على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1681
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
الرقم الرقماء اذا وقع فيما لا يقوم به . رقمپذير ( raqam - pazir ) ص . پ . قابل تحرير . رقمة ( raqmat ) ا . ع . مرغزار . و كرانهء رود . و فراهم آمد نگاه آب رود . و خبازى و نان كلاغ . رقمة ( raqamat ) ا . ع . گياهى . رقمتان ( raqmat ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو تندى در پاى گوسپند كه به ناخن ماند . و نشان دو داغ در كرانهء ران خر . و دو تندى دو بازوى ستور . و دو گوشت پارهء بيموى متصل به باطن ذراع اسب . و دو كرانهء ران ستور . و نام دو مرغزار در ناحيهء حمان . رقمزده ( raqam - zade ) ص . پ . نوشته و مكتوب و تحرير شده . رقمكش ( raqam - kac ) ا . پ . نشان كنندهء حروف و علامات و رسم كنندهء خطوط . و محو كننده و حك كننده . رقميات ( raqamiyy t ) ا . ع . تيرهاى منسوب برقم مدينهء طيبه . رقن ( raqan ) ا . ع . تخم مرغ مردار خوار . رقو ( raqv ) ا . ع . ريگ تودهء گرد اندك كلان . رقوء ( raqu ' ) ا . ع . آنچه بر جراحت نهند تا خون بايستد و منه قول اكثم : لا تسبوا الابل فان فيها رقوء الدم اى تعطى فى الديات فتحقن بها الدماء . رقوء ( roqu ' ) م . ع . رقارقأ و رقوء مر . رقأ . رقوب ( raqub ) ا . ع . زنى كه جهة ميراث چشم بر مرگ شوى دارد . و شترى كه از انبوهى شتران بآبخور و حوض نزديك نيايد . و زن و يا مردى كه او را بچه نزيد . و زنى كه او را فرزندى باقى نبود . و زن فرزند مرده . و ام الرقوب : بلا و سختى . رقوب ( raqub ) و ( roqub ) م . ع . رقب رقوبا و رقوبا و رقابة . مر . رقابة . رقوة ( raqvat ) ا . ع . ريگ تودهء گرد اندك كلان . رقود ( roqud ) ع . ج . راقد . قوله تعالى : وَ تَحْسَبُهُمْ أَيْقاظاً وَ هُمْ رُقُودٌ . رقود ( roqud ) ا . ع . حواب . رقود ( roqud ) م . ع . رقد رقدا و رقادا و رقودا . مر . رقد . رقوف ( roquf ) م . ع . لرزيدن و جنبيدن . و رايته يرقف من البرد : ديدم او را كه مىلرزيد از سرما ( و الفعل من نصر ) . رقوق ( roquq ) ع . ج . رق . رقوم ( roqum ) ع . ج . رقم . رقون ( raqun ) و ( roqun ) ا . پ . زعفران . و حنا . رقه ( raqqe ) ا . پ . شهرى در كنار رود فرات و اكنون خراب و ويران . رقى ( raqy ) م . ع . رقاه رقيا و رقيا و رقية ( از باب ضرب ) : بردميد بر وى افسون خود را . و رقى اليه رقيا و رقيا و رقية ( از باب سمع ) : برآمد بر وى . و رقى فى السلم : برآمد بر نردبان . و ارق على ظلعك اى امش و اصعد به قدر ما تطيق و لا تحمل على نفسك ما لا تطيقه . رقى ( roq ) ع . ج . رقية . رقى ( reqqiyy ) ا . ع . بلغت اهل عراق لاغر و نزار از مرد و يا از شتر . رقى ( roqq ) ا . ع . پيه بسيار تنك . المثل : وجدتنى الشحمة الرقى عليها الماتى اى وجدتنى ارق شحمة عليها جهة و سبيل الى الوصول اليها اين مثل را شخصى گويد كه صاحبش وى را ضعيف و ناتوان انگارد . رقى ( roqiyy ) م . ع . رقى رقيا و رقيا و رقى رقيا و رقيا . مر . رقى . رقى ( roqiyy ) ا . ع . صعود . قولى تعالى : وَ لَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ اى صعودك . رقيب ( raqib ) ا . ع . يكى از اسماء اللّه تعالى . و نگهبان و چشم دارنده و پاسبان . و موكل . و امين اصحاب قمار . و امين بر قداح زننده . و تير سيوم از تيرهاى قمار . و ستارهاى از ستارههاى باران كه انتظار ديگر كند و ستارهاى كه چون طلوع كند ستارهء مقابل او فرو شود مانند ثريا كه رقيب آن اكليل است اذا طلعت هى غابت تلك . و همهء منازل قمر رقيباند مر صاحب خود را . و نام مارى بد . ج : رقيبات و رقب . و سپس آيندهء مرد از فرزند و قبيله . رقيب ( raqib ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همكار و هم شغل و ضمانا . و چون دو كس بر يك نفر و يا يك چيز عاشق و مايل باشند هر يك مر ديگرى را رقيب خواهد بود . ج : رقيبان . رقيبات ( raqib t ) ع . ج . رقيب . رقيبان ( raqib n ) پ . ج . رقيب . و رقيبان دست : نگهبانان صدر و مسند . و سيارات . و رقيبان راز : عارفان و اصحاب مشاهده كه نگهبانان اسرار و رازند . و رقيبان هفت بام : هفت ستارهء سيار . رقية ( raqyat ) ا . ع . يك بار صعود كردن . رقية ( raqyat ) م . ع . رقى رقيا و رقية . مر . رنى . رقية ( reqyat ) ا . ع . هيئت صعود كردن . و نوع صعود كردن .