زمين يعنى آن قطعهء از زمين كه كنارههاى آن را بلند كرده و زراعت در آن كارند . و جوى ميان دو كرد . و جوى ميان دو بستان خرمابن و يا ميان دو كشتزار . ج : ركب . ركيب ( rakib ) ص . ع . نخل ركيب : خرما بنان بر يك رسته و بر يك جدول نشانده . ركيب ( rekib ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ركاب . ركيبى ( rakibi ) ا . پ . طبق . و دورى . و فنى از كشتىگيرى . ركية ( rakiyyat ) ا . ع . چاه . ج : ركى و ركايا . ركيدن ( rakidan ) ف ل . پ . با خود سخن گفتن از روى قهر و خشم و لنديدن . ركيزة ( rakizat ) ا . ع . آنچه را كه خداوند عالم جل شأنه در كانها پديدار كرده ج : ركائز . و باصطلاح رمل نام شكلى كه آن را عتبة داخلة نيز گويند . ركيك ( rakik ) ا و ص . ع . مرد ناكس سست رأى و ضعيف عقل . و آنكه بر اهل خود غيرت ندارد . و آنكه اهل وى مهابت او ندارند ( يستوى فيه المذكر و المؤنث ) . ج : ركاك . و رجل ركيك العلم : مرد كم علم و كم دانش . و ثوب ركيك النسج : جامهء سست بافته شده . ركيك ( rakik ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - زشت و قبيح . و ضعيف و سست و حقير . ركيكة ( rakikat ) ا و ص . ع . باران ريزه . ج : ركاك . و ارض ركيكة : زمين باران ريزه رسيده . ركين ( rakin ) ص . ع . جبل ركين : كوه بلند اطراف بزرگ جوانب . و رجل ركين : مرد استوار راى و رزين و باوقار . و ركن ركين : ركن سخت و بلند . ركين ( rakin ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - محكم و استوار . و ركن ركين : ستون استوار و محكم و ثابت و برقرار . ركين ( rokayn ) ا . ع . كلاكموش . و موش . و از اعلام است . رگ ( rag ) ا . پ . عرق و مجراى لوله مانندى كه متفرق مىسازد مواد مايعه را در بدن حيوان و يا در اجزاى مختلفهء نبات . و نيز تارهائى كه از دماغ و نخاع بهمهء آلات بدن حيوان كشيده شده و حس و حركت را به آنها مىرساند . و وتر عضله يعنى بندى سپيد كه در انتهاى عضلات واقع شده . و نيز رگ : اصل و نسب . و تكلم با خود از روى خشم و قهر و بطور آهسته . و اختلاط مقدار كمى آب با شراب . و رگ باز گرفتن : سستى و كاهلى كردن در كارى . و رگ بسمل خاريدن : كردن كارى كه بسبب آن خود را بكشتن دهند . و رگ تن خاستن : مستولى شدن قهر و غضب . و رگ جان : شريان و وريد و داج . و رگ جان بريدن : ميرانيدن . و رگ خوابانيدن : سستى و كاهلى كردن در كارى . و رگ داشتن : غيرت داشتن و غيور بودن . و با زور و قوت بودن . و رگ در تن برخاستن : غضبناك و خشمناك شدن . و مستولى گشتن . و رگ زدن : قصد كردن و خون گرفتن . و رگ كردن : بهيجان آمدن . و رگ كردن پستان : بهيجان آمدن پستان و شير از آن سرريز شدن . و رگ گردن : غرور و نخوت و سركشى و دعوا . و بد رگ : بد اصل و بد نژاد و بد ذات . و بد گمان و بد انديشه . و بىرگ : بىغيرت و نامرد . رگال ( rog l ) ا . پ . زغال و انگشت . رگبان ( ragb n ) ا . پ . دم و دنبال و ذنب . رگبند ( rag - band ) ا . پ . جبيره . رفادهاى كه بر وى رگ فصد كرده و جراحت بندند . رگدار ( rag - d r ) ا و ص . پ . داراى عرق و شرابى كه با كمى آب ممزوج شده باشد . و طفل بدكار و بدعمل . و پارچهء بافته شدهاى كه بعضى نخهاى آن بافته نشده باشد . و غيور و با غيرت . رگ ريشه ( rag - rice ) ا . پ . هر چيز و همگى . و عروق و الياف . رگ زده ( rag - zade ) ص . پ . خون گرفته و فصد كرده شده . رگزن ( rag - zan ) و رگشناس ( rag - cen s ) ا . پ . فصاد و آنكه فصد مىكند . رگو ( rogu ) و ( regu ) و رگوك ( roguk ) و رگوه ( reguh ) و رگوى ( reguy )