على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1682

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

رقية ( roqyat ) ا . ع . افسون . و تعويذ ج : رقى . و يك بار تعويذ خواندن . رقية ( roqyat ) م . ع . رقا رقيا و رقية مر . رقى . رقية ( roqayyat ) ا . ع . نام دختر آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و بنت الحسين عليه السلام . رقيت ( reqqiyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بندگى و غلامى و عبوديت . رقيش ( roqayc ) ا . ع . مصغر ارقش يعنى آنكه نقطه‌هاى سياه و سپيد داشته باشد . رقيع ( raqi ' ) ا و ص . ع . كسى كه وصله مىكند . و كسى كه مىنويسد . و مرد احمق و گول و بىعقل . و آسمان اول . و ساير آسمانها . ج : ارقعة . الحديث : من فوق سبعة ارقعة فجئ به على لفظ التذكير كانه ذهب به الى معنى السقف . رقيق ( raqiq ) ص . ع . بنده و مملوك . ج : ارقاء و رقاق . و قد يطلق على الجمع و يقال عبيد رقيق . و نيز رقيق : نرم و تنك از هر چيزى . رقيق ( raqiq ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - تنك و نازك مانند كاغذ . و باريك . و صاف و نرم و ملايم و نازنين و ظريف . و لاغر . و شفيق و مهربان . و سليم و رحيم . و پست و دون . و رقيق البدن : نرم و نازك بدن و ظريف . و رقيق الحاشيه : كسى كه در بند و بست كارها چندان استوار نباشد . و آنكه داراى كارى جزئى بود . و رقيق القلب : نرم دل و حليم و سليم و مهربان و رحيم . رقيقان ( raqiq ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو حضن . و دو رگ پشت . و دو كرانهء دو سوراخ بينى . و ما بين تهيگاه و بيخ ران . رقيقة ( raqiqat ) ص . ع . زن مملوك . رقيقه ( raqiqe ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيزى كه تنكى و نازكى و رقت داشته باشد ضد غليظه . رقيم ( raqim ) ا و ص . ع . نبشته و مرقوم . و تخته . و دوات . ج : رقائم . و نام قريهء اصحاب كهف و يا كوه ايشان و يا سگ ايشان و يا وادى و يا سنگ بزرگ و يا دو لوح از ارزيز كه بر آن نام و نسب و دين و قصهء ايشان نوشته شده بود . رقيمة ( raqimat ) ا . ع . زن عاقلهء با عفت و پارسائى . و صحيفهء نوشته شده . رقيمجات ( raqimaj t ) پ . ج . رقيمه . رقيمه ( raqime ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نامه و رقعه و مكتوب و نبشته و تعليقه . و رقم . و علامت . و رقيمهء اول : عرش . و اولين حرف الفبا كه الف باشد . رقين ( raqin ) ا . ع . درهم . و پول مسكوك . و وجوه نقد . رقيه ( roqiyye ) ا . پ . نام زن . رك ( rak ) پ . ح م . ركيدن . وا . تكلم با خود از روى قهر و خشم و آهسته آهسته حرف زدن . و رسته و صف كشيده . رك ( rak ) پ . بلغت زند ضمير مفرد مخاطب يعنى تو و انت . رك ( rakk ) م . ع . ركه ركا ( از باب نصر ) : جز وى را بر جز و آن چيز افگند . يق : رككت الشيى بعضه على بعض اى طرحته . و رك الذنب فى عنقه : گناه را بر گردن وى لازم كرد . و رك الشاة بيده : دست خود را بر دنبه و پهلوى گوسپند نهاد تا فربهى و لاغرى آن معلوم شود . و كذا رك الشيى بيده اذا غمزه ليعرف حجمه . و رك المراة : نيك جماع كرد با آن زن . و رك الغل فى عنقه : غل كرد دست او را بسوى گردنش . و رك ركا و ركاكة . مر . ركاكة . رك ( rakk ) و ( rekk ) ا . ع . باران نرم ريزه . و يا زائد از باران ريزه . ج : اركاك و ركاك . رك ( rekk ) ص . ع . ارض رك : زمين باران ريزه رسيده . ركاء ( rak ' ) ا . ع . صدا و آواز باز گشت . ركاء ( rak ' ) و ( rakk ' ) ا . ع . آواز بوم . ركاء ( rek ' ) ع . ج . ركوة و ركوة و ركوة . و نام موضعى . ركاب ( rek b ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پياله و جام هشت پهلو و دراز . و سوارى . و اسب سوارى . و اسب كوچك . و حلقه مانندى از آهن و يا نقره و طلا كه در دو طرف زين آويزان باشد و در وقت سوارى پنجه‌هاى پايها را در آن كنند . و ركاب گردان شدن : سوار شدن . و حمله كردن . و ركاب گردون جناب : ركاب سلطنتى كه بززين اسب خاصهء پادشاهى آويزان كنند . و ركاب مى : پياله‌اى كه دراز و پهلو دار باشد . ركاب ( rek b ) ا . ع . ركاب زين . و كشتى . ج : ركب . و شتران كه بد آنها سفر كرده شود . ج : ركابات و ركب و ركائب . و يا واحد از لفظ خود ندارد و واحدان راحلة است . و ركاب السحاب : باد . ركاب ( rakk b ) ص ع . رجل ركاب : مرد شترسوار . و مرد كوشش‌كننده . ركاب ( rokk b ) ع . ج . راكب . و هم ركاب السفينة : ايشان كشتى سوارانند . ركابات ( rek b t ) ع . ج . ركاب . ركابة ( rakk bat ) ا . ع . نهال خرما بن